T.C. MİLLÎ EĞİTİM
BAKANLIĞI

Türk Sosyal Hayatında Aile Dersi Ortaokul Seçmeli Dersler

1. Öğrenme Alanı: Ailenin Önemi

Bu öğrenme alanında öğrencilerin aile kurumunu bireyin gelişiminin temeli ve toplumsal yapının sürdürücüsü olarak kavramaları amaçlanmaktadır. Öğrencilerin aile içindeki ilişki ve etkileşimleri inceleyerek aile kurumunun birey ve toplum üzerindeki etkilerini anlamlandırmaları, aile ortamında kazanılan değerlerin sosyal yaşama yansımalarını değerlendirmeleri hedeflenmektedir. Bu kapsamda öğrencilerin aile kurumunun toplumsal işlevlerini fark etmeleri, bu işlevlerin sosyal yapıya katkılarını bütüncül bir bakış açısıyla ele almaları ve ailede kazanılan değerlerin toplumsal birlik ve süreklilik açısından önemini içselleştirmeleri amaçlanmaktadır.
Ders Saati
14
Kavramsal Beceriler

KB2.14. Yorumlama, KB2.3. Özetleme, KB2.11. Gözleme Dayalı Tahmin Etme

Eğilimler

E1.1. Merak, E3.1. Muhakeme, E3.5. Açık Fikirlilik

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği,  SDB2.3. Sosyal Farkındalık

Değerler

D2. Aile Bütünlüğü, D12. Sabır, D14. Saygı, D16. Sorumluluk

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB6. Vatandaşlık Okuryazarlığı

Disiplinler Arası İlişkiler
Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi, Görsel Sanatlar, Sosyal Bilgiler, Türkçe
Beceriler Arası İlişkiler
KB2.4. Çözümleme
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri

TSHA.1.1. Ailenin birey ve toplum açısından önemini yorumlayabilme

a) Ailenin birey ve toplum açısından önemini inceler.

b) Ailenin birey ve toplum açısından önemini bağlamdan kopmadan dönüştürür.

c) Ailenin birey ve toplum açısından önemini nesnel, doğru ve anlamı değiştirmeyecek şekilde yeniden  ifade eder.

 

TSHA.1.2. Ailenin toplumsal işlevlerinin toplum hayatına etkilerini özetleyebilme

a) Ailenin toplumsal işlevlerinin toplum hayatına etkilerini çözümler.

b) Ailenin toplumsal işlevlerinin toplum hayatına etkilerini sınıflandırır.

c) Ailenin toplumsal işlevlerinin toplum hayatına etkilerini kendi cümleleriyle yorumlar.

 

TSHA.1.3. Değerlerin içselleştirilmesinde aile kurumunun önemini ve etkisini gözleme da yalı tahmin edebilme

a) Değerlerin içselleştirilmesinde aile kurumunun önemini ve etkisini deneyimleri ile  ilişkilendirir.

b) Değerlerin içselleştirilmesinde aile kurumunun önemi ve etkisi hakkında çıkarım  yapar.

c) Değerlerin içselleştirilmesinde aile kurumunun önemi ve etkisi üzerine yargıya varır

İçerik Çerçevesi

Ailenin Birey ve Toplum Hayatındaki Yeri 

Ailenin Toplumsal İşlevleri ve Toplum Hayatına Etkileri  

Değerlerin İçselleştirilmesinde Ailenin Önemi

Anahtar Kavramlar

adalet, aile, birey, dayanışma, değer, güven, iletişim, kültür, paylaşma, rol, saygı, sevgi,  sorumluluk, sosyalleşme, toplum, toplumsal işlev, yardımlaşma

Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme)

Bu öğrenme alanında yer alan öğrenme çıktıları; gözlem formu, kontrol listesi, derecelendirme ölçeği, bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz-akran değerlendirme formları ve performans görevi kullanılarak değerlendirilebilir.  Performans Görevi: Öğrencilerden ailenin birey ve toplum açısından önemini anlatan  bir poster, broşür veya afiş hazırlamaları istenebilir. Hazırlanan ürünler, kontrol listesi  ile değerlendirilebilir.

Temel Kabuller

Öğrencilerin aile bireylerini tanıdıkları, aile birlikteliğiyle ilgili yaşantılara sahip oldukları,  ailenin hem birey hem de toplum için işlevleri olduğuna dair ön bilgilere sahip oldukları  ve aile içi saygı, yardımlaşma, kararalma süreçlerini kendi yaşamlarından tanıdıkları kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Aile bireylerini ve akrabalarını ne kadar tanıdığını ölçmek için öğrencilere açık uçlu sorular sorulabilir.  Öğrencilerden aile içi saygı, yardımlaşma ve karar alma süreçlerine ilişkin kendi yaşamlarından örnekler vermeleri istenebilir. 

Öğrencilerden toplumu oluşturan unsurlardan ailenin önemini vurgulayan kısa bir hikâye yazmaları istenebilir.

Köprü Kurma

Öğrencilere aileleriyle vakit geçirdiklerinde neler hissettikleri sorulabilir. 

Öğrencilere “Ailede alınan kararlar aile üyelerini ve çevreyi nasıl etkilemektedir?” gibi  açık uçlu bir soru sorulabilir. 

Öğrencilere “Aileniz size hangi değerleri kazandırdı?”, “Evde yardımlaşma olmasa neler  olurdu?” gibi açık uçlu sorular yöneltilebilir.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

TSHA.1.1

Öğrencilere ailelerin yemek yediği görseller gösterilir. “Bu resimlerdeki birliktelik bi rey ve toplum için ne ifade ediyor olabilir?” sorusu yöneltilir (OB4). Öğrencilerden kısa  cevaplar istenir ve cevaplarda geçen anahtar kelimeler tahtaya yazılır. Bu süreç beyin  fırtınası tekniğiyle yürütülür. Bu esnada, saygı ve sevgi temelli bir iletişimin aile huzuruna katkıda bulunacağı vurgulanır (D2.3). Öğrencilerin yarısına ailenin birey üzerindeki  etkisi, diğer yarısına ise ailenin toplum üzerindeki etkisini anlatan kısa metinler dağıtılır  (OB1). Gösterilen görseller, tahtaya yazılan anahtar kelimeler ve dağıtılan kısa metinler  üzerinden aile kurumunun bireye ve topluma etkileri incelenir (E3.1, OB1, OB4). 

Öğrenci incelediği bilgilerle kendi gözlem ve deneyimlerinden hareketle aile kurumunun  birey ve toplum açısından önemine dair örnekler verir (SDB2.3, D2.1). Öğrenciler, farklı  bakış açılarını dinler; söz hakkı verme, söz kesmeme ve etkin dinleme gibi iletişim dav ranışlarına dikkat ederek görüşlerini paylaşır (D14.1). Öğrendikleri bilgileri yeni bir bakış  açısına dönüştürerek nesnel, doğru ve anlamı değiştirmeyecek şekilde yeniden ifade  eder (SDB1.2, E3.5).

Öğrencilerden performans görevi olarak ailenin birey ve toplum açısından önemini an latan bir poster, broşür veya afiş hazırlamaları istenebilir. Hazırlanan ürünler, kontrol  listesi ile değerlendirilebilir.

 

TSHA.1.2

Öğrencilere "Aile sadece birey için mi vardır, ailenin toplum için de işlevleri var mıdır?"  gibi bir soru yöneltilir ve öğrencilerden kısa cevaplar alınır (OB6). Tahtaya ailenin temel işlevleri olan “Eğitim, Ekonomi, Kültür ve Sosyalleşme” başlıkları yazılır. Öğrencilerden bu işlevlerin toplum üzerindeki etkilerine yönelik örnekler vererek düşüncelerini  paylaşmaları istenir. Böylece işlevlerin yalnızca toplumsal değil, aynı zamanda bireysel  yönleri olduğu vurgulanır. Ardından öğrenciler küçük gruplara ayrılır, her grup bir işlevi  seçer. “Neden–Sonuç Çarkı” etkinliği uygulanır. Gruplar seçtikleri işlevi çarkın merkezine yazar; birinci halkaya birey üzerindeki etkileri, ikinci halkaya toplum üzerindeki etkileri, üçüncü halkaya ise bu etkilerin uzun vadeli sonuçlarını yazarak çözümleme yapar  (KB2.4, SDB2.2). Grup üyeleri görev paylaşımı yapar, üstlendikleri bölümü zamanında  tamamlar ve ortak ürünün oluşmasına katkıda bulunur (D16.3). Aile işlevlerinin birey,  aile ve toplum üzerindeki sonuçlarını tartışırken aile fertlerinin aile bütünlüğünü koru madaki rolüne ilişkin örnekler verirler (D2.1). Gruplar elde ettikleri bilgileri panoya asar. Tüm sınıf, işlevleri "birey odaklı etiketler" ve "toplum odaklı etkiler" olarak sınıflandırır   (SDB2.2).

Son olarak öğrencilerden "Sizce ailenin hangi işlevi toplum için daha önemlidir? Neden?"  sorusuna ilişkin düşüncelerini konuşma halkasında paylaşmaları istenir (SDB2.1, OB6).  Süreç, kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

 

TSHA.1.3

Öğrencilere bir ailede değerlerin yansıtıldığı durumları içeren örnek bir video izletilir  (E1.1, OB4). Öğrencilerden izledikleri videoda hangi değerlerin yer aldığını ifade etmeleri  istenir. Değerlerin içselleştirilmesinde aile kurumunun önemi ve etkisine yaşantılarından örnekler vermeleri istenir. Öğrenciler, kendi yaşantılarından kesitler paylaşırken  aile bireylerinin birbirlerine karşı kullandıkları nezaket ve saygı ifadelerinin aile içi huzuru nasıl etkilediğine ilişkin örnekler verirler (D14.1). Ayrıca öğrencilerin aile bireylerinin  birbirlerinin duygu ve düşüncelerine karşı anlayışlı davranmasının aile içi iletişimi güçlendirdiğini fark etmeleri sağlanır (D12.2). Bu esnada, saygı ve sevgi temelli bir iletişimin  aile huzuruna katkıda bulunacağı vurgulanır (D2.3).

Sınıf gruplara ayrılır. Her gruba bir değer kartı verilir. Gruplardan "Bu değer aile içinde nasıl  kazandırılır?", "Değerin topluma etkisi nedir?" gibi sorulara cevap bulmaları istenir (OB6).  Grup çalışmasının sonunda grupların çıkarımlarını sınıf ile paylaşmaları istenir (SDB2.2).

Öğrencilerin "Değerlerin içselleştirilmesinde ailenin önemi nedir?" sorusu üzerinden  tartışmaları istenir. Tartışma sonunda ulaşılan genel yargılardan yola çıkılarak öğrencilerden değerlerin içselleştirilmesinde ailenin önemini anlatan kısa bir metin yazmaları  istenir. Hazırlanan ürünler, dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Zenginleştirme

Öğrenciler ailenin birey ve topluma etkileri üzerine dijital afiş, kısa video veya animasyon hazırlayabilir. Öğrenciler ailenin işlevlerini uluslararası örneklerle karşılaştırarak karşılaştırmalı tablo  veya bilgi görseli oluşturabilir. Öğrenciler değerlerin aile içinde nasıl içselleştirildiğini anlatan kısa drama veya tiyatro  metni hazırlayabilir.

Destekleme

Öğrenciler ailenin birey ve topluma etkilerine örnekler verebilir.  Öğrenciler ailenin işlevlerini anlatan basit örnek olay kartları hazırlayabilir. Öğrenciler tek kelimelik değer kartları hazırlayabilir.

Güncelleme tarihi: 10.09.2026