T.C. MİLLÎ EĞİTİM
BAKANLIĞI

Ortaokul Türkçe Dersi 5.Sınıf

6. Tema: Sağlıklı Yaşıyorum

Bu temada öğrencilerin materyal seçimini yönetebilme, söz varlığını geliştirebilme ve kullanabilme, tahmin edebilme, derin anlamı belirleyebilme, süreci yönetebilme ve değerlendirebilme, hazırlıklı konuşma yapabilme, önemli bilgileri belirleyebilme, tartışabilme; strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme, içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetebilme, uygun bağlantı ifadelerini kullanabilme, yazım ve noktalama işaretleriyle ilgili kuralları uygulayabilmelerine yetkinlik düzeyinde ulaşmaları amaçlanmaktadır.
Ders Saati
34
Alan Becerileri

Anlama 

TAB1. Dinleme/İzleme, TAB2. Okuma

 

Anlatma 

TAB3. Konuşma, TAB4. Yazma

Kavramsal Beceriler

KB1. Temel Beceriler, KB2.4. Çözümleme, KB2.11. Gözleme Dayalı Tahmin Etme,  KB2.17. Değerlendirme

Eğilimler

E1.6. Seçicilik, E2.2. Sorumluluk

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme Becerisi), SDB2.1. İletişim

Değerler

D5. Duyarlılık, D13. Sağlıklı Yaşam, D16. Sorumluluk, D17. Tasarruf, D18. Temizlik

Okuryazarlık Becerileri

OB7. Veri Okuryazarlığı, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı

Disiplinler Arası İlişkiler
Fen Bilimleri, Beden Eğitimi ve Spor
Beceriler Arası İlişkiler
KB2.13. Yapılandırma, KB2.15. Yansıtma
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri

Dinleme/İzleme
T.D.5.1. Dinlemede/izlemede materyal seçimini yönetebilme

T.D.5.4. Dinlediğinde/izlediğinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme

T.D.5.7. Üst düzey çıkarımlar yoluyla dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirleyebilme

T.D.5.12. Bilgilendirici metinde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme

T.D.5.17. Dinlediğinden/izlediğinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik  çözümleme yapabilme

T.D.5.20. Dinleme/izleme sürecini değerlendirebilme
Okuma
T.O.5.3. Okumada strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme

T.O.5.5. Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme 

T.O.5.5.14. Bilgilendirici metinde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme

T.O.5.20. Metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme

T.O.5.22. Okuma sürecini değerlendirebilme
Konuşma
T.K.5.14. Sözlü olarak tartışabilme

T.K.5.15. Hazırlıklı konuşmasını yapılandırabilme

T.K.5.17. Konuşmasını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme

T.K.5.21. Konuşma sürecini değerlendirebilme
Yazma

T.Y.5.1. Yazma sürecini yönetebilme

T.Y.5.2. Yazmada strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme

T.Y.5.3. Yazısında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetebilme

T.Y.5.11. Yazılı üretiminde ve yazılı etkileşiminde tartışabilme

T.Y.5.13. Yazısını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme

T.Y.5.15. Uygun bağlantı ifadelerini kullanabilme

T.Y.5.16. Yazım ve noktalama işaretleriyle ilgili kuralları uygulayabilme

T.Y.5.17. Yazma sürecini değerlendirebilme

Anahtar Kavramlar

Genellemeler

Temadaki metinlerin işlenmesi sürecinde (hazırlık bölümü de dâhil) öncelik-sonralık ilişkisi gözetilmeksizin dinleme/izleme, okuma, konuşma ve yazma etkinliklerine birbirini destekleyecek, tamamlayacak ve güçlendirecek biçimde yer verilir. Konuşma ve yazma becerilerindeki etkinliklerle ortaya çıkan ürünler, farklı alan becerileri ve kavramsal becerilerin bir araya gelmesiyle oluşturulur. Bu becerilerden hareketle hazırlanan öğrenme çıktısına, “Temalara Yönelik Süreç Detaylı Öğretim Programı”nda ilk kez yer verildiğinde bu öğrenme çıktısına yönelik bağımsız etkinlik yapılır. İlgili öğrenme çıktısına ilerleyen temalarda yeniden yer verildiğinde öğrenme çıktısıyla ilgili bağımsız etkinlik yapılabileceği gibi öğrenme çıktısı, o temada yer verilen diğer öğrenme çıktılarıyla birlikte, onları destekleyecek ve tamamlayacak şekilde aynı etkinlikte de kullanılabilir. 

 

Anahtar Kavramlar

Materyal seçimi; strateji, yöntem ve teknik; bilgilendirici metin; önemli bilgi; söz varlığı; derin anlam; yazıda içerik ve yapı; tartışma; hazırlıklı konuşma, bağlantı ifadeleri, yazım kuralları, noktalama işaretleri; dil yapıları ve söz varlığı.

Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme)

Dinleme/izleme, okuma, konuşma ve yazma dil becerilerine yönelik öğrenme çıktıları ile ifade edilen becerilere ulaşılıp ulaşılmadığını belirlemek amacıyla ölçme değerlendirme çalışmaları yapılır. Bu süreçte kullanılabilecek ölçme araçları örnek olarak verilmiştir. Öğrenme ortamının özellikleri, öğrenci sayısı ve mevcut imkânlar dikkate alınarak aşağıda yer verilen araçların tamamı ya da bir kısmı kullanılabilir ve gerekli görülen durumlarda farklı ölçme değerlendirme araçlarından da yararlanılabilir. Her temada en az bir tane performans görevinin verilmesi esastır. Performans görevi temanın en az bir öğrenme çıktısını ölçme ve değerlendirmeye yönelik olmalıdır. Öğrencinin dinlemede/izlemede materyal seçimini yönetebilmesi için kontrol listesi verilebilir. Bilgilendirici metinde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilmesi için kavram haritası çalışması yapılabilir. Okumada strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilmesi için öz bildirim kullanılabilir. Okuma sürecini değerlendirebilme ve kendini uyarlayabilmesi için öz değerlendirme araçlarından faydalanılabilir. Sözlü olarak tartışabilme becerisinin değerlendirilmesinde sayısal dereceleme ölçeği kullanılabilir. Hazırlıklı konuşmasını yapılandırabilmesi için drama, karşılıklı konuşma vb. çalışmalardan yararlanılabilir. Yazma sürecini yönetebilmesine ilişkin öz bildirim verilebilir. Uygun bağlantı ifadelerini kullanabilmesi için kolaydan zora ilkesiyle önce cümle sonra paragraf yazma gibi çalışmalar yapılabilir.

Temel Kabuller

Bilgilendirici metinde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme öğrenme çıktısı için beşinci temadaki basit çıkarımlar yoluyla metnin derin anlamını belirleyebilme öğrenme çıktısı ön öğrenme kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Temaya ilişkin temel kabule yönelik beceri; boşluk doldurma, açık uçlu ve çoktan seçmeli soru gibi çalışmalarla belirlenebilir. Ön değerlendirmeden hareketle varsa öğrencilerin gelişmeye açık yönlerini güçlendirmek için gerekli çalışmalar yapılır.

Köprü Kurma

Yazısını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme öğrenme çıktısı, beşinci temadaki yorumunu yazılı olarak ifade edebilme öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilebilir.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

Temanın başlangıcında ön değerlendirmeye yönelik çalışma yapılır. Metin işleme sürecinde metnin içeriğine yönelik hazırlık çalışmaları (soru-cevap, ön araştırma vb.) yapılarak öğrencilerin ön bilgilerinden yararlanmaları, motive ve derse dâhil olmaları sağlanır. İlgili öğrenme çıktısına yönelik etkinlik yapılırken strateji, yöntem ve teknik; hazırlıklı konuşma, tartışma, bilgilendirici metin, önemli bilgi, bağlantı ifadeleri anahtar kavramları ile dil yapıları ve söz varlığı kavramlarına yönelik tanımlayıcı nitelikte ve bu kavramların bileşenlerini, özelliklerini vb. belirten kısa bilgilere ve/veya uyarılara yer verilir.

Öğrencilerin dinleme/izleme sürecinde materyal seçimini (T.D.5.1.), okuma sürecinde strateji, yöntem ve teknik seçimlerini (T.O.5.3.) yönetebilmelerini sağlayacak çalışmalar yapılır. Dinlediklerinde/izlediklerinde ve okuduklarında geçen anlamını bilmedikleri söz varlığı unsurlarının anlamlarını tahmin edebilmelerine (T.D.5.4., T.O.5.5.) yönelik çalışmalara yer verilir. Üst düzey çıkarımlar yoluyla dinlediğinin/izlediğinin ve metnin derin anlamını belirleyebilmeleri (T.D.5.7., T.O.5.9.) sağlanır.

Öğrencilerin bilgilendirici metinde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye (T.D.5.12., T.O.5.14.), dinlediğinden/izlediğinden ve metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilmeleri (T.D.5.17., T.O.5.20.), dinleme/izleme (T.D.5.20.) ve okuma süreçlerini (T.O.5.22.) değerlendirmeleri sağlanır.

Öğrencilerin yazma sürecini yönetebilmeleri; yazmada strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilmeleri (T.Y.5.1., T.Y.5.2.); yazılarında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetebilmeleri (T.Y.5.3.) sağlanır. Hazırlıklı konuşmalarını yapılandırabilmelerini (T.K.5.15.) sağlayacak çalışmalar yapılır. Öğrencilerin sözlü olarak tartışmaya katılabilmelerine (T.K.5.14.), yazılı üretim ve yazılı etkileşimlerinde tartışabilmelerine (T.Y.5.11.) yönelik etkinlikler yapılır.

Öğrencilerin konuşmalarını ve yazılarını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilmelerini (T.K.5.17., T.Y.5.13.), konuşma ve yazma süreçlerini değerlendirebilmelerini (T.K.5.21., T.Y.5.17.) sağlayacak çalışmalara yer verilir.

Öğrencilerin yazılarında uygun bağlantı ifadelerinden; örnek ifade edenlerden (örneğin, örnek olarak, örnek verecek olursak, mesela, söz gelimi, gibi vb.) yararlanmaları sağlanır (T.Y.5.15.).

Öğrencilerin Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullandığı cümleler kurmaları sağlanır (T.K.5.17., T.Y.5.13.)

Tema içeriğine uygun yazma çalışmalarında öğrencinin daha önce üzerinde durulan noktalama işaretleri ve yazım kurallarını uygulaması sağlanır (T.Y.5.16.). Öğrencilerin önceki temalarda üzerinde durulan dil yapıları ve söz varlığını belirlemelerine, bunları işlevlerine uygun olarak konuşmalarında ve yazılarında kullanmalarına yönelik  çalışmalar yapılır.

Tema sürecinde öğrenme çıktılarına yönelik yapılacak çalışmalarda kavramsal becerilerden Yapılandırma (KB2.13.), Yansıtma (KB2.15.); eğilimlerden Seçicilik (E1.6.), Sorumluluk (E2.2.); sosyal-duygusal öğrenme becerilerinden Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme Becerisi) (SDB1.2.), İletişim (SDB2.1.); değerlerden Çevreye ve Canlılara Değer Vermek (D5.2.), Yeterli, Dengeli ve Sağlıklı Beslenmek (D13.1.), İnsan Sağlığını Önemsemek (D13.4.), Görev Bilincine Sahip Olmak (D16.3.), Bilinçli Tüketici Olmak (D17.1.), Kişisel Temizlik ve Bakımına Önem Vermek (D18.1.); okuryazarlık becerilerinden Veri Okuryazarlığı (OB7.), Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı (OB8.) uygun bir şekilde işe koşulur. 

 

Atölye Çalışmaları 

 

Dinleme/İzleme Atölyesi

Belirlenen ikinci dinleme/izleme materyalini öğrencinin ailesiyle dinlemesi/izlemesi ve çözümlemesi sürdürülerek sonlandırılır.

 

Okuma Atölyesi 

Belirlenen iki kitabın öğrenciler tarafından okunması ve birinin sınıf içerisinde çözümlenmesi sürdürülerek tamamlanır. Diğer kitaba yönelik çözümleme rapor hâlinde sunulur. Okuma atölyesi uygulama esaslarına uygun olarak öğrenci ve ailesi tarafından yaz tatilinde okunacak bir kitap belirlenerek süreç planlanır. 

 

Üretim Atölyesi 

Üretim atölyesi uygulama esasları doğrultusunda öğrencilerin tema içeriği ile temadaki öğrenme çıktılarına uygun ürünler (ses kaydı, konuşma metni, sunum videosu; afiş, kolaj, sınıf panosu, dijital albüm vb.) hazırlamaları sağlanır. Bu etkinlikler, öğrencilerin yaratıcılığını ve özgün düşünme becerilerini destekleyecek nitelikte olmalıdır. 

Zenginleştirme

Geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamaları ile modern tıp uygulamalarının araştırılarak karşılaştırılması ve sonuçların metin ya da dijital içerik hâline getirilerek sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda sunulması istenebilir. Beslenme ve insan sağlığı arasındaki ilişki üzerine toplum sağlığı merkezi/sağlıklı hayat merkezindeki bir diyetisyenle röportaj yapılması ve bu röportajın sınıfta ya da uygun dijital  ortamlarda sunulması istenebilir. Beslenme, spor ve insan sağlığı arasındaki ilişki üzerine bir bilgi görseli hazırlanması ve bu  içeriğin uygun dijital ortamlarda sunulması istenebilir.

Destekleme

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde, metni yansıtan ve metnin anlaşılmasını sağlayacak kelimeler listelenebilir ve bu kelimelerin bağlamdaki anlamları görsel araçlar ve şematik düzenleyiciler yardımıyla verilebilir. Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde bilgilendirici metinlerdeki kavram, bilgi; öyküleyici metinlerdeki kişi, yer, zaman vb. yapılara ilişkin unsurların yer aldığı kavram ya da hikâye haritası gibi şemalar oluşturulup sunulabilir. Okuma ve yazma çalışmalarında işleyişin nasıl olması gerektiği bire bir anlatılarak süreç öğrenci ile yürütülebilir.

Güncelleme tarihi: 27.08.2026