4. Öğrenme Alanı: Çevre Ve Sürdürülebilirlik
SBAB6. Girişimcilik (SBAB6.1. Riskleri Değerlendirerek Karar Verme, SBAB6.3. Fikri Sonuçlandırma), SBAB5. Sosyal Katılım (SBAB5.4. Müzakere Etme
E1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik), E1.5. Kendine Güvenme (Öz Güven), E2.3. Girişkenlik, E3.6. Analitiklik, E3.10. Eleştirel Bakma
SDB2.2. İş Birliği, SDB3.2. Esneklik, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme
D5. Duyarlılık, D18. Temizlik
OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı
OTSSÇ.2.4.1. Çevre kirliliğine neden olan riskleri değerlendirerek karar verebilme
a) Çevre kirliliğine neden olan riskleri belirler.
b) Çevre kirliliğine neden olan riskleri analiz eder.
c) Çevre kirliliğini önlemeye yönelik alınacak tedbirlere ilişkin öneride bulunur.
ç) Çevre kirliliğini önlemeye yönelik alınacak tedbirlere ilişkin gerekçeli yargıda bulunur.
d) Çevre kirliliğine neden olan riskleri gözden geçirir.
OTSSÇ.2.4.2. Çevre sorunlarına yönelik çözüm önerilerini müzakere edebilme
a) Çevre sorunlarını fark eder.
b) Çevre sorunlarının nedenlerine yönelik farklı görüşleri karşılaştırır.
c) Çevre sorunlarına yönelik çözüm arar.
ç) Çevre sorunlarına yönelik çözüm önerisini düzenler.
d) Çevre sorunlarına yönelik çözüm önerisini günlük yaşama yansıtır.
OTSSÇ.2.4.3. Çevresel farkındalık için geliştirdiği proje fikrini sonuçlandırabilme
a) Çevresel farkındalık için geliştirdiği proje fikrine uygun bir ürün oluşturur.
b) Çevresel farkındalık için geliştirdiği proje fikrine uygun olarak oluşturduğu ürünü tanıtır.
c) Çevresel farkındalık için geliştirdiği proje fikrinin sonuçlarını değerlendirir.
Çevre Kirliliğine Neden Olan Davranışlarımız
Çevre Sorunlarına Yönelik Çözüm Önerileri
Çevresel Farkındalık Projeleri
bakış açısı, ekoloji, estetik, sürdürülebilirlik
Bu öğrenme alanındaki öğrenme çıktılarının değerlendirilmesinde öz değerlendirme formları, bütüncül dereceli puanlama anahtarı ve performans görevi kullanılabilir.
Performans Görevi: Öğrencilerden çevre sorunlarına karşı geliştirilen çözüm önerilerinden birini seçmeleri ve bu çözüm önerisini yaşamlarına nasıl uygulayabileceklerine dair bireysel bir eylem planı hazırlamaları istenebilir. Değerlendirme sürecinde bütüncül dereceli puanlama anahtarı kullanılabilir.
Öğrencilerin yaşadıkları çevredeki sorunları ve çözüm yollarını bildikleri kabul edilmektedir. Ayrıca öğrencilerin kendi davranışlarını gözden geçirme ve çevresel farkındalık geliştirmeye açık oldukları varsayılmaktadır.
Öğrencilere “çevre kirliliği” ifadesi verilir ve öğrencilerden akıllarına gelen ilk üç kelimeyi söylemeleri istenir. Sonuçlar tahtada gruplandırılabilir.
Öğrencilerin merkezde “Çevre Sorunları” yazan bir şema etrafına bildikleri sorunları yazmaları istenebilir.
“Daha önce bir çevre projesinde yer aldınız mı?”, “Evde geri dönüşüm yapıyor musunuz?” gibi açık uçlu sorular sorulabilir.
Öğrencilere “Çöp atılan bir parkta veya kirli bir sokakta bulundunuz mu?", "Bu size neler his settirdi?” gibi açık uçlu sorular sorulabilir.
Güncel bir çevre kirliliği haberi sınıfta okunur. Öğrencilere “Bu soruna çözüm önerisi sunsaydınız bu öneri ne olurdu?” sorusu yöneltilebilir.
Yaşadıkları yerde atık azaltma, enerji tasarrufu, geri dönüşüm, su tasarrufu, ağaç dikme gibi çevreyi korumak için yapılan projelere örnekler vermeleri istenebilir.
OTSSÇ.2.4.1
Öğrencilere “Sizce çevre kirliliğine en çok neden olan davranışlar hangileridir?” sorusu yöneltilerek beyin fırtınası yaptırılır. Verilen örnekler tahtada listelenir. Öğrencilerin kendi günlük yaşamlarını da göz önüne alarak çevreye zarar veren alışkanlıkları belirlemeleri sağlanır (E3.10, KB2.11). Yazılı, görsel ve dijital kaynaklardan bilgi toplanarak çevre kirliliğine neden olan davranışlar temizlik değeri göz önüne alınarak analiz edilir. Bu doğrultuda davranışlarının çevre temizliği üzerinde etkileri olduğu ifade edilir (D18.3). Öğrencilerin dijital kaynak araştırmalarında güvenilir genel ağ adreslerinden (org, edu, gov gibi) bilgi toplamaları beklenir (OB1, OB2, OB4). Seçilen bir davranış şekliyle ilgili neden-sonuç ilişkisini açıklayan bir neden-sonuç diyagramı hazırlanır (E3.6, SDB3.3). Öğrenciler analiz ettikleri çevre kirliliğine neden olan davranışlar ile ilgili çevreyi koruma amacıyla alınabilecek tedbirlere ilişkin önerilerde bulunur. Öğrencilerden bu önlemlerden hangisinin daha etkili ve uygulanabilir olduğuna dair gerekçeli yargılar sunmaları istenir (E3.10, SDB3.3). Öğrenciler, günlük yaşantılarındaki çevre kirliliğine neden olan davranışlarını içeren kısa bir öz değerlendirme formu doldurur. Ardından bu davranışlarını gözden geçirerek hangi alışkanlıklarını değiştirebileceklerine dair bir karar bildirimi yazmaları istenir (E1.5, E2.3, SDB3.3, OB8). Öğrenci çalışmaları, bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
OTSSÇ.2.4.2
Öğrencilere “Yaşadığınız çevrede sizi en çok rahatsız eden çevre sorunu nedir?” sorusu sorulur. Öğrenciler bireysel olarak bu soruya yanıt verir. Çevre sorunlarını fark etmeleri için sınıf içinde benzer sorunlar sınıflandırılır ve liste oluşturulur (E1.4). Öğrencilerden yazılı, görsel ve dijital kaynaklardan çevre sorunlarının nedenleri ile ilgili farklı bakış açılarını yansıtan ilgi çekici bilgiler bulmaları istenir. Öğrencilerin dijital kaynak araştırmalarında güvenilir genel ağ adreslerinden (org, edu, gov gibi) bilgi toplamaları beklenir. Konuyla ilgili bulunan farklı bakış açılarını karşılaştırmaları istenir (SDB3.2, KB2.7). Öğrencilerden gruplar oluşturmaları ve bir çevre sorunu seçmeleri istenir. Gruplar seçtikleri soruna yönelik çevre dostu ve uygulanabilir çözüm önerileri üretir. Bu aşamada 5N1K tekniği kullanılabilir. Gruplar önerilerini diğer gruplarla müzakere eder. Her grup, çözüm önerilerine dair görüş bildirir, eleştiri yapar. Gelen geri bildirimler doğrultusunda öğrenciler çözüm önerilerini yeniden düzenler (E1.5, E3.10).
Performans görevi olarak her öğrenciden önerilerden birini seçerek bunu yaşamına nasıl uygulayabileceğine dair bireysel bir eylem planı hazırlaması istenebilir (Evde organik atıkları kompost kovasında biriktireceğim.). Uygulama bir hafta sürdürülür. Öğrenciler uygulama sürecinde neler yaşadıklarını kısa video veya günlük olarak anlatır. Bu aşamada bilişim teknolojileri ve yazılım dersinin "bilişim teknolojilerini kullanma becerileri" ile ilişkilendirme yapılır. (E1.4, OB2, OB8). Değerlendirme sürecinde bütüncül dereceli puanlama anahtarı kullanılabilir.
OTSSÇ.2.4.3
Öğrencilere “Çevrenizi korumak için bir proje tasarlayacak olsaydınız ne yapardınız?” sorusu yöneltilir. Öğrenciler bireysel veya grup olarak çevresel farkındalık oluşturmak amacıyla proje fikirleri geliştirir (E1.4, E2.3). Öğrencilerden seçtikleri proje fikrine uygun afiş, broşür, sunum, video, kampanya kutusu, bilgilendirme panosu vb. ürün oluşturmaları istenir. Ürün oluştururken ekolojik duyarlılık, yeniden kullanım, yerel malzeme kullanımı, estetik gibi ölçütleri dikkate almaları istenir. Bu aşamada çevreyi ve canlıları korumanın öneminden bahsedilirken duyarlılık değerine de yer verilir (D5.2, OB8). Öğrencilerin ürünlerini okul içinde tanıtmalarına sınıf içi sunum yapma, panoda sergileme, okul bülteninde yer verme, arkadaşlarına afiş dağıtma gibi yollarla tanıtım yapmalarına imkân verilir (E1.5, SDB2.2). Öğrencilerin geliştirdikleri projenin etkisini değerlendirmeleri amacıyla “Projem neyi değiştirdi?”, “Hedef kitlenin ilgisi nasıldı?”, “Başka neler yapabilirdim?” gibi sorulara yazılı olarak yanıt vermeleri sağlanabilir (E3.10, SDB3.2). Akranlar veya öğretmenler, ürün ve tanıtım süreci için yazılı veya sözlü geri bildirim verilebilir. Gerekirse projeler revize edilebilir (SDB3.3). Öğrenci çalışmaları, öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.
Çevreyi koruma önerilerini uluslararası örneklerle karşılaştırarak farklı çözüm modelleri geliştirebilirler. Çevre sorunlarının çözümüne yönelik bir kamu spotu senaryosu yazılabilir. “Bu proje uygulanırsa 10 yıl sonra çevremiz nasıl olur?” sorusuna dayalı bir gelecek senaryosu yazılabilir.
Çevreyi koruma önerileri uluslararası örneklerle karşılaştırılarak farklı çözüm modelleri geliştirilebilir. Çevremizi kirleten iki davranışı belirlemeleri ve bu davranışlara karşı birer çözüm önerisini yazmaları istenebilir. Çevre sorunları yazılı kartlar dağıtılarak her kart için tek cümlelik çözüm önerisi geliştirmeleri istenebilir.
Güncelleme tarihi: 07.10.2026