1. Öğrenme Alanı: Okuma Süreçleri

OB.1.1

Sesli okuma esnasında metni duyguya, telaffuza ve hıza (anlaşılabilir ve uygun hız) dikkat ederek okuma deneyimini gözden geçirmesi beklenir (SDB2.1). Sesli okuma çalışmaları sırasında öğrencinin farklı duygu ve düşünceleri anlamaya çalışması, başkalarının görüş lerine saygı göstermesi ve etkili iletişim kurması desteklenir (D14.1). Öğrenciden metni  vurgu, tonlama, duraklara dikkat ederek okuma deneyimine dayalı çıkarım yapması ve sesli okuma sürecindeki çıkarımlarını değerlendirmesi istenir (E3.1). Metindeki duyguyu sesli okuma sırasında yansıtması vurgulanır (SDB1.3). Öğrencinin sesli okuma performansına yönelik kendini değerlendirmesi beklenir (E3.1, SDB1.1). Öğrenciden dinlediği ve/veya izlediği içeriklerden elde ettiği bilgilerle okuduğu metinler arasında ilişki kurması, farklı  kaynaklardan ulaştığı bilgileri değerlendirmesi ve bu bilgileri anlamlandırarak kullanması beklenir (TAB1). Bu süreç öz değerlendirme ile değerlendirilebilir.

OB.1.2

Öğrencinin okuduğu metindeki bilgiler ile ön bilgileri arasında bağ kurması sağlanır (E3.1,  SDB1.1, OB1). Öğrenciden metni okumadan önce ve okuma sırasında oluşturduğu tahmin ve çıkarımları, metnin tamamını okuduktan sonra metinde sunulan bilgilerle karşılaştırması beklenir (E3.1). Öğrencinin metni anlamlandırma sürecinde aceleci yargılardan kaçınması, farklı anlam ihtimallerini değerlendirmesi ve çıkarımlarını sabırla gözden geçirmesi teşvik edilir (E3.1, D12.2). 

Metindeki iletileri (açık ve örtük) sınıflandırması istenir (E3.2). Okuduğu metnin konusunun, ana fikrinin/ana duygusunun bulunmasına dair etkinlikler üzerinden tepki vermesi istenir (E3.2). Öğrencinin belirlediği ana fikri/ana duyguyu küçük gruplarda tartışarak ortak bir sonuca ulaşması istenir (SDB2.1). Öğrencinin okuduğu metni kendi cümleleriyle özetlemesi sağlanır (E3.1, E3.2). Öğrencinin okuduğu metne ilişkin değerlendirmelerini, özetlerini ve çıkarımlarını yazılı olarak ifade etmesi beklenir (TAB4). Öğrencinin metinde yer alan kişi, olay ve durumları değerlendirirken farklı bakış açılarını dikkate alması, adaletli ve ön yargısız değerlendirmeler yapması teşvik edilir (SDB2.3, D1.2). Öğrenciden metne ilişkin çıkarımlarını arkadaşlarıyla paylaşması, farklı yorumları karşılaştırması beklenir (SDB2.1). Öğrencinin duygu ve düşüncelerini anlamlandırma sürecinde metinlerde yer verilmesi doğrultusunda insanlara ve diğer canlılara yönelik duyarlılık geliştirmesi ve merhametli davranmanın önemini fark etmesi sağlanır (SDB2.3, D5.2, D9.3). Bu süreç kontrol listesiyle değerlendirilebilir.

Okuma sırasında metnin bağlamından kopmadan metin üzerinden anlamını bilmediği sözcükleri seçerek tanımlaması istenir (E1.1, SDB1.1, OB1). Okuma sırasında belirlenen ve anlamı bilinmeyen sözcüklerin, deyim ve atasözlerinin anlamına dair bilgi toplaması istenir (SDB1.1, OB1, OB5). Tahminler üzerinde tartışıldıktan sonra öğrenciden sözcüğün, deyimlerin ve atasözlerinin metin içindeki anlamlarını dijital veya basılı sözlüklerden bulması beklenir (E1.1, OB2, OB5, KB2.18). Öğrenciden yeni öğrenilen sözcüklerin, deyim ve  atasözlerinin doğruluğunu değerlendirmesi beklenir. Yeni öğrendiği sözcükleri, deyim ve  atasözlerini cümle içerisinde kullanması istenir (OB1). Öğrencinin bilgi edinme sürecinde güvenilir kaynaklara yönelmesi, akademik dürüstlük ilkesine uygun davranması ve elde ettiği bilgileri etik biçimde kullanması desteklenir (D3.3, D6.2). Öğrenciden sözcüklerin eş, zıt, mecaz, yakın anlamlıları ve/veya eş seslileri, yineleme ve pekiştirme sözcükleri üzerine topladığı bilgilerden çıkarım yapması istenir (OB1). Çıkarımlarından hareketle öğrencinin verilen sözcük gruplarının yerine metinden hareketle uygun yeni sözcükler veya söz grupları yazması beklenir (E3.1, D3.3). Sözcüklerin ve söz varlıklarının anlam üzerindeki etkisi üzerine sorular sorması istenir. Öğrencinin sözcüklerin ve söz varlıklarının metnin anlamı üzerindeki etkisini konuşması sağlanır (E3.1, SDB2.1). Bu süreç ürün dosyası ile değerlendirilebilir.

OB.1.4

Öğrenciden metnin bölümlerine (giriş, gelişme, sonuç veya serim, düğüm, çözüm) ilişkin parçaları belirlemesi istenir (E3.1). Metnin bölümleri (giriş, gelişme, sonuç veya serim, düğüm, çözüm) arasındaki ilişkiyi belirlemesi sağlanır (E3.2, KB2.9). Bu ilişkiden yola çıkarak metnin bölümleri hakkında çıkarımlarda bulunması istenir (E3.1). Parçalar arası ilişkileri bulurken olay örgüsü, kişiler, yer ve zaman ögelerini etkinlikler üzerinden bulması teşvik  edilir (E3.2). Performans görevi olarak öğrenciden seçtiği bir metni akıcı okuma ilkelerine uygun biçimde okuyarak metnin ana fikrini/ana duygusunu, vermek istediği mesajı ve varsa dikkat çeken söz varlığı unsurlarını ortaya koyan bir okuma inceleme dosyası, poster veya dijital afiş hazırlaması istenebilir. Performans görevi; öğretmen tarafından  bütüncül dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi, gözlem formu, ürün dosyası değerlendirmesi gibi araçlarla değerlendirilebilir.

Öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeyleri, ilgi alanları ve öğrenme stilleri dikkate alınarak farklı tür ve güçlük düzeyindeki metinlerle akıcı okuma ve anlam kurma çalışmaları yapılabilir.

Anlam kurma süreciyle ilgili üst düzey düşünme becerisini destekleyecek farklı stratejiler kullanılabilir.

Akıcı okuma becerileri gelişmiş öğrencilerden; okudukları metni farklı bir karakterin bakış açısıyla yeniden yorumlamaları, metindeki duygu değişimlerini belirlemeleri veya aynı temayı işleyen farklı metinleri karşılaştırmaları istenebilir.

Öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeyleri, ilgi alanları ve öğrenme stilleri dikkate alınarak  metinler uzunluk, dil ve içerik bakımından sadeleştirilebilir. Akıcı okuma sürecini desteklemek amacıyla metinler anlamlı parçalara ayrılabilir.

İhtiyaç duyan öğrencilerin metni anlamalarını desteklemek amacıyla rehberli okuma, eşli okuma, anahtar sözcükleri işaretleme ve görsellerden yararlanarak tahminde bulunma çalışmaları yaptırılabilir.

Model okuma, eşli okuma, tekrar okuma, yönlendirici sorular sözcük kartları gibi etkinliklerden yararlanılabilir. Etkinlikler sırasında öğrencilerin ihtiyaç duydukları durumlarda  ipuçları, geri bildirimler ve bireysel rehberlik sağlanabilir.