5. Tema: Bilim Ve Teknoloji

Temanın başlangıcında ön değerlendirmeye yönelik çalışma yapılır. Metin işleme sürecinde metnin içeriğine yönelik hazırlık çalışmaları (soru-cevap, ön araştırma vb.) yapılarak öğrencilerin ön bilgilerinden yararlanmaları, motive ve derse dâhil olmaları sağlanır. İlgili öğrenme çıktısına yönelik etkinlik yapılırken strateji, yöntem ve teknik; soru sorma, probleme çözüm üretme, yazıda içerik ve yapı, eleştiriyi sözlü olarak ifade etme, bağlantı ifadeleri anahtar kavramları ile dil yapıları ve söz varlığı kavramlarına yönelik tanımlayıcı nitelikte, bu kavramların bileşenlerini, özelliklerini vb. belirten kısa bilgilere ve/veya uyarılara yer verilir.

Öğrencilerin dinlediklerinde/izlediklerinde ve okudukları metinde geçen anlamını bilmedikleri söz varlığı unsurlarının anlamlarını tahmin edebilmelerine yönelik çalışmalar yapılır (T.D.6.4., T.O.6.5.). Okumada materyal seçimini yönetebilme (T.O.6.1.), dinlemede/izlemede, okumada strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme (T.D.6.2., T.O.6.3.) çalışmaları gerçekleştirilir. Basit çıkarımlar yoluyla metnin derin anlamını belirleyebilme çalışmaları yapılır (T.O.6.8.). Üst düzey çıkarımlar yoluyla dinlediklerinin/izlediklerinin ve okudukları metnin derin anlamını belirleyebilmeleri sağlanır (T.D.6.7., T.O.6.9.). Dinlediklerini/izlediklerini karşılaştırabilme (T.D.6.8.) ve metni yorumlayabilme (T.O.6.12.) çalışmaları yapılır.

Öğrencilerin okudukları metindeki probleme çözüm üretebilmelerine yönelik çalışmalar yapılır (T.O.6.24.). Dinlediklerinden/izlediklerinden ve okudukları metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilmeleri sağlanır (T.D.6.17., T.O.6.20.). Dinlediklerini/izlediklerini özetleyebilme (T.D.6.19.), dinlediklerini/izlediklerini eleştirebilme (T.D.6.21.) ve dinleme/izleme sürecini değerlendirebilme (T.D.6.23.) çalışmaları yapılır.

Öğrencilerin yazmada strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilmeleri sağlanır (T.Y.6.2.). İletişimi sürdürmek amacıyla soru sorabilmelerine (T.K.6.4.), sözlü olarak özetleyebilmelerine (T.K.6.14.) ve eleştirisini sözlü olarak ifade edebilmelerine yönelik etkinlikler yapılır (T.K.6.17.). Konuşmalarında açık ve örtük ifadeleri kullanabilmeleri (T.K.6.21.), konuşma sürecini değerlendirebilme (T.K.6.24.) çalışmaları gerçekleştirilir.

Öğrencilerin Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullandığı cümleler kurmaları sağlanır (T.Y.6.15.). Öğrencilerin konuşmalarında uygun bağlantı ifadelerinden; varsayma ifade edenlerden (diyelim, farz et ki, tut ki, varsayalım vb.) ve zıtlık ifade edenlerden (ama, fakat, lakin, aksi ne, ancak, yoksa, aslında, hâlbuki, tam tersine, oysaki, meğer vb.) yararlanmaları sağlanır (T.K.6.22.). 

Öğrencilerin yazısında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetebilmelerine yönelik çalışmalar yapılır (T.Y.6.3.). Yorumunu yazılı olarak ifade edebilme (T.Y.6.9.), yazısını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilme (T.Y.6.15.) ve yazısında açık ve örtük ifadeleri kullanabilme (T.Y.6.16.) çalışmaları yapılır.

Tema içeriğine uygun yazma çalışmalarında öğrencinin daha önce üzerinde durulan yazım kurallarını uygulaması sağlanır. Noktalama işaretleriyle ilgili kuralları (kesme işaretinin kısaltmalara getirilen ekleri ayırma, bir ek veya harften sonra gelen ekleri ayırma, seslerin ölçü ve söyleyiş gereği düştüğünü gösterme; yay ayracın cümledeki anlamı tamamlayan ve cümlenin dışında kalan ek bilgileri gösterme, tiyatro eserlerinde ve senaryolarda konuşanın hareketlerini, durumunu açıklama ve gösterme; alıntıların aktarıldığı eseri, yazarı veya künye bilgilerini gösterme; bir yazının maddelerini gösteren sayı ve harflerden sonra kapama ayracı olarak kullanılması) uygulamaya yönelik çalışmalar yapılır (T.Y.6.18.).

Öğrencilerin eleştiri ifade etme işlevli dil yapıları ve söz varlığını (-A göre, -Abilmek; bakımından, açısından, her ne kadar … ise de …, olmakla birlikte, yeterli, yetersiz, güvenilir, geçersiz, bence, tutarlı, tutarsız vb.) belirlemeleri, işlevine uygun kullanmaları sağlanır (DYS. DO.6.10.; DYS.KY.6.6.).

Öğrencilerin söz varlığı ve dil yapılarının birleşmesinde karşılaşılan ses olaylarını (ünsüz benzeşmesi, ünsüz yumuşaması) fark etmeleri, bunları doğru kullanmaları sağlanır (DYS. DO.6.6.; DYS.KY.6.2.). 

Öğrencilerin zıtlık ifade etme işlevli söz varlığını (ama, fakat, lakin, aksine, ancak, yoksa, aslında, hâlbuki, tam tersine vb.) belirlemeleri, işlevine uygun kullanmaları sağlanır (DYS. DO.6.7.; DYS.KY.6.3.). 

Öğrencilerin cümleleri kendi ifadeleriyle yeniden kurmaları sağlanır (DYS.KY.6.8.). Tema sürecinde öğrenme çıktılarına yönelik yapılacak çalışmalarda kavramsal becerilerden Çelişki Giderme (KB2.1.), Bilgi Toplama (KB2.6.), Gözleme Dayalı Tahmin Etme (KB2.11.), Yapılandırma (KB2.13.), Karar Verme (KB3.1.); eğilimlerden Merak (E1.1.), Analitiklik (E3.6.), Sistematiklik (E3.7.); sosyal-duygusal öğrenme becerilerinden Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma) (SDB1.3.), İletişim (SDB2.1.); değerlerden Araştırmacı ve Sorgulayıcı Olmak (D3.3.); okuryazarlık becerilerinden Bilgi Okuryazarlığı (OB1.), Dijital Okuryazarlık (OB2.), Veri Okur yazarlığı (OB7.) uygun bir şekilde işe koşulur.

Atölye Çalışmaları

Dinleme/İzleme Atölyesi

Belirlenen ikinci dinleme/izleme materyalini öğrencinin ailesiyle dinleyerek/izleyerek çözümleme çalışması sürdürülür.

Okuma Atölyesi

Belirlenen iki kitabın öğrenciler tarafından okunması ve birinin sınıf içerisinde çözümlenmesi çalışmalarına devam edilir.

Üretim Atölyesi

Üretim atölyesi uygulama esasları doğrultusunda öğrencilerin tema içeriği ile temadaki öğrenme çıktılarına uygun ürünler (ses kaydı, konuşma metni, sunum videosu; afiş, kolaj, sınıf panosu, dijital albüm vb.) hazırlamaları sağlanır. Bu etkinlikler, öğrencilerin yaratıcılığını ve özgün düşünme becerilerini destekleyecek nitelikte olmalıdır.

Günlük hayata ilişkin bir problem belirlenerek bu problemin çözümüne yönelik özgün bir teknolojik araç gereç oluşturulması fikri üzerine düşünülmesi; bu fikrin kâğıt, kalem, boya vb. materyaller veya dijital araçlar kullanılarak tasarım çiziminin yapılması, bu çizimle birlikte aracın tasarlanma gerekçesi ve amacına da yer verecek şekilde bir sunum hazırlanıp sunumun sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda paylaşılması istenebilir.

Gelecek yüzyılda hangi yeni teknolojik gelişmelerin, araç gereçlerin ortaya çıkabileceğine ilişkin bir metin yazılması, bu metnin uygun yapay zekâ programlarından biri kullanılarak  görselleştirilmesi, metin ve görsellerin birleştirilerek sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda  sunulması istenebilir.

Türk bilim insanlarının bilim ve teknolojiye katkılarının araştırılması, araştırma sonucu elde edilen bilgilerin somut verilerle (çizimler, afişler, prototipler, haber metinleri vb.) aktarılmasını sağlayan bilim ve teknoloji müzesinin sınıfta/okulda kurulması ve müzenin ziyarete açılması istenebilir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde, metni yansıtan ve metnin anlaşılmasını sağlayacak kelimeler listelenebilir ve bu kelimelerin bağlamdaki anlamları görsel araçlar ve şematik düzenleyiciler yardımıyla verilebilir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde bilgilendirici metinlerdeki kavram, bilgi; öyküleyici metinlerdeki kişi, yer, zaman vb. yapılara ilişkin unsurların yer aldığı kavram ya da  hikâye haritası gibi şemalar oluşturulup sunulabilir.

 Dinleme/izleme, okuma metni ya da tema içerisinde yer alan “bilim”, “teknoloji” vb. kavramlar görsel, işitsel araçların sunumu ve uygun şematik düzenleyicilerin kullanımı ile somutlaştırılabilir.

Bulunulan yerdeki -varsa- bilim ya da teknoloji merkezi, müze vb. yerlerin, alternatif olarak konuya ilişkin sanal müzelerin sınıf ortamında ziyareti gerçekleştirilerek tema içerisinde verilen bilgilerin, karşılaştırılması ve somutlaştırılması sağlanabilir. 

Okuma ve yazma çalışmalarında işleyişin nasıl olması gerektiği bire bir anlatılarak süreç öğrenci ile yürütülebilir.