6. Tema: Lider Ruhlar
Anlama
TAB1. Dinleme/İzleme, TAB2. Okuma
Anlatma
TAB3. Konuşma, TAB4. Yazma
KB1. Temel Beceriler, KB2.4. Çözümleme, KB2.18. Tartışma, KB3.2. Problem Çözme
E1.3. Azim ve Kararlılık, E1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik), E1.5. Kendine Güvenme (Öz Güven), E2.3. Girişkenlik, E3.2. Odaklanma, E3.3. Yaratıcılık
SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB3.3. Sorumlu Karar Verme
D12. Sabır, D17. Tasarruf
OB3. Finansal Okuryazarlık
Dinleme/İzleme
T.D.6.1. Dinlemede/izlemede materyal seçimini yönetebilme
T.D.6.4. Dinlediğinde/izlediğinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme
T.D.6.7. Üst düzey çıkarımlar yoluyla dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirleyebilme
T.D.6.12. Bilgilendirici metinde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.D.6.17. Dinlediğinden/izlediğinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme
T.D.6.22. Dinlediğindeki/izlediğindeki probleme çözüm üretebilme
T.D.6.23. Dinleme/izleme sürecini değerlendirebilme
Okuma
T.O.6.5. Metinde geçen anlamını bilmediği söz varlığı unsurlarının anlamını tahmin edebilme
T.O.6.9. Üst düzey çıkarımlar yoluyla metnin derin anlamını belirleyebilme
T.O.6.14. Bilgilendirici metinde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilme
T.O.6.20. Metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilme
T.O.6.25. Okuma sürecini değerlendirebilme
Konuşma
T.K.6.11. Konuşmasında karşılaştırma yapabilme
T.K.6.16. Sözlü olarak tartışabilme
T.K.6.18. Hazırlıklı konuşmasını yapılandırabilme
T.K.6.20. Konuşmasını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme
T.K.6.24. Konuşma sürecini değerlendirebilme
Yazma
T.Y.6.1. Yazma sürecini yönetebilme
T.Y.6.3. Yazısında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetebilme
T.Y.6.12. Yazılı üretiminde ve yazılı etkileşiminde tartışabilme
T.Y.6.15. Yazısını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme
T.Y.6.17. Uygun bağlantı ifadelerini kullanabilme
T.Y.6.18. Yazım ve noktalama işaretleriyle ilgili kuralları uygulayabilme
T.Y.6.19. Yazma sürecini değerlendirebilme
Genellemeler
Temadaki metinlerin işlenmesi sürecinde (hazırlık bölümü de dâhil) öncelik-sonralık ilişkisi gözetilmeksizin dinleme/izleme, okuma, konuşma ve yazma etkinliklerine birbirini destekleyecek, tamamlayacak ve güçlendirecek biçimde yer verilir. Konuşma ve yazma becerilerindeki etkinliklerle ortaya çıkan ürünler, farklı alan becerileri ve kavramsal becerilerin bir araya gelmesiyle oluşturulur. Bu becerilerden hareketle hazırlanan öğrenme çıktısına, “Temalara Yönelik Süreç Detaylı Öğretim Programı”nda ilk kez yer verildiğinde bu öğrenme çıktısına yönelik bağımsız etkinlik yapılır. İlgili öğrenme çıktısına ilerleyen temalarda yeniden yer verildiğinde öğrenme çıktısıyla ilgili bağımsız etkinlik yapılabileceği gibi öğrenme çıktısı, o temada yer verilen diğer öğrenme çıktılarıyla birlikte, onları destekleyecek ve tamamlayacak şekilde aynı etkinlikte de kullanılabilir.
Anahtar Kavramlar
Materyal seçimi; strateji, yöntem ve teknik; bilgilendirici metin; önemli bilgi, söz varlığı; derin anlam; yazıda içerik ve yapı; tartışma; hazırlıklı konuşma, probleme çözüm üretme, bağlantı ifadeleri, yazım kuralları, noktalama işaretleri; dil yapıları ve söz varlığı.
Dinleme/izleme, okuma, konuşma ve yazma dil becerilerine yönelik öğrenme çıktıları ile ifade edilen becerilere ulaşılıp ulaşılmadığını belirlemek amacıyla ölçme değerlendirme çalışmaları yapılır. Bu süreçte kullanılabilecek ölçme araçları örnek olarak verilmiştir. Öğrenme ortamının özellikleri, öğrenci sayısı ve mevcut imkânlar dikkate alınarak aşağıda yer verilen araçların tamamı ya da bir kısmı kullanılabilir ve gerekli görülen durumlarda farklı ölçme değerlendirme araçlarından da yararlanılabilir. Her temada en az bir tane performans görevinin verilmesi esastır. Performans görevi temanın en az bir öğrenme çıktısını ölçme ve değerlendirmeye yönelik olmalıdır.
Üst düzey çıkarımlar yoluyla dinlediğinin/izlediğinin derin anlamını belirleyebilmesi için boşluk doldurma, açık uçlu ve çoktan seçmeli soru gibi çalışmalar yapılabilir. Dinlediğinden/izlediğinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilmesi için boşluk doldurma, açık uçlu soru, cümle tamamlama, kelime defteri oluşturma vb. çalışmalardan faydalanılabilir. Bilgilendirici metinde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye yönelik çözümleme yapabilmesi için kavram haritası çalışması verilebilir. Okuma sürecini değerlendirebilme ve kendini uyarlayabilmesi için öz değerlendirme araçlarından yararlanılabilir.
Sözlü olarak tartışabilme becerisinin değerlendirilmesinde sayısal dereceleme ölçeği kullanılabilir. Hazırlıklı konuşmasını yapılandırabilmesi için drama, karşılıklı konuşma vb. çalışmalardan yararlanılabilir. Yazma sürecini yönetebilmesine ilişkin öz bildirim verilebilir. Yazma sürecini değerlendirebilme ve kendini uyarlayabilmesi için öz değerlendirme araçlarından faydalanılabilir.
Yazılı üretiminde ve yazılı etkileşiminde tartışabilme öğrenme çıktısı için beşinci temadaki metni yorumlayabilme öğrenme çıktısı ön öğrenme kabul edilmektedir.
Temaya ilişkin temel kabule yönelik beceri; cümle, paragraf yazma gibi çalışmalarla belirlenebilir. Ön değerlendirmeden hareketle varsa öğrencilerin gelişmeye açık yönlerini güçlendirmek için gerekli çalışmalar yapılır.
Hazırlıklı konuşmasını yapılandırabilme öğrenme çıktısı, beşinci temada yer alan iletişimi sürdürmek amacıyla soru sorabilme öğrenme çıktısıyla ilişkilendirilebilir.
Temanın başlangıcında ön değerlendirmeye yönelik çalışma yapılır. Metin işleme sürecinde metnin içeriğine yönelik hazırlık çalışmaları (soru-cevap, ön araştırma vb.) yapılarak öğrencilerin ön bilgilerinden yararlanmaları, motive ve derse dâhil olmaları sağlanır. İlgili öğrenme çıktısına yönelik etkinlik yapılırken strateji, yöntem ve teknik; hazırlıklı konuşma, tartışma, bilgilendirici metin, önemli bilgi, probleme çözüm üretme, bağlantı ifadeleri anahtar kavramları ile dil yapıları ve söz varlığı kavramlarına yönelik tanımlayıcı nitelikte ve bu kavramların bileşenlerini, özelliklerini vb. belirten kısa bilgilere ve/veya uyarılara yer verilir.
Öğrencilerin dinlediklerinde/izlediklerinde ve okudukları metinde geçen anlamını bilmedikleri söz varlığı unsurlarının anlamlarını tahmin edebilmelerine yönelik çalışmalar yapılır (T.D.6.4., T.O.6.5.). Dinlemede/izlemede materyal seçimini yönetebilme çalışmaları gerçekleştirilir (T.D.6.1.). Üst düzey çıkarımlar yoluyla dinlediklerinin/izlediklerinin ve okudukları metnin derin anlamını belirleyebilmeleri sağlanır (T.D.6.7., T.O.6.9.).
Öğrencilerin dinledikleri/izledikleri ve okudukları bilgilendirici metinde metin yapılarından hareketle önemli bilgileri belirlemeye yönelik çalışmalar yapılır (T.D.6.12., T.O.6.14.). Dinlediklerindeki/izlediklerindeki probleme çözüm üretebilmelerine yönelik faaliyetler yürütülür (T.D.6.22.). Dinlediklerinden/izlediklerinden ve okudukları metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilmeleri sağlanır (T.D.6.17., T.O.6.20.). Dinleme/izleme sürecini değerlendirebilme ve okuma sürecini değerlendirebilme çalışmaları yapılır (T.D.6.23., T.O.6.25.).
Öğrencilerin hazırlıklı konuşmalarını yapılandırabilmeleri ve konuşmalarında karşılaştırma yapabilmeleri sağlanır (T.K.6.18., T.K.6.11.). Öğrencilerin sözlü olarak tartışabilmelerine yönelik çalışmalar yapılır (T.K.6.16.). Konuşmasını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilmeleri ve konuşma sürecini değerlendirebilmeleri sağlanır (T.K.6.20., T.K.6.24.). Öğrencilerin yazma sürecini, yazısında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetebilmelerine yönelik etkinlikler yapılır (T.Y.6.1., T.Y.6.3.). Yazılı üretiminde ve yazılı etkileşimin de tartışabilme (T.Y.6.12.), yazısını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme (T.Y.6.15.) ve yazma sürecini değerlendirebilme (T.Y.6.19.) çalışmaları yapılır.
Öğrencilerin Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullandığı cümleler kurmaları sağlanır (T.K.6.20., T.Y.6.15.).
Öğrencilerin yazılarında uygun bağlantı ifadelerinden; olasılık (ihtimal) ifade edenlerden (belki, herhâlde, galiba, sanki, neredeyse, olsa olsa vb.) yararlanmaları sağlanır (T.Y.6.17.). Tema içeriğine uygun yazma çalışmalarında öğrencilerin daha önce üzerinde durulan noktalama işaretleri ve yazım kurallarını uygulaması sağlanır (T.Y.6.18.). Öğrencilerin söz varlığı ve dil yapılarının birleşmesinde karşılaşılan pekiştirme ünsüzleri ve ses olaylarını (ünlü daralması, ünlü türemesi, ünsüz türemesi) fark etmeleri, bunları doğru kullanmaları sağlanır (DYS.DO.6.6.; DYS.KY.6.2.).
Öğrencilerin olumsuzluk ifade etme işlevli dil yapıları ve söz varlığını (-sIz, -mA, -mAz; ma alesef, ne yazık ki, güya, ne fayda ki, ne acı ki, ama, ne ... ne ... vb.) belirlemeleri, işlevlerine uygun kullanmaları sağlanır (DYS.DO.6.8.; DYS.KY.6.4.).
Tema sürecinde öğrenme çıktılarına yönelik yapılacak çalışmalarda kavramsal becerilerden Yapılandırma (KB2.13.), Yansıtma (KB2.15.); eğilimlerden Azim ve Kararlılık (E1.3.), Kendine İnanma (Öz Yeterlilik) (E1.4.), Kendine Güvenme (Öz Güven) (E1.5.), Girişkenlik (E2.3.), Odaklanma (E3.2.), Yaratıcılık (E3.3.); sosyal-duygusal öğrenme becerilerinden Kendini Tanıma (Öz Farkındalık) (SDB1.1.), Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme) (SDB1.2.), Sorumlu Karar Verme (SDB3.3.); değerlerden İstikrarlı Olmak (D12.3.), Sahip Olduklarının Değerini Bilmek (D17.3.); okuryazarlık becerilerinden Finansal Okuryazarlık (OB3.) uygun bir şekilde işe koşulur.
Atölye Çalışmaları
Dinleme/İzleme Atölyesi
Belirlenen ikinci dinleme/izleme materyalini öğrencinin ailesiyle dinlemesi/izlemesi ve çözümlemesi sürdürülerek sonlandırılır.
Okuma Atölyesi
Belirlenen iki kitabın öğrenciler tarafından okunması ve birinin sınıf içerisinde çözümlenmesi sürdürülerek tamamlanır. Diğer kitaba yönelik çözümleme rapor hâlinde sunulur. Okuma atölyesi uygulama esaslarına uygun olarak öğrenci ve ailesi tarafından yaz tatilinde okunacak bir kitap belirlenerek süreç planlanır.
Üretim Atölyesi
Üretim atölyesi uygulama esasları doğrultusunda öğrencilerin tema içeriği ile temadaki öğrenme çıktılarına uygun ürünler (ses kaydı, konuşma metni, sunum videosu; afiş, kolaj, sınıf panosu, dijital albüm vb.) hazırlamaları sağlanır. Bu etkinlikler, öğrencilerin yaratıcılığını ve özgün düşünme becerilerini destekleyecek nitelikte olmalıdır.
Özgün bir girişimcilik örneği oluşturulması, bu kapsamda bu girişimin hangi sektörde, ne kadar maliyetle, kaç personelle kurulacağı, avantaj ve risklerinin neler olabileceği; tanıtımının ne şekilde sağlanacağı gibi konuların ele alındığı çoklu medya ögeleriyle desteklenmiş bir sunum hazırlanması ve bu sunumun sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenebilir. Ahilik kültürü çerçevesinde meslek ahlakı ilkelerinin neler olabileceği konusunda araştırma yapılması, araştırma sonucunun sınıfta paylaşıldıktan sonra iş birliğiyle meslek ahlakı ilkelerinin tablo hâlinde yazılması ve tablonun uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenebilir. Seçilen herhangi bir sektöre ilişkin grafik tasarım araçları kullanılarak özgün bir reklam broşürü ya da marka logosu hazırlanması ve bu broşürün, logonun basılı ya da dijital hâlde sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenebilir.
Temada yer alan “girişimcilik”, “finans” gibi terimsel bilgiler şematik düzenleyiciler aracılığıyla görselleştirilerek sunulabilir. Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde, metni yansıtan ve metnin anlaşılmasını sağlayacak kelimeler listelenir ve bu kelimelerin bağlamdaki anlamları görsel araçlar ve şematik düzenleyiciler yardımıyla verilebilir. Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde bilgilendirici metinlerdeki kavram, bilgi; öyküleyici metinlerdeki kişi, yer, zaman vb. yapılara ilişkin unsurların yer aldığı kavram ya da hikâye haritası gibi şemalar oluşturulup sunulabilir. Okuma ve yazma çalışmalarında işleyişin nasıl olması gerektiği bire bir anlatılarak süreç öğrenci ile yürütülebilir.
Güncelleme tarihi: 27.08.2026


