4. Ünite: Bireysel Ve Sosyal Uyum

PSK.4.1

Öğrencilere, uyum sağlamanın gerçekleştiği örnek durumlar sunulur. Örnek durumlardaki karakterlerle empati kurarak uyum sağlamak için gerçekleştirdikleri davranışların neler olduğu, uyum sağlamanın ne demek olduğu, uyum sorunlarının sonuçlarının neler olabileceği gibi sorular sorularak öğrencilerin bu konu üzerinden tartışmaları sağlanır (SDB2.1, KB2.18, E2.1). Bunun için konuşma halkası ya da akvaryum tekniği kullanılabilir. Öğrencilere; bazı uyum sorunlarının [kaygı bozuklukları (özgül fobi, sosyal kaygı bozukluğu, travma sonrası stres bozukluğu), depresif bozukluk, bağımlılıklar (madde bağımlılığı, oyun bağımlılığı ve alışveriş bağımlılığı) ve yeme bozuklukları (anoreksiya nervoza, bulimiya nervoza ve tıkınırcasına yeme bozukluğu)] tanımlarını, örnek durumları ve açık uçlu soruları içeren çalışma kâğıdı verilir. Öğrencilerin uyum sorunlarının genel özelliklerini belirlemeleri istenir. Öğrenciler, çalışma kâğıdındaki uyum sorunlarının benzer ve farklı özelliklerini iş birliği yaparak belirlerler. Benzer ve farklı özelliklerle ilgili liste hazırlarlar. Öğrenciler, verilen örnek durumlarda hangi uyum sorununun olduğuna yönelik akıl yürüterek çözümlemelerde bulunur (E3.6, SDB3.3, KB3.2). Öğrenciler çalışmalarda aktif rol alır ve uyumlu davranırlar (D3.5, D10.3). Süreç sonunda yapılandırılmış grid ya da kavram haritası kullanılabilir.

PSK.4.2

Öğrencilerin uyum sağlamaya yönelik yaklaşım ve becerileri yapılandırmaları amaçlanır. Öğrencilere pozitif psikoloji ne olduğu sorulur. Pozitif psikolojinin kavramları (psikolojik sağlamlık, umut, karakter güçleri ve erdemler, öz güven, öz saygı, travma sonrası büyüme) verilerek öğrencilerden bu kavramlara örnekler vermeleri istenir. Kavram yanılgıları ve öğrenme eksiklikleri hakkında dönüt verilir. Millî Mücadele yıllarında Türk halkının yaşadığı zorluklara ve bu zorluklar karşısında sergilediği yaklaşım hakkında görüşleri alınır. Millî Mücadele'nin kazanılmasında pozitif psikolojinin hangi kavramlarıyla ilişkili olduğu hakkında tartışma yaptırılır. Süreçte beyin fırtınası, çember veya akvaryum öğretim teknikleri kullanılabilir. Uyum sağlamaya yönelik yaklaşımları (kendi kendine yardım, kabul ve kararlılık yaklaşımı) ve becerileri (duygu ve stres yönetimi, etkili iletişim) tanımlayan bilgi notu verilerek öğrencilerin söz konusu yaklaşımların ilgili becerilerin kazanılmasındaki rolü ve önemi hakkında çıkarım yapmaları sağlanır. Bunun için örnek olaylar veya durumlardan hareket edilebilir. Doğal afetlerde yaşanılan sorunlara başa çıkmada söz konusu yaklaşım ve becerilerin rolü ve önemini ifade eden yansıtma yazısı yazdırılır (KB2.14, D5.3). Öğrencilere İbn Sina’nın duyguların insan sağlığı üzerindeki etkisini, tedaviyi desteklemek için çevresel koşulların düzenlenmesini ve müzik/ritim kullanımının önemini vurgulayan yapılandırılmış bir metin verilir (OB4). Bu metinden hareketle şifahanelerdeki su sesi ve müzik terapisi uygulamalarının günümüzdeki müzik terapisi ile karşılaştırılması sağlanır. Doğan Cüceloğlu’nun “İnsan İnsana” adlı eserlerinden hazırlanan yapılandırılmış metin verilerek öğrencilerin bu metni uyum sağlamaya dönük yaklaşım ve becerilerle karşılaştırmaları sağlanır. Öğrencilerden uyum sağlamaya yönelik yaklaşım ve becerilere dair nedensel ilişkiller hakkında yansıtma yazısı yazmaları istenir. Uyum sağlamaya yönelik yaklaşım ve beceriler arasında bir bütünlük oluşturulması için öğrencilere duygu yönetimi ve stres yönetimi ile ilgili örnek olaylar sunulur. Öğrencilerin, konu edilen örneklerde karakterlerin sergiledikleri davranışları uyum sağlamaya yardımcı olan ve olmayan şeklinde sınıflandırarak bir liste oluşturmaları sağlanır. Öğrenciler, karakterlerin uyum sağlamak ve uyumun bozulmasını önlemek için kimlerden destek alabileceklerine ilişkin çıkarımlarda bulunur (KB2.10). Söz konusu örneklerdeki karakterlerin ne hissetmiş ve düşünmüş olabileceğini ifade eder (E2.1, SDB1.3, SDB2.2). Karakterlerin duygularına ve düşüncelerine ilişkin ortak görüş oluşturur. Duyguların ve düşüncelerin ifade edilmesinde kontrollü olmanın önemini belirtir (D12.2). İnsanlara saygı duyar. Farklı görüşlerin eleştirilmesine açık olur (D14.1). Süreçte konuşma halkası ya da empati haritası kullanılabilir. Atasözleri, deyimler ile Yunus Emre veya Aşık Veysel gibi topluma mal olmuş şahsiyetlerden seçilen örnekler verilerek öğrencilerden iletişimin sosyal hayattaki önemini vurgulamaları istenir (E1.1, OB1). Sosyal hayatta etkili iletişimin nasıl kurulduğuna ilişkin tartışmaları sağlanır (SDB2.1, KB2.18). Öğrenciler, iletişimin birey ve toplum hayatı açısından önemi konusunda iş birliği yaparak yazılı görüş bildirir. Görüşlerini görsellerle destekleyerek güvenli ağlarda yayımlar (SDB2.2, OB2, OB5, SDB2.2). Kültürel değerlerin aktarımında sorumluluk üstlenir (D19.3). Öğrencilere ben dili, sen dili, ego geliştirici dil, iletişim engelleri, sözel olan ve sözel olmayan iletişim ögeleri ile ilgili bilgi notu verilir (OB1). Günlük hayattan verilen örneklerdeki iletişim ögelerini belirlemeleri ve bu ögelerin etkili iletişim kurmaya etkileri konusunda yargıda bulunmaları sağlanır (E1.1, OB8). Süreçte drama, pandomim ya da rol oynama gibi öğretim teknikleri kullanılabilir. Öğrenciler bu teknikler kullanılırken estetik tavır gösterir (E2.5, OB9, D7.3). Süreç sonunda öğrencilerden duygu yönetimi ve stres yönetiminin etkili iletişim ile ilişkisi konusunda yansıtma yazısı yazmaları istenebilir.

PSK.4.3

Öğrencilere, psikolojide kullanılan “maruz bırakma” yöntemi konusunda bilgi notu verilir. Uyum sorunlarında (özellikle kaygı bozuklukları) sanal gerçeklik ile artırılmış gerçekliğin nasıl kullanıldığını açıklayan yazılı ya da görsel materyaller sağlanır (E1.1, OB1, OB4). Materyalde yerli simülasyon uygulamaları [Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) destekli projeler vb.] tanıtılır. Maruz bırakma için yerli bir yazılımın imkânı tartışılarak maruz bırakma yönteminde sanal gerçeklik ve artırılmış gerçeklik uygulamalarının yeri ve önemi sorgulatılır. Bunun için soru-cevap öğretim tekniği kullanılabilir. Öğrencilerden, yaşantısal olarak maruz bırakmanın mümkün olmadığı durumlarda (afet, savaş vb.), sanal gerçeklik ve artırılmış gerçekliğin nasıl kullanilabileceğine ilişkin akıl yürütmeleri istenir. Öğrenciler; söz konusu uygulamaların uyum sorunlarını belirlemede, uyum sorunlarını önlemede ve uyum sorunları ile baş etmede etkili olduğunu ifade eder (D13.4). Öğrencilerin, sanal gerçeklik ve artırılmış gerçekliğin psikolojideki kullanımının sınırlılıklarına ilişkin çıkarımlarda bulunmaları sağlanır (KB2.10).

PSK.4.4

Öğrencilere, tutum ve olumlu-olumsuz sosyal davranış kavramlarına ilişkin örnek durumlar ve açıklayıcı bilgiler verilir (OB1). Örnekler içerisinde OsmanlıDevleti'nde farklı etnik ve dini grupların bir arada yaşama deneyimine ve çok kültürlülüğüne yer verilir. Öğrencilere farklılıklarla bir arada yaşama ve ön yargıların azalmasında tutumların rolünü kavratmak amacıyla Mevlânâ’nın insan ve toplum anlayışını yansıtan bir rubaiye yer verilir. Bu kapsamda Mevlânâ’nın insanı olduğu gibi kabul etmeye, empati kurmaya ve farklılıkları toplumsal uyumun bir parçası olarak görmeye dayalı yaklaşımı açıklanır. Söz konusu örneklere Kınalızâde Ali Efendi’nin Ahlâk-ı Alâî adlı esrinden alıntı ve açıklamalar da eklenir. Öğrencilerin, verilen örneklerden yola çıkarak tutum ve olumlu-olumsuz sosyal davranış kavramlarını kendi cümleleri ile ifade etmeleri istenir. Öğrencilerin; “Tutum ve olumlu-olumsuz sosyal davranışlar nasıl gözlemlenebilir? Bir insanın ön yargılı olduğu nasıl anlaşılabilir? Kültür tutum ve olumlu-olumsuz sosyal davranışları nasıl etkiler?” sorularını tartışmaları sağlanır (E1.1, SDB2.2, KB2.18). Bunun için kartopu öğretim tekniği kullanılabilir. Öğrenciler, tutum ve olumlu-olumsuz sosyal davranışları gözlemleyerek nesnel biçimde değerlendirmeyi amaç edinir (E3.2, SDB1.2). Öğrencilere; tutum, olumlu sosyal davranış ve olumsuz sosyal davranışlara ilişkin örnek olayların analiz edilmesi, kültüre duyarlılık kavramının araştırılması ve bu araştırmanın örnek olaylarla ilişkilendirilmesi performans görevi olarak verilir. Öğrencilere, farklı sosyal ortamlarda geçen; çatışma, yardım etme, önyargı, kalıp yargı ve ayrımcılık gibi davranışların yer aldığı kısa vaka metinleri sunulur. Öğrencilerden, bu vaka metinlerinde yer alan tutum, olumlu sosyal davranış ve olumsuz sosyal davranışları belirlemeleri, bu davranışları gözlemlemenin amacını ve ölçütlerini ifade etmeleri istenir. Öğrenciler; belirledikleri davranışları olumlu sosyal davranış ya da olumsuz sosyal davranış olarak sınıflandırır ve çatışma, kalıp yargı, önyargı ve ayrımcılık açısından analiz ederek sonuçlarını kaydeder (E3.2, SDB1.2). Etkinlik sürecinde öğrencilerin mahremiyet, saygı ve etik değerlere bağlı kalmaları vurgulanır (D8.4, D11.3). Öğrenciler, analiz ettikleri örnek olaylardaki tutum ve davranışların toplumsal uyuma etkisini değerlendirir, kültüre duyarlılık kavramı ile ilişkilendirir ve konuya ilişkin görüş oluşturur. Öğrencilerden, ulaştıkları analiz sonuçlarını ve oluşturdukları görüşlerini görsellerle destekleyerek bireysel sunum hazırlamaları beklenir (D7.1). Performans görevi; sınıflamanın tutarlılığı, raporun içeriği, görüşlerin geçerliliği ve sunumun düzeni gibi kriterler açısından dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilir. Öğrenciler, performans görevini yürütürken görev bilinci içinde hareket eder, ödev ve sorumluluklarını görev etiğine uygun şekilde yerine getirir (D3.3, D16.3).

*Öğrenciler Mümtaz Turhan'ın, Erol Güngör'ün ve Çiğdem Kağıtçıbaşı'nın sosyal psikoloji ve toplum anlayışlarını temel alarak olumlu sosyal davranışların Türk toplumunun millî ve manevi değerleri açısından önemine ilişkin yazılı metin hazırlayabilirler.

Öğrencilerden, Solomon Asch (Salımın Eş) ve Muzaffer Şerif'in sosyal psikoloji deneylerinin karşılaştırmalı analizini yapmaları ve bu karşılaştırmada ulaştıkları sonuçları poster olarak sunmaları istenebilir.

Öğrenciler, göçmenlerin göç ettikleri bölgeye kültürel ve sosyal uyumlarını kolaylaştırabilecek etmenlere ilişkin makale yazabilirler.

Öğrencilerden Alev Alatlı'nın “Hayır Diyebilmeli İnsan” kitabını temel alarak insanın kendi sınırlarını çizmesi ve kendi değerlerini korumasının önemi konusunda bir sunum hazırlamaları istenebilir.

Bireysel ve sosyal uyumun nasıl sağlanacağına yönelik görsel ve işitsel uyaranların yoğunlukta olduğu öğretim materyalleri kullanılabilir.