4. Tema: Geleneklerimiz
Anlama
TAB1. Dinleme/İzleme, TAB2. Okuma
Anlatma
TAB3. Konuşma, TAB4. Yazma
KB1. Temel Beceriler, KB2.3. Özetleme, KB2.4. Çözümleme, KB2.5. Sınıflandırma, KB2.7. Karşılaştırma, KB2.10. Çıkarım Yapma
E1.1. Merak, E2.2. Sorumluluk, E3.8. Soru Sorma
SDB2.1. İletişim, SDB2.3. Sosyal Farkındalık
D2. Aile Bütünlüğü, D14. Saygı, D16. Sorumluluk, D20. Yardımseverlik
OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı, OB9. Sanat Okuryazarlığı
Dinleme/İzleme
T.D.5.1. Dinlemede/izlemede materyal seçimini yönetebilme
T.D.5.2. Dinlemede/izlemede strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme
T.D.5.4. Dinlediğinde/izlediğinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurları nın anlamını tahmin edebilme
T.D.5.6. Basit çıkarımlar yoluyla dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirleye bilme
T.D.5.7. Üst düzey çıkarımlar yoluyla dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını be lirleyebilme
T.D.5.9. Dinlediğindeki/izlediğindeki unsurları sınıflandırabilme
T.D.5.10. Dinlediğini/izlediğini yorumlayabilme
T.D.5.15. Bilgilendirici metinde düşünceyi geliştirme yollarını belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.D.5.17. Dinlediğinden/izlediğinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme
Okuma
T.O.5.3. Okumada strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme
T.O.5.5. Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme
T.O.5.8. Basit çıkarımlar yoluyla metnin derin anlamını belirleyebilme
T.O.5.9. Üst düzey çıkarımlar yoluyla metnin derin anlamını belirleyebilme
T.O.5.10. Okuduklarını karşılaştırabilme
T.O.5.20. Metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme
T.O.5.21. Okuduğunu özetleyebilme
T.O.5.22. Okuma sürecini değerlendirebilme
Konuşma
T.K.5.2. Konuşmada yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme
T.K.5.5. Konuşmasında çoklu ortam ögeleriyle içerik oluşturabilme
T.K.5.11. Konuşmasında sınıflandırma yapabilme
T.K.5.12. Yorumunu sözlü olarak ifade edebilme
T.K.5.17. Konuşmasını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme
Yazma
T.Y.5.2. Yazmada strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme
T.Y.5.3. Yazısında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetebilme
T.Y.5.7. Yazısında karşılaştırma yapabilme
T.Y.5.10. Yazılı olarak özetleyebilme
T.Y.5.12. Düşünceyi geliştirme yollarını kullanarak metni yapılandırabilme
T.Y.5.16. Yazım ve noktalama işaretleriyle ilgili kuralları uygulayabilme
T.Y.5.17. Yazma sürecini değerlendirebilme
Genellemeler
Temadaki metinlerin işlenmesi sürecinde (hazırlık bölümü de dâhil) öncelik-sonralık ilişkisi gözetilmeksizin dinleme/izleme, okuma, konuşma ve yazma etkinliklerine birbirini destekleyecek, tamamlayacak ve güçlendirecek biçimde yer verilir. Konuşma ve yazma becerilerindeki etkinliklerle ortaya çıkan ürünler, farklı alan becerileri ve kavramsal becerilerin bir araya gelmesiyle oluşturulur. Bu becerilerden hareketle hazırlanan öğrenme çıktısına, “Temalara Yönelik Süreç Detaylı Öğretim Programı”nda ilk kez yer verildiğinde bu öğrenme çıktısına yönelik bağımsız etkinlik yapılır. İlgili öğrenme çıktısına ilerleyen temalarda yeniden yer verildiğinde öğrenme çıktısıyla ilgili bağımsız etkinlik yapılabileceği gibi öğrenme çıktısı, o temada yer verilen diğer öğrenme çıktılarıyla birlikte, onları destekleyecek ve tamamlayacak şekilde aynı etkinlikte de kullanılabilir.
Anahtar Kavramlar
Materyal seçimi; strateji, yöntem ve teknik; söz varlığı; derin anlam; düşünceyi geliştirme yolları; özetleme, çoklu ortam ögeleri; yazıda içerik ve yapı, yazım kuralları, noktalama işaretleri; dil yapıları ve söz varlığı.
Dinleme/izleme, okuma, konuşma ve yazma dil becerilerine yönelik öğrenme çıktıları ile ifade edilen becerilere ulaşılıp ulaşılmadığını belirlemek amacıyla ölçme değerlendirme çalışmaları yapılır. Bu süreçte kullanılabilecek ölçme araçları örnek olarak verilmiştir. Öğrenme ortamının özellikleri, öğrenci sayısı ve mevcut imkânlar dikkate alınarak aşağıda yer verilen araçların tamamı ya da bir kısmı kullanılabilir ve gerekli görülen durumlarda farklı ölçme değerlendirme araçlarından da yararlanılabilir. Her temada en az bir tane performans görevinin verilmesi esastır. Performans görevi temanın en az bir öğrenme çıktısını ölçme ve değerlendirmeye yönelik olmalıdır. Dinlediğini/izlediğini yorumlayabilmesi veya üst düzey çıkarımlar yoluyla metnin derin anlamını belirleyebilmesi için boşluk doldurma, açık uçlu ve çoktan seçmeli soru gibi çalışmalar kullanılabilir. Dinlediğinden/izlediğinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilmesi için boşluk doldurma, açık uçlu soru, cümle tamamlama, kelime defteri oluşturma vb. çalışmalar yapılabilir. Okuduğunu özetleyebilmesi için yapılandırılmış özetleme çalışmasından faydalanılabilir. Konuşmada yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilmesi için öz bildirim kullanılabilir. Yorumunu sözlü olarak ifade edebilmesi için sorulardan, kavramlardan, görsellerden hareketle sözlü metin oluşturma çalışması yapılabilir. Yazılı olarak özetleyebilmesi için yapılandırılmış özetleme çalışması verilebilir. Düşünceyi geliştirme yollarını kullanarak metni yapılandırabilmesi için paragraf yazma, açık uçlu soru vb. çalışmalardan yararlanılabilir. Yazma sürecini değerlendirebilme ve kendini uyarlayabilmesi için öz değerlendirme araçları kullanılabilir.
Okuduğunu özetleyebilme öğrenme çıktısı için üçüncü temadaki metindeki unsurları sınıflandırabilme öğrenme çıktısı ön öğrenme kabul edilmektedir.
Temaya ilişkin temel kabule yönelik beceri; kavram haritası ile belirlenebilir. Ön değerlendirmeden hareketle varsa öğrencilerin gelişmeye açık yönlerini güçlendirmek için gerekli çalışmalar yapılır.
Dinlediğindeki/izlediğindeki unsurları sınıflandırabilme öğrenme çıktısı, üçüncü temadaki metindeki unsurları sınıflandırabilme öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilebilir.
Temanın başlangıcında ön değerlendirmeye yönelik çalışma yapılır. Metin işleme sürecinde metnin içeriğine yönelik hazırlık çalışmaları (soru-cevap, ön araştırma vb.) yapılarak öğrencilerin ön bilgilerinden yararlanmaları, motive ve derse dâhil olmaları sağlanır.
İlgili öğrenme çıktısına yönelik etkinlik yapılırken strateji, yöntem ve teknik; düşünceyi geliştirme yolları, yazıda içerik ve yapı, çoklu ortam ögeleri, özetleme anahtar kavramları ile dil yapıları ve söz varlığı kavramlarına yönelik tanımlayıcı nitelikte, bu kavramların bileşenlerini, özelliklerini vb. belirten kısa bilgilere ve/veya uyarılara yer verilir.
Öğrencilerin dinleme/izleme sürecinde materyal seçimini (T.D.5.1.), dinleme/izleme ve okuma sürecinde strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilmelerini (T.D.5.2, T.O.5.3.) sağlayacak çalışmalar yapılır. Dinlediklerinde/izlediklerinde ve okudukların da geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamlarını tahmin edebilmelerine (T.D.5.4., T.O.5.5.) yönelik çalışmalara yer verilir. Derin anlamı belirleme çalışmaları kapsamında basit (T.D.5.6., T.O.5.8.) ve üst düzey çıkarımlar (T.D.5.7., T.O.5.9.) yoluyla metnin derin anlamını belirleyebilmeleri, dinlediklerini/izlediklerini yorumlayabilmeleri (T.D.5.10.) sağlanır. Okuduklarını karşılaştırabilmelerini (T.O.5.10.) ve okuduklarını özetleyebilmelerini (T.O.5.21.) sağlayacak etkinlikler yapılır.
Öğrencilerin dinlediklerindeki/izlediklerindeki unsurları sınıflandırmaya (T.D.5.9.) ve bilgilendirici metinlerde düşünceyi geliştirme yollarını belirlemeye (T.D.5.15.) yönelik çalışmalar yapılır. Dinledikleri/izledikleri ve okudukları metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilmeleri (T.D.5.17., T.O.5.20.) ve okuma sürecini değerlendirebilmeleri (T.O.5.22.) sağlanır.
Öğrencilerin konuşmalarında yöntem ve teknik ile yazmada strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilmeleri (T.K.5.2., T.Y.5.2.); yazılarında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetebilmeleri (T.Y.5.3.) sağlanır. Konuşmalarında sınıflandırma yapabilmelerini (T.K.5.11.), yorumunu sözlü olarak ifade edebilmelerini (T.K.5.12.), çoklu ortam ögeleriyle içerik oluşturabilmelerini (T.K.5.5.) sağlayacak çalışmalar yapılır.
Yazma çalışmaları kapsamında düşünceyi geliştirme yollarını kullanarak metni yapılandırabilmelerine (T.Y.5.12.), yazılarında karşılaştırma yapabilmelerine (T.Y.5.7.) ve yazılı olarak özetleyebilmelerine (T.Y.5.10.) yönelik çalışmalara yer verilir. Konuşmalarını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilmelerini (T.K.5.17.), yazma sürecini değerlendirebilmelerini (T.Y.5.17.) sağlayacak çalışmalar yapılır.
Öğrencilerin Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullandığı cümleler kurmaları (gereksiz söz cükleri kullanmamaları) sağlanır (T.K.5.17).
Yazım kurallarını (sayıların yazımı) uygulamayla ilgili çalışmalar yapılır. Noktalama işaretleriyle ilgili kuralları (üç noktanın anlatım olarak tamamlanmamış cümlelerin sonuna konma; kesme işaretinin özel adlara getirilen iyelik, durum, bildirme eklerini, kişi adlarından sonra gelen saygı ve ünvan sözlerine getirilen ekleri ayırma, sayılara getirilen ekleri ayırma, belirli bir tarih bildiren ay ve gün adlarına gelen ekleri ayırma, bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırma) uygulamaya yönelik çalışmalar yapılır (T.Y.5.16.).
Öğrencilerin karşılaştırma, benzerlik ve farklılık ifade etme işlevli dil yapıları ve söz varlığını belirlemeleri; bunları işlevlerine uygun kullanmaları sağlanır (DYS.DO.5.6.; DYS.KY.5.5.). Öğrencilerin özet ifade etme işlevli söz varlığını (açıkçası, yani, özetle, kısacası, özet olarak, uzun lafın kısası, sonuç olarak vb.) işlevine uygun kullanmaları sağlanır (DYS.KY.5.6.). Öğrencilerin ismin yerine tercih edilen söz varlığını ve bunların işlevlerini belirlemeleri, ismin yerine tercih edilen söz varlığını anlatımı zenginleştirecek şekilde işlevine uygun kullanmaları sağlanır (DYS.DO.5.5.; DYS.KY.5.4.).
Tema sürecinde öğrenme çıktılarına yönelik yapılacak çalışmalarda kavramsal becerilerden Bilgi Toplama (KB2.6.), Genelleme (KB2.9.), Gözleme Dayalı Tahmin Etme (KB2.11.), Yapılandırma (KB2.13.); eğilimlerden Merak (E1.1.), Sorumluluk (E2.2.), Soru Sorma (E3.8.); sosyal-duygusal öğrenme becerilerinden İletişim (SDB2.1.), Sosyal Farkındalık (SDB2.3.); değerlerden Aile İçi Sorumlulukları Yerine Getirmek (D2.4.), Çevresine, Millî ve Manevi Değerlerine Saygı Duymak (D14.3.), Topluma Karşı Görevlerini Yerine Getirmek (D16.2.), Gönüllü Olmak (D20.4.); okuryazarlık becerilerinden Görsel Okuryazarlık (OB4.), Kültür Okur yazarlığı (OB5.), Sanat Okuryazarlığı (OB9.) uygun bir şekilde işe koşulur.
Atölye Çalışmaları
Dinleme/İzleme Atölyesi
Belirlenen ikinci dinleme/izleme materyalini öğrencinin ailesiyle dinleyerek/izleyerek çö zümlemesi sürecine başlanır.
Okuma Atölyesi
Okuma atölyesi uygulama esaslarına uygun olarak belirlenen iki kitabın öğrenciler tarafın dan okunması ve çözümlenmesi çalışmalarına başlanır.
Üretim Atölyesi
Üretim atölyesi uygulama esasları doğrultusunda öğrencilerin tema içeriği ile temadaki öğ renme çıktılarına uygun ürünler (ses kaydı, konuşma metni, sunum videosu; afiş, kolaj, sınıf panosu, dijital albüm vb.) hazırlamaları sağlanır. Bu etkinlikler, öğrencilerin yaratıcılığını ve özgün düşünme becerilerini destekleyecek nitelikte olmalıdır.
Aile büyükleri birincil kaynak olmak üzere; geleneklerin zaman içerisindeki farklılaşmasına yönelik bir araştırma yapılması, araştırma sonuçlarının eleştirel bir metin hâline getirilmesi ve elde edilen bulguların karşılaştırmalı şekilde sınıfta ya da uygun ortamlarda sunulması istenebilir. Kaybolan geleneklerin kaybolma sebeplerinin araştırılması ve araştırma sonuçlarının “Nerede O Eski Bayramlar?” başlığıyla bir bilgi görseli hâline getirilip sınıfta paylaşılması istenebilir. Misafirperverlik konulu atasözü, deyim ve mânilerle ilgili araştırma yapılması ve ulaşılan bilgilerden hareketle bir skeç hazırlanması, sınıfta bu skecin sunulması istenebilir.
Dinleme/izleme, okuma metni ya da tema içerisinde yer alan “komşuluk”, “bayramlar”, “kutlama” vb. kavramlar görsel, işitsel araçların sunumu ve şematik düzenleyicilerin kullanımı ile somutlaştırılabilir. Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde, metni yansıtan ve metnin anlaşılmasını sağlayacak kelimeler listelenebilir ve bu kelimelerin bağlamdaki anlamları görsel araçlar ve şematik düzenleyiciler yardımıyla verilebilir. “Geleneklerimiz” temasıyla ilgili görüşme soruları hazırlanarak öğrencinin aile büyükleriyle görüşme yapıp bu görüşmeyi sınıfta paylaşması sağlanabilir. Öğrenciye; metinde yer alan anahtar kelimeleri içeren bir özet planı, çalışma kâğıdı veya görsellerden oluşan bir grafik organize edici sunularak öğrenciden metni özetlemesi istenebilir.
Güncelleme tarihi: 27.08.2026