4. Tema: İletişim Ve Sosyal İlişkiler

Temanın başlangıcında ön değerlendirmeye yönelik çalışma yapılır. Metin işleme sürecinde metnin içeriğine yönelik hazırlık çalışmaları (soru-cevap, ön araştırma vb.) yapılarak öğrencilerin ön bilgilerinden yararlanmaları, motive ve derse dâhil olmaları sağlanır. İlgili öğrenme çıktısına yönelik etkinlik yapılırken strateji, yöntem ve teknik; düşünceyi geliştirme yolları, metni eleştirme, eleştiriyi yazılı olarak ifade etme, çoklu ortam ögeleri, yazıda içerik ve yapı, özetleme anahtar kavramları ile dil yapıları ve söz varlığı kavramlarına yönelik tanımlayıcı nitelikte, bu kavramların bileşenlerini, özelliklerini vb. belirten kısa bilgilere ve/veya uyarılara yer verilir.

Öğrencilerin dinlediklerinde/izlediklerinde ve okudukları metinde geçen anlamını bilmedikleri söz varlığı unsurlarının anlamlarını tahmin edebilmelerine yönelik çalışmalar yapılır (T.D.6.4., T.O.6.5.). Dinlemede/izlemede materyal seçimini yönetebilme (T.D.6.1.), dinlemede/ izlemede ve okumada strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilme (T.D.6.2., T.O.6.3.) çalışmaları gerçekleştirilir. Basit çıkarımlar yoluyla dinlediklerinin/izlediklerinin ve okudukları metnin derin anlamını belirleyebilme çalışmaları yapılır (T.D.6.6., T.O.6.8.). Üst düzey çıkarımlar yoluyla dinlediklerinin/izlediklerinin ve okudukları metnin derin anlamını belirleyebilmeleri sağlanır (T.D.6.7., T.O.6.9.). Okuduklarını karşılaştırabilme ve dinlediklerini/ izlediklerini yorumlayabilme çalışmaları yapılır (T.O.6.10., T.D.6.10.).

Öğrencilerin dinlediklerindeki/izlediklerindeki unsurları sınıflandırabilmelerine (T.D.6.9.) ve bilgilendirici metinde düşünceyi geliştirme yollarını belirlemeye (T.D.6.15.) yönelik çalışmalar yapılır. Dinlediklerinden/izlediklerinden ve okudukları metinden hareketle söz varlığını geliştirmeye yönelik çözümleme yapabilmeleri sağlanır (T.D.6.17., T.O.6.20.). Okuduklarını özetleyebilme (T.O.6.21.), metni eleştirebilme (T.O.6.23.) ve okuma sürecini değerlendirebilme (T.O.6.25.) çalışmaları yapılır.

Öğrencilerin konuşmada yöntem ve teknik ile yazmada strateji, yöntem ve teknik seçimlerini yönetebilmeleri (T.K.6.2., T.Y.6.2.) sağlanır. Konuşmalarında çoklu ortam ögeleriyle içerik oluşturabilmelerine ve sınıflandırma yapabilmelerine (T.K.6.5., T.K.6.12.) yönelik çalışmalar yapılır. Yorumunu sözlü olarak ifade edebilmeleri (T.K.6.13.), Konuşmasını zenginleştirecek biçimde söz varlığını kullanabilmeleri sağlanır (T.K.6.20.).

Yazma sürecinde öğrencilerin yazısında içerik ve yapıya yönelik seçimlerini yönetebilmeleri (T.Y.6.3.) sağlanır. Yazısında karşılaştırma yapabilme (T.Y.6.7.), yazılı olarak özetleyebilme (T.Y.6.10.) ve eleştirisini yazılı olarak ifade edebilme (T.Y.6.13.) çalışmaları yapılır. Düşünceyi geliştirme yollarını kullanarak metni yapılandırabilmeleri, yazma sürecini değerlendirebilmeleri sağlanır (T.Y.6.14., T.Y.6.19.).

Öğrencilerin Türkçeyi doğru, güzel ve etkili kullandığı cümleler kurmaları (sözcüğü yanlış anlamda kullanmamaları) sağlanır (T.K.6.20).

Yazım kurallarını (kısaltmaların yazımı, kısaltmalara getirilen eklerin yazımı) uygulamayla ilgili çalışmalar yapılır. Noktalama işaretleriyle ilgili kuralları (eğik çizginin yan yana yazıldığında dizeleri birbirinden ayırma, adres yazarken apartman numarası ile daire numarasını ve semt ile şehri ayırma, tarihlerin yazılışında gün, ay ve yılı gösteren sayıları birbirinden ayırma, eklerin farklı biçimlerini gösterme, genel ağ adreslerinde kullanılma) uygulamaya yönelik çalışmalar yapılır (T.Y.6.18.).

Öğrencilerin eleştiri ifade etme işlevli dil yapıları ve söz varlığını (-A göre, -Abilmek; bakımından, açısından, her ne kadar … ise de …, olmakla birlikte, yeterli, yetersiz, güvenilir, geçersiz, bence, tutarlı, tutarsız vb.) belirlemeleri, işlevine uygun kullanmaları sağlanır (DYS.DO.6.10.; DYS.KY.6.6.).

Öğrencilerin çekim eklerinin [isim çekim ekleri (çoğul eki, hâl ekleri, ilgi (tamlayan) eki, iyelik ekleri ve soru eki)] işlevlerini ayırt etmeleri ve bunları işlevlerine uygun kullanmaları sağlanır (DYS.DO.6.4.; DYS.KY.6.1.). Öğrencilerin söz varlığı ve dil yapılarının birleşmesinde karşılaşılan yardımcı ünsüzleri (y, ş, s, n) ve ses olaylarını (ünlü düşmesi, ünsüz düşmesi, ulama) fark etmeleri, bunları doğru kullanmaları sağlanır (DYS.DO.6.6.; DYS.KY.6.2.).

Tema sürecinde öğrenme çıktılarına yönelik yapılacak çalışmalarda kavramsal becerilerden Yapılandırma (KB2.13.); eğilimlerden Girişkenlik (E2.3.), Güven (E2.4.), Soru Sorma (E3.8.), Eleştirel Bakma (E3.10.); sosyal-duygusal öğrenme becerilerinden İletişim (SDB2.1.), İş Birliği (SDB2.2.); değerlerden Aile İçi İletişimi Güçlendirmek (D2.3.), İnsana ve Topluma Değer Vermek (D5.1.), Doğru ve Güvenilir Olmak (D6.2.), Sosyal İlişkilerde Kişisel Alanları Korumak (D8.4.), Şefkatli Olmak (D9.2.), İnsan İlişkilerinde Yapıcı Olmak (D10.3.), Nezaketli Olmak (D14.1.); okuryazarlık becerilerinden Dijital Okuryazarlık (OB2.) uygun bir şekilde işe koşulur.

Atölye Çalışmaları

Dinleme/İzleme Atölyesi

Belirlenen ikinci dinleme/izleme materyalini öğrencinin ailesiyle dinleyerek/izleyerek çözümlemesi sürecine başlanır.

Okuma Atölyesi

Okuma atölyesi uygulama esaslarına uygun olarak belirlenen iki kitabın öğrenciler tarafından okunması ve çözümlenmesi çalışmalarına başlanır.

Üretim Atölyesi

Üretim atölyesi uygulama esasları doğrultusunda öğrencilerin tema içeriği ile temadaki öğrenme çıktılarına uygun ürünler (ses kaydı, konuşma metni, sunum videosu; afiş, kolaj, sınıf panosu, dijital albüm vb.) hazırlamaları sağlanır. Bu etkinlikler, öğrencilerin yaratıcılığını ve özgün düşünme becerilerini destekleyecek nitelikte olmalıdır.

Günlük hayatta yaşanılan ve/veya tanık olunan iletişim sorunlarının karşılaştırılması, bu sorunların sebepleri ve çözüm önerilerini içerecek şekilde çoklu ortam ögeleri ile desteklenen bir sunu hazırlanıp bu sununun sınıfta ya da uygun dijital ortamlarda sunulması istenebilir. Dijital ortamlarda görüş belirten yorumlardaki kırıcı söylemlerin yerine bloglar gibi sosyal ağlarda sevgi dilinin kullanılmasına yönelik beğeni cümleleri hazırlanması ve bu cümlelerin sınıf panosunda sergilenmesi istenebilir.

İletişim sorunlarına yönelik özgün bir oyun yazılması, sahnelenme sürecinin tamamından sorumlu olunacak şekilde oyunun sınıfta ya da uygun ortamlarda canlandırılması istenebilir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde, metni yansıtan ve metnin anlaşılmasını sağlayacak kelimeler listelenebilir ve bu kelimelerin bağlamdaki anlamları görsel araçlar ve şematik düzenleyiciler yardımıyla verilebilir.

Dinleme/izleme ya da okuma etkinliği öncesinde bilgilendirici metinlerdeki kavram, bilgi; öyküleyici metinlerdeki kişi, yer, zaman vb. yapılara ilişkin unsurların yer aldığı kavram ya da hikâye haritası gibi şemalar oluşturulup sunulabilir.

Dinleme/izleme, okuma metni ya da tema içerisinde yer alan “akranlarla iletişim”, “iletişim becerileri”, “kitle iletişim araçları” vb. kavramlar görsel, işitsel araçların sunumu ve uygun şematik düzenleyicilerin kullanımı ile somutlaştırılabilir.

İletişim problemlerinin yer aldığı görseller sunularak bu görsellerdeki problemler üzerine konuşulması ve problemlere çözüm önerisi sunulması, sonrasında da görsellerin uygun karşılıklarıyla değiştirilmesi sağlanabilir.

Okuma ve yazma çalışmalarında işleyişin nasıl olması gerektiği bire bir anlatılarak süreç öğrenci ile yürütülebilir.