1. Tema: Oyun Dünyası
Anlama
TAB1. Dinleme/İzleme, TAB2. Okuma
Anlatma
TAB3. Konuşma , TAB4. Yazma
KB1. Temel Beceriler, KB2.4. Çözümleme, KB2.12. Mevcut Bilgiye/Veriye Dayalı Tahmin Etme
E1.1. Merak, E2.1. Empati, E2.4. Güven, E2.5. Oyunseverlik, E3.2. Odaklanma, E3.3. Yaratıcılık
SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği
D1. Adalet, D4. Dostluk, D8. Mahremiyet, D14. Saygı
OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı
Dinleme/İzleme
T.D.5.3. Dinleyeceğinin/izleyeceğinin içeriğine yönelik tahminde bulunabilme
T.D.5.4. Dinlediğinde/izlediğinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme
T.D.5.5. Dinlediğinin/izlediğinin yüzey anlamını belirleyebilme
T.D.5.13. Dinlediğinin/izlediğinin anahtar kelimelerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.D.5.17. Dinlediğinden/izlediğinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme
Okuma
T.O.5.2. Akıcı okuyabilme
T.O.5.3. Okumada strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme
T.O.5.4. Okuyacağı metnin içeriğine yönelik tahminde bulunabilme
T.O.5.5. Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme
T.O.5.6. Metnin yüzey anlamını belirleyebilme
T.O.5.7. Görselle iletilen anlamı belirleyebilme
T.O.5.15. Metnin anahtar kelimelerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.O.5.20. Metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme
Konuşma
T.K.5.1. Konuşma sürecini yönetebilme
T.K.5.7. Hazırlıksız konuşma yapabilme
T.K.5.8. Konuşmasında sesini uygun şekilde kullanabilme
T.K.5.17. Konuşmasını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme
T.K.5.20. Konuşmasında beden dilini kullanabilme
Yazma
T.Y.5.1. Yazma sürecini yönetebilme
T.Y.5.2. Yazmada strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme
T.Y.5.3. Yazısında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetebilme
T.Y.5.6. Yazılı üretim ve yazılı etkileşiminde tahminlerinden yararlanabilme
T.Y.5.13. Yazısını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme
T.Y.5.16. Yazım ve noktalama işaretleriyle ilgili kuralları uygulayabilme
Genellemeler
Temadaki metinlerin işlenmesi sürecinde (hazırlık bölümü de dâhil) öncelik-sonralık ilişkisi gözetilmeksizin dinleme/izleme, okuma, konuşma ve yazma etkinliklerine birbirini destekleyecek, tamamlayacak ve güçlendirecek biçimde yer verilir. Konuşma ve yazma becerilerindeki etkinliklerle ortaya çıkan ürünler, farklı alan becerileri ve kavramsal becerilerin bir araya gelmesiyle oluşturulur. Bu becerilerden hareketle hazırlanan öğrenme çıktısına, “Temalara Yönelik Süreç Detaylı Öğretim Programı”nda ilk kez yer verildiğinde bu öğrenme çıktısına yönelik bağımsız etkinlik yapılır. İlgili öğrenme çıktısına ilerleyen temalarda yeniden yer verildiğinde öğrenme çıktısıyla ilgili bağımsız etkinlik yapılabileceği gibi öğrenme çıktısı, o temada yer verilen diğer öğrenme çıktılarıyla birlikte, onları destekleyecek ve tamamlayacak şekilde aynı etkinlikte de kullanılabilir.
Anahtar Kavramlar
Strateji, yöntem ve teknik; konuşma süreci; söz varlığı; yüzey anlam; görsel unsurlar; akıcı okuma; metnin anahtar kelimeleri; hazırlıksız konuşma, yazıda içerik ve yapı, beden dili, yazım kuralları, noktalama işaretleri, dil yapıları ve söz varlığı.
Dinleme/izleme, okuma, konuşma ve yazma dil becerilerine yönelik öğrenme çıktıları ile ifade edilen becerilere ulaşılıp ulaşılmadığını belirlemek amacıyla ölçme değerlendirme çalışmaları yapılır. Bu süreçte kullanılabilecek ölçme araçları örnek olarak verilmiştir. Öğrenme ortamının özellikleri, öğrenci sayısı ve mevcut imkânlar dikkate alınarak aşağıda yer verilen araçların tamamı ya da bir kısmı kullanılabilir ve gerekli görülen durumlarda farklı ölçme değerlendirme araçlarından da yararlanılabilir. Konuşma ve yazmaya yönelik değerlendirme sürecinde öğrenci ürün dosyalarından (portfolyolardan) yararlanılabilir. Her temada en az bir tane performans görevinin verilmesi esastır. Performans görevi temanın en az bir öğrenme çıktısını ölçme ve değerlendirmeye yönelik olmalıdır. Dinleyeceğinin/izleyeceğinin içeriğine yönelik tahminde bulunabilmesi ve dinlediğinde/ izlediğinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilmesi için boşluk doldurma, açık uçlu soru, cümle tamamlama vb. çalışmalar yapılabilir. Öğrencinin akıcı ve doğru okuma gelişimini takip ederek öğrenciye geri bildirim verebilmek için akıcı ve doğru okumaya yönelik ölçütler içeren gelişim çizelgesi ve akran değerlendirme ölçme araçları kullanılabilir. Görselle iletilen anlamı belirleyebilmesi için çoktan seçmeli, açık uçlu soru ve iki bileşenli maddeler (doğru-yanlış, evet-hayır vb.) gibi çalışmalardan faydalanılabilir. Metnin anahtar kelimelerini belirlemeye yönelik çözümleme yapabilmesi için kavram haritası çalışması verilebilir. Konuşmasında sesini, beden dilini uygun şekilde kullanabilmesi ve hazırlıksız konuşma yapabilmesi için karşılıklı konuşma, canlandırma vb. çalışmalar yapılabilir. Yazılı üretim ve yazılı etkileşiminde tahminlerinden yararlanabilmesi için eşleştirme, boşluk doldurma vb. çalışmalar kullanılabilir.
Akıcı okuyabilme öğrenme çıktısı için dördüncü sınıftaki okuma sürecini yönetebilme öğrenme çıktısı ön öğrenme olarak kabul edilmektedir.
Temaya ilişkin temel kabule yönelik beceri; gözlem formu, kontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı ile belirlenebilir. Ön değerlendirmeden hareketle varsa öğrencilerin gelişmeye açık yönlerini güçlendirmek için gerekli çalışmalar yapılır.
Konuşma sürecini yönetebilme öğrenme çıktısı, dördüncü sınıftaki konuşmalarını yönetebilme öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilebilir.
Temanın başlangıcında ön değerlendirmeye yönelik çalışma yapılır. Metin işleme sürecinde metnin içeriğine yönelik hazırlık çalışmaları (soru-cevap, ön araştırma vb.) yapılarak öğrencilerin ön bilgilerinden yararlanmaları, motive ve derse dâhil olmaları sağlanır. İlgili öğrenme çıktısına yönelik etkinlik yapılırken strateji, yöntem ve teknik; metnin anahtar kelimeleri, yazıda içerik ve yapı, akıcı okuma, yüzey anlam, görsel unsurlar, hazırlıksız konuşma anahtar kavramları ile dil yapıları ve söz varlığı (DYS) kavramlarına yönelik tanımlayıcı nitelikte ve bu kavramların bileşenlerini, özelliklerini vb. belirten kısa bilgilere ve/veya uyarılara yer verilir.
Öğrencilerin sesli okuma çalışmalarında akıcı bir şekilde okuyup okumadıkları izlenir; sesli ve sessiz olarak akıcı bir şekilde okuyabilmelerini ve okumada strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilmelerini sağlayacak çalışmalar yapılır (T.O.5.2., T.O.5.3.). Dinleyecekleri/izleyecekleri ve okuyacakları metnin içeriğine yönelik tahminde bulunabilmelerine (T.D.5.3., T.O.5.4.), dinlediklerinde/izlediklerinde ve okuduklarında geçen anlamını bilmedikleri söz varlığı unsurlarının anlamlarını tahmin edebilmelerine (T.D.5.4., T.O.5.5.), dinlediklerinin/izlediklerinin ve okuduklarının yüzey anlamı (T.D.5.5., T.O.5.6.) ile görselle iletilen anlamı belirleyebilmelerine (T.O.5.7.) yönelik çalışmalara yer verilir. Dinlediklerinin/izlediklerinin ve okuduklarının anahtar kelimelerini belirlemeye (T.D.5.13., T.O.5.15.) ve dinledik lerinden/izlediklerinden, okudukları metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilmelerini sağlayacak çalışmalar yapılır (T.D.5.17., T.O.5.20.). Söz varlığını geliştirmeye yönelik eş, yakın, zıt anlamlı ve eş sesli kelimelerin öğretimi T.O.5.20. kapsamında yapılır.
Öğrencilerin konuşma ve yazma sürecini yönetebilmelerini (T.K.5.1., T.Y.5.1.), konuşma ve yazılarını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilmelerini (T.K.5.17., T.Y.5.13.), hazırlıksız konuşabilmelerini (T.K.5.7.), yazılı üretim ve etkileşimlerinde tahminlerinden yararlanabilmelerini (T.Y.5.6.); konuşmalarında sesini uygun şekilde kullanabilmelerini (T.K.5.8.) ve konuşmalarında beden dilini kullanabilmelerini (T.K.5.20.) sağlayacak çalışmalar yapılır. Öğrencilerin yazmada strateji, yöntem ve tekniklerine yönelik seçimlerini; içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetebilmelerini sağlayacak çalışmalar yapılır (T.Y.5.2., T.Y.5.3.). Öğrencilerin Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullandığı cümleler kurmaları sağlanır (T.K.5.17., T.Y.5.13.).
Yazım kurallarını (hece yapısı, satır sonunda kelimelerin bölünmesi) uygulamayla ilgili çalışmalar yapılır. Noktalama işaretleriyle ilgili kuralları (noktanın cümle bitirme, kısaltma ve sayılardan sonra sıra bildirme, tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırma ile saat ve dakika gösteren sayıları birbirinden ayırma, dört ve dörtten çok rakamlı sayılar sondan sayılmak üzere üçlü gruplara ayırma, genel ağ adreslerinde ve matematikte çarpma işareti olarak kullanma; kısa çizginin satıra sığmayan kelimeler bölünürken satır sonuna konma ve heceleri gösterme) uygulamaya yönelik çalışmalar yapılır (T.Y.5.16.). Öğrencilerin okuduklarında isim ve fiili ayırt etmeleri sağlanır (DYS.DO.5.1.).
Öğrencilerin tahmin ifade etme işlevli dil yapıları ve söz varlığını (-Abil-, -mIştIr, -mIş olmalı, belki, belki de, sanki, galiba, tahminim, muhtemelen, bence, güya, acaba, dediğine bakılırsa, gördüğüm kadarıyla, umarım, herhâlde vb.) belirlemeleri, işlevine uygun kullanmaları sağlanır (DYS.DO.5.8.; DYS.KY.5.8.).
Tema sürecinde öğrenme çıktılarına yönelik yapılacak çalışmalarda kavramsal becerilerden Bilgi Toplama (KB2.6.), Yapılandırma (KB2.13.); eğilimlerden Merak (E1.1.), Empati (E2.1.), Güven (E2.4.), Oyunseverlik (E2.5.), Odaklanma (E3.2.), Yaratıcılık (E3.3.); sosyal-duygusal öğrenme becerilerinden İletişim (SDB2.1.), İş Birliği (SDB2.2.); değerlerden Hakkaniyetli Davranmak (D1.2.), Arkadaşlarını ve Onlarla Vakit Geçirmeyi Önemsemek (D4.4.), Kişisel Bilgilerin Gizliliğini Korumak (D8.2.), Nezaketli Olmak (D14.1.); okuryazarlık becerilerinden Dijital Okuryazarlık (OB2.), Görsel Okuryazarlık (OB4.), Kültür Okuryazarlığı (OB5.) uygun bir şekilde işe koşulur.
* Temalara yönelik öğrenme-öğretme uygulamaları bölümlerinde D ile başlayan desimaller (ör. D14.1) değerleri, OB ile başlayan desimaller (ör. OB4) okurya zarlık becerilerini, E ile başlayan desimaller (ör. E1.1) eğilimleri, SDB ile başlayan desimaller (ör. SDB2.1) sosyal duygusal öğrenme becerilerini ifade etmektedir.
Atölye Çalışmaları
Dinleme/İzleme Atölyesi
Dinleme/izleme atölyesi uygulama esaslarına uygun olarak belirlenen dinleme/izleme materyalinin öğrenciler tarafından dinlenerek/izlenerek çözümlenmesi çalışmalarına başlanır.
Okuma Atölyesi
Okuma atölyesi uygulama esaslarına uygun olarak belirlenen iki kitabın öğrenciler tarafından okunması ve çözümlenmesi çalışmalarına başlanır.
Üretim Atölyesi
Üretim atölyesi uygulama esasları doğrultusunda öğrencilerin tema içeriği ile temadaki öğrenme çıktılarına uygun ürünler (ses kaydı, konuşma metni, sunum videosu; afiş, kolaj, sınıf panosu, dijital albüm vb.) hazırlamaları sağlanır. Bu etkinlikler, öğrencilerin yaratıcılığını ve özgün düşünme becerilerini destekleyecek nitelikte olmalıdır.
Temadan hareketle özgün bir oyun (kutu oyunu, kâğıt kalem oyunları, sokak oyunu, temel kodlamaya dayalı dijital oyunlar vb.) tasarlanması ve tasarlanan oyunun sınıfta ya da uygun ortamlarda tanıtılması istenebilir. Aile büyükleri birincil kaynak olmak üzere “geleneksel çocuk oyunları” üzerine bir araştırma yapılması; eskiden oynanan çocuk oyunları ile günümüzde oynanan çocuk oyunlarının karşılaştırılması, bu karşılaştırmayla birlikte araştırmada ulaşılan oyunlardan oluşan bir tanıtım içeriğinin hazırlanıp sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda sunulması istenebilir. “Geleneksel çocuk oyunları” üzerine alanında uzman kişiler, öğretmen, ebeveyn vb. ile röportaj yapılması ve bu röportajın ses dosyası ya da video kaydının dijital araçlar kullanılarak içerik hâline getirilmesi ve bu içeriğin paylaşılması istenir. Film, kısa film ya da animasyonlarda yer alan “geleneksel çocuk oyunlarına” ilişkin örneklerin tespit edilmesi ve bu örneklerin eleştirel bir gözle değerlendirilerek tespitlerin sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda sunulması istenebilir.
Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde, metni yansıtan ve metnin anlaşılmasını sağlayacak kelimeler listelenebilir ve bu kelimelerin bağlamdaki anlamları görsel araçlar ve şematik düzenleyiciler yardımıyla verilebilir. Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde bilgilendirici metinlerdeki kavram, bilgi; öyküleyici metinlerdeki kişi, yer, zaman vb. yapılara ilişkin unsurların yer aldığı kavram ya da hikâye haritası gibi şemalar oluşturulup sunulabilir. Tema kapsamındaki öğrenme çıktılarına yönelik çalışmalar yapılırken iş birlikli öğrenme ortamlarının oluşturulması sağlanabilir. Dinleme/izleme, okuma metni ya da tema içerisinde yer alan “dijital eğitici oyunlar”, “geleneksel çocuk oyunları”, “eğitici kutu oyunları" vb. kavramlar; görsel işitsel araçların sunumu ve şematik düzenleyicilerin kullanımı ile somutlaştırılabilir. Okuma ve yazma çalışmalarında işleyişin nasıl olması gerektiği bire bir anlatılarak süreç öğrenci ile yürütülebilir.
Güncelleme tarihi: 27.08.2026