T.C. MİLLÎ EĞİTİM
BAKANLIĞI

Okul Temelli Sosyal Sorumluluk Çalışmaları Dersi Ortaokul Seçmeli Dersler

4. Öğrenme Alanı: Çevre Ve Sürdürülebilirlik

Bu öğrenme alanında öğrencilerin çevreye duyarlı, sürdürülebilir yaşam bilincine sahip, çözüm odaklı ve aktif sorumluluk üstlenen bireyler olmaları amaçlanmaktadır.
Ders Saati
12
Alan Becerileri

SBAB5. Sosyal Katılım (SBAB5.4. Müzakere Etme), SBAB2. Kanıta Dayalı Sorgulama ve  Araştırma (SBAB2.6. Kanıta Dayalı Ürün Oluşturma ve Paylaşma)

Kavramsal Beceriler

KB2.3. Özetleme

Eğilimler

E2.3. Girişkenlik, E3.2. Odaklanma, E3.3. Yaratıcılık, E3.6. Analitiklik,  E3.10. Eleştirel Bakma

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB3.1. Uyum, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

Değerler

D5. Duyarlılık, D17. Tasarruf

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık,  OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı

Disiplinler Arası İlişkiler
Fen Bilimleri
Beceriler Arası İlişkiler
KB2.5. Sınıflandırma
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri

OTSSÇ.1.4.1. Yaşadığı yerdeki çevre sorunlarına yönelik çözüm önerilerini müzakere edebilme

a) Yaşadığı yerdeki çevre sorunlarını fark eder.

b) Yaşadığı yerdeki çevre sorunlarının nedenlerine yönelik farklı bakış açılarını karşılaştırır.

c) Yaşadığı yerdeki çevre sorunlarına yönelik çözüm arar.

ç) Yaşadığı yerdeki çevre sorunlarına yönelik farklı görüş ve düşünceleri dikkate alarak kendi düşüncelerini düzenler.

d) Yaşadığı yerdeki çevre sorunlarına yönelik çözüm yollarını günlük hayatına yansıtır.

 

OTSSÇ.1.4.2. Geri dönüşüm, enerji tasarrufu gibi sürdürülebilir uygulamaları özetleyebilme

a) Geri dönüşüm, enerji tasarrufu gibi sürdürülebilir uygulamaları çözümler.

b) Geri dönüşüm, enerji tasarrufu gibi sürdürülebilir uygulamaları sınıflandırır.

c) Geri dönüşüm, enerji tasarrufu gibi sürdürülebilir uygulamaları yorumlar.

 

OTSSÇ.1.4.3. Geri dönüşüm ve sıfır atık projelerinin katkılarına ilişkin oluşturduğu ürünü  paylaşabilme

a) Geri dönüşüm ve sıfır atık projelerinin katkılarına ilişkin kanıtlara dayanarak çıkarım yapar.

b) Geri dönüşüm ve sıfır atık projelerinin katkılarına ilişkin kanıtlardaki bilgilerden hareketle görüşünü yansıtan ürün oluşturur.

c) Geri dönüşüm ve sıfır atık projelerinin katkılarına ilişkin görüşlerine dayalı olarak  oluşturduğu ürünü paylaşır.

İçerik Çerçevesi

Yaşadığım Yerdeki Çevre Sorunları

Tasarruf ve Sürdürülebilirlik

Çevre İçin Proje Üretiyorum

Anahtar Kavramlar

belediye, bilinç, çevre sorunları, enerji tasarrufu, geri dönüşüm, halk, sıfır atık

Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme)

Bu öğrenme alanındaki öğrenme çıktıları; sınıflama tabloları, bütüncül dereceli puanlama anahtarları ve performans görevi kullanılarak değerlendirilebilir.

Performans Görevi: Öğrencilerden geri dönüşüm ve sıfır atık projeleri hakkında edindikleri bilgilerden ve çıkarımlardan hareketle atık malzemeleri kullandıkları bir ürün  oluşturmaları istenebilir. Hazırlanan ürünler, bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile  değerlendirilebilir.

Temel Kabuller

Öğrencilerin günlük yaşamdan çevre sorunlarına (çöp, su kirliliği, enerji israfı, plastik  kullanımı vb.) dair farkındalığa sahip oldukları; geri dönüşüm, enerji tasarrufu ve sıfır  atık konularında temel düzeyde bilgi sahibi oldukları kabul edilmektedir. Ayrıca öğren cilerin çözüm önerisi geliştirme ve dijital araçlarla ürün oluşturma konusunda deneyim  kazanmaya açık oldukları varsayılmaktadır.

Ön Değerlendirme Süreci

Öğrencilerden verilen bilgi kartlarındaki örnek olayların hangi çevre sorunları ile ilgili olduğunu yazmaları istenebilir. 

Geri dönüşüm, enerji tasarrufu, sıfır atık gibi uygulamaları açıklamaları ve örneklendir meleri istenebilir. Öğrencilere plastik şişe, kâğıt, elektronik cihaz gibi atıkları nasıl değerlendirdiklerine  ilişkin açık uçlu sorular sorulabilir.

Köprü Kurma

Öğrencilerin yaşadıkları yerleşim yerindeki çevre sorunları ile ilgili örnekler vermeleri istenebilir.

Yaşadığı yerdeki tasarruf, geri dönüşüm veya sıfır atık ile ilgili projelere örnekler vermeleri istenebilir.

Geri dönüşüm ve sıfır atık projeleri sonucu oluşturulan nesnelere örnekler vermeleri istenebilir

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

OTSSÇ.1.4.1 

Öğrencilere “Yaşadığınız yerde sizi rahatsız eden çevre sorunları neler?” sorusu yöneltilir.  Cevap olarak verilen sorunlar tahtaya yazılarak çevre sorunlarını fark etmeleri sağlanır  (E3.2, OB1). Küçük gruplar oluşturulur ve her grup bir çevre sorunu seçer (hava kirliliği, su kirliliği, gürültü, atık sorunu, doğal alanların tahribi gibi). Grup olarak seçilen çevre sorunun nedenlerini  belirlemeleri istenir. Gruplar "Ben olsaydım..." tekniğini kullanarak belediye, halk, sivil toplum  kuruluşları (STK), iş sahipleri gibi farklı kesimlerin o çevre sorununa nasıl yaklaştığını ifade  ederler. Daha sonra grupların yansıttıkları bakış açılarını karşılaştırmaları istenir (E2.3, E3.3,  SDB3.1). Gruplardan problem çözme tekniğini kullanarak çözüm önerileri geliştirmeleri istenir. Bir  grubun oluşturduğu çözüm öneri kartı grup sözcüsü tarafından diğer gruplarla paylaşılır ve  gruplara farklı bir önerileri olup olmadığı sorulur. Alınan yeni öneriler ile grup üyeleri tekrar  değerlendirme yapar ve düşüncelerini yeniden düzenler. Öğrenciler bireysel olarak “Ben Bu Hafta Çevre İçin Ne Yapacağım?” başlıklı bir eylem planı  hazırlar (muslukları açık bırakmamak, plastik kullanımını azaltmak, aileyle geri dönüşüm uy gulamalarına dikkat etmek, yere çöp atmamak vb.) (E3.3, OB1). Bir hafta sonra öğrenciler den planlarını uygulama sürecine ilişkin deneyimlerini sınıfla paylaşmaları istenir (SDB3.1).  Hazırlanan çalışmalar, öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

 

OTSSÇ.1.4.2  

Sınıfa boş bir plastik şişe, kullanılmış bir kâğıt ve eski bir ampul getirilir. Öğrencilere “Bu  atıklar doğaya atılırsa ne olur, bu nesneler diğer çöplerle karıştırılmadan toplanıp yeniden  kullanılabilir hâle getirilebilir mi, insanlar bu durumlardan nasıl etkilenir?” soruları yöneltilir.  Öğrencilere geri dönüşüm ve enerji tasarrufu gibi sürdürülebilir uygulamalara ilişkin varsa yım cümleleri sunulur. Öğrencilerin bu cümlelerden yola çıkarak görüş oluşturmaları ve görüşlerini gerekçeleriyle paylaşmaları sağlanır (E2.3, OB1, OB8). Öğrenciler gruplara ayrılır. Gruplardan geri dönüşüm uygulamaları, enerji tasarrufu yöntemleri ve çevre dostu tüketim alışkanlıkları hakkında araştırma yapmaları istenir. Dijital kaynak araştırmalarında güvenilir genel ağ adreslerinden (org, edu, gov gibi) bilgi toplamaları  beklenir (OB1, OB2). Gruplardan araştırmalarına dayalı olarak "Uygulama Türü, Uygulamanın  Kullanıldığı Alanlar, Uygulamanın Yararları, Bireysel Katkı Yolları" başlıklarını içeren sınıflama  tablosu hazırlamaları istenir (E3.6, OB4, KB2.5).  Gruplar oluşturdukları sınıflama tablolarını poster hâline getirip sunumunu yapar (E3.3,  SDB3.1, OB4). Sunum sırasında diğer gruplardan geri dönüşüm, enerji tasarrufu gibi sür dürülebilir uygulamalar ile ilgili olumlu veya olumsuz durumları, beğenilen veya geliştirilmesi  gereken yönleri belirlemeleri istenerek yorumlamaları sağlanır. Duyarlılık değeri kapsamın da çevreye ve canlılara verilen değere de vurgu yapılır (E3.10, SDB3.3, D5.2). Grupların ürün leri, bütüncül dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

 

OTSSÇ.1.4.3 

Öğrencilere geri dönüşüm ve sıfır atık projelerinin anlatıldığı pedagojiye uygun kısa vi deolar izletilir. Öğrenciler videoyu izlerken anahtar kavramları not eder ve özet çıkarır.  Öğrencilerin bu veriler üzerinden sorular sormaları istenir. Geri dönüşüm ve sıfır atık  projelerinin katkılarına ilişkin düşünmeleri ve çıkarım yapmaları sağlanır. Bu aşamada  fen bilimleri dersi kapsamındaki "kaynakların etkili kullanımında geri dönüşümün önemi ne yönelik bilimsel çıkarımda bulunabilme" öğrenme çıktısı ile ilişkilendirilir. İsraftan kaçınmanın önemine değinilerek tasarruf değerinin önemi vurgulanır (E3.10, D17.2, OB1). Öğrenciler yazılı, görsel veya dijital kaynaklardan geri dönüşüm ve sıfır atık projeleri nin katkıları ile ilgili araştırma yapar. Dijital kaynak araştırmalarında güvenilir genel ağ  adreslerinden (org, edu, gov gibi) bilgi toplamaları beklenir (E2.3, OB1, OB2, OB4). Per formans görevi olarak ulaştığı bilgilerden ve çıkarımlardan hareketle atık malzemeleri  kullandıkları bir ürün oluşturmaları istenebilir (E3.3, SDB3.1, SDB3.3). Öğrenciler ürünlerini sınıf ortamında veya okulun ortak kullanım alanında sergiler. Se çilen ürünler okul web sitesinde yayınlanabilir . Uygulama sonrası öğrencilerle “Bu ürün  toplumda neyi değiştirebilir? Sıfır atık uygulamaları bireyde nasıl bir bilinç oluşturur?  Küçük adımlar büyük farklar yaratabilir mi?” gibi soruların cevapları üzerine tartışma ya pılabilir (E3.10, SDB3.3). Öğrencilerin ürünleri, bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile  değerlendirilebilir.

Zenginleştirme

Çevre sorunlarıyla ilgili çözüm önerilerini dijital proje raporu, belgesel veya kısa film  şeklinde sunabilir.

Geri dönüşüm ve enerji tasarrufu üzerine mobil uygulama tasarımı, deneysel mini proje  veya dijital bilgi görseli geliştirebilir.

“Küçük adımlar, büyük farklar oluşturabilir mi?” sorusunu temel alarak dijital panel veya  genel ağ üzerinden yayınlanan ses programı kaydı yapabilir.

Destekleme

Çevre sorunlarına yönelik basit canlandırma etkinlikleri uygulayabilir.

Geri dönüşüm ve enerji tasarrufu yöntemlerini resim boyama etkinlikleri ile somutlaş tırabilir.

Geri dönüşüm ve enerji tasarrufuna yönelik doğru-yanlış kartları ile oyun hazırlayabilir.

Güncelleme tarihi: 29.09.2026