T.C. MİLLÎ EĞİTİM
BAKANLIĞI

Medya Okuryazarlığı Dersi Ortaokul Seçmeli Dersler

4.Ünite: Medya İçeriği Üretimi Ve Dijital Vatandaşlık

Bu ünitede öğrencilerin medyaya içerik üretme sürecinde kullanacağı araç, teknoloji ve yöntemleri tanıyarak medyaya içerik üretebilmesi ve medyada karşılaştığı içerikleri değerlendirebilmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca dijital dünyada hak ve sorumluluklarını bilmeleri, güvenli ve etik davranışlar sergilemeleri amaçlanmaktadır.
Ders Saati
18
Alan Becerileri

 BTYAB4. Dijital Ürün Geliştirme (BTYAB4.1. Tasarım Araç, Teknoloji ve Yöntemlerinden  Yararlanma) 

Kavramsal Beceriler

 KB2.8 Sorgulama

Eğilimler

E1.1. Merak, E1.5. Kendine Güvenme (Öz Güven), E1.6. Seçicilik,  E2.2. Sorumluluk, E2.3. Girişkenlik,  E2.5. Oyunseverlik, E3.3. Yaratıcılık

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.1. Öz Farkındalık, SDB1.2. Öz Düzenleme, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.1. İletişim,  SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

Değerler

 D7. Estetik, D8. Mahremiyet, D11. Özgürlük, D12. Sabır

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık 

Disiplinler Arası İlişkiler
Bilişim Teknolojileri ve Yazılım, Görsel Sanatlar, Hukuk ve Adalet, Müzik, Sosyal Bilgiler, Türkçe
Beceriler Arası İlişkiler
KB2.6. Bilgi Toplama, KB2.8. Sorgulama
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri

MOY.4.1. Medya içeriği üretiminde tasarım araç, teknoloji ve yöntemlerinden yararlanabilme

a) Medyada içerik oluşturma sürecinde kullanılan araç, teknoloji ve yöntemlerini tanır. 

b) Üreteceği medya içeriğine uygun olan araç, teknoloji ve yöntemlerini belirler.

c) Medya içeriği üretmek için belirlediği araç, teknoloji ve yöntemleri kullanır.

ç) Medyada içerik üretiminde araç, teknoloji ve yöntem seçiminin önemini değerlendirir. 

MOY.4.2. Dijital vatandaşlık kavramını sorgulayabilme

a) Dijital vatandaşlık kavramını tanımlar. 

b) Dijital vatandaşlık kavramıyla ilgili sorular sorar.

c) Dijital vatandaşlık kavramı hakkında bilgi toplar.

ç) Dijital vatandaşlık kavramıyla ilgili bilgilerin doğruluğunu değerlendirir. 

d) Dijital vatandaşlık kavramıyla ilgili topladığı bilgilerden çıkarım yapar.

İçerik Çerçevesi

 İçerik Üretiyorum

 Dijital Vatandaş

Anahtar Kavramlar

dijital devlet, dijital etik, dijital güvenlik, dijital hukuk, dijital ticaret, e-içerik, popüler kültür, sanal yaşam, sosyal medya, telif, Web 2.0 araçları

Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme)

Bu ünitede yer alan öğrenme çıktıları performans görevleri, kontrol listesi, kavram ağı haritası,  listeleme formu, gözlem formu, öz değerlendirme formu, akran değerlendirme formu, beyin  fırtınası, eşleştirme oyunu, panel, ödev, grup çalışması, dereceli puanlama ölçeği vb. ile değerlendirilebilir.  Öğrencilere sosyal medya içeriği üretmeye elverişli programlardan birini kullanarak telif  haklarına uygun içerik üretmeleri performans görevi olarak verilebilir.

Temel Kabuller

 Öğrencilerin medyada içerik paylaşım platformları ve içerik üretim programları hakkında  temel düzeyde bilgi sahibi oldukları kabul edilmektedir. Öğrencilerin dijital iş ve işlemlerin neler olduğu hakkında temel düzeyde bilgi sahibi oldukları kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Öğrencilerin genel ağ, medya ve sosyal medyada karşılaştığı videolar içerisinde ne tür videolar izlemeyi tercih ettikleri sorulur. İzledikleri içeriklerde kullanılan yöntem ve teknikler  hakkında ön bilgileri yoklanabilir.  Dijital ortamlarda ne gibi iş ve işlemler yapılacağına ilişkin örnek vermeleri istenebilir.

Köprü Kurma

Öğrencilerin günlük yaşamlarında sıkça karşılaştıkları medya içeriklerinden yola çıkarak  “Bu videolar nasıl yapılıyor?”, “Görseller neden ilgi çekici?” gibi sorular sorarak merak uyan dırılır. “Bilgi ve iletişimle ilgili ortamlara erişimde dikkat edilmesi gereken unsurlar nelerdir?” sorusu sorulur.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

MOY.4.1.

Öğretmen, öğrencilere karşılaştıkları medya içerikleri hakkında “İçerikte en çok dikkatinizi  çeken neydi? Renkler ve müzik size ne hissettirdi? Bu içerik üretilirken hangi medya araçları kullanıldı?” gibi sorular yönelterek öğrencilerin içerik üretiminde kullanılan araç, teknoloji  ve yöntemleri tanımalarını sağlar (OB2, OB4). Öğretmen, öğrencilerden içerik üretiminde kullanılan bu araçları dijital kaynaklardan araştırıp işlevlerine göre listelemelerini ister. Öğrencilerin hangi aracın ne işe yaradığını kavramaları amacıyla gruplar hâlinde eşleştirme oyunları oynatılır (E2.5, SDB3.3). Ardından öğ renciler, üretecekleri medya içeriğine uygun araç, teknoloji ve yöntemleri belirlemek üzere  gruplara ayrılırlar (E1.6, SDB2.2). Öğretmen, öğrencilerin yapay zekâdan faydalanmalarını teşvik eder. Amatör düzeyde metin, fotoğraf ve video üretebilmeleri için çeşitli dijital bloklar önerilir. Öğrencilerin üretecekleri içeriklere göre bilişim teknolojileri derslerinde edindikleri uygulama ve araçlardan birini seçmelerine imkân tanınır (E1.6). Öğrenciler belirledikleri araç, teknoloji ve yöntemleri  kullanarak dijital etik kuralları ile başkalarının emeğine saygı duyma ve telif haklarına özen  gösterme bilinciyle medya içeriklerini üretirler (E3.3). Öğretmen, performans görevi olarak sosyal medya içeriği üretmeye elverişli programlar  aracılığıyla öğrencilere dijital poster, kısa hikâye, çizgi roman veya ürün dosyası gibi çalışmalar tasarlatır. Hazırlanan içerikler sınıfta veya okul web sitesinde paylaşılarak öğrencilere içerik üretim deneyimi kazandırılır. Bu sürecin sonunda öğrenciler, estetik bakış açısıyla  medya içeriği üretip araç ve teknoloji seçiminin önemini değerlendirirler (E3.3, D7.2). Dijital platformlarda yayımlanan içeriklerin (sosyal medya paylaşımları, akımlar vb.) kültürel etkileri, gerçeklik payları ve olumlu-olumsuz yönleri panel yöntemiyle sınıfta tartışılır  (SDB2.1). Öğrenciler, hazırladıkları çalışmaları “Bugün hangi tasarım aracını öğrendim?”,  “En çok hangi yöntemi uygulamak hoşuma gitti?”, “Çalışmamda geliştirebileceğim yönler  neler?” gibi soruları içeren öz değerlendirme veya akran değerlendirme formları ile analiz  edebilirler (E2.3, SDB2.2).

MOY.4.2.

Öğrenciler kendi dijital deneyimlerinden yola çıkarak dijital vatandaşlığın avantaj ve de zavantajlarını tartışır, kavramın tanımını yapar ve dijital araçların ahlaki kullanımı üzerine  sorular sorarlar (KB2.8). Öğretmen, güncel uygulamalar ile geçmişteki yöntemleri karşılaştırarak öğrencilerden fikir üretmelerini bekler. “Dijital ortamdaki sorumluluklarımız nelerdir?” sorusundan hareketle öğrenciler örnek olay canlandırması yapar ve çözüm önerilerini paylaşırlar (OB2, SDB2.2). Süreçte temel hak ve özgürlüklerin korunması ile kişisel ve toplumsal haklara saygı bilinci  geliştirilir (D11.3). Öğrenciler dijital hak, sorumluluk ve vatandaşlık davranışları hakkında  bilgi toplar (OB1, KB2.6). Kişisel veri mahremiyetini koruma bilinci çerçevesinde çevrim içi  güvenliğin temel unsurları irdelenir (D8.2). Öğrenciler “Ben nasıl bir dijital vatandaşım?” öz  değerlendirme formuyla kendi davranışlarını analiz ederek özeleştiri yaparlar (SDB1.1). Öğretmen rehberliğinde bilgi kirliliğine karşı eleştirel bakış yöntemleri (kaynak sorgulama,  doğrulama, görsel/başlık tuzağı, mantık süzgeci ve tersine görsel arama) çalışılır. Öğrenciler bilginin kaynağına erişme, kişiselleştirilmiş akış algoritmalarını analiz etme ve gizlilik  ayarlarını yöneterek dijital ayak izlerini bilinçli yapılandırma deneyimi kazanırlar (SDB1.1).  Gruplar çalışmalarını sunarak bilgilerin doğruluğunu değerlendirir (E1.5, SDB2.2,OB1). Öğrenciler güçlü şifre oluşturma, dijital güvenlik ve öz kontrolün önemini kavrayarak çıkarımlarda bulunurlar (D8.1, D12.2). Gerekli veli rızası ve onay süreçleri tamamlandıktan  sonra; erişim imkânı olan öğrencilerle tarayıcı çerezleri, geçmiş temizleme, aile filtresi ve  güvenli internet profillerini yapılandırma ile uygulama izinlerini kısıtlama gibi teknik adımları  içeren uygulamalı bir dijital temizlik yapılır. Cihaz erişimi olmayan öğrenciler için ise süreç;  akıllı tahta üzerinden simülasyonlar, basılı/görsel kontrol listeleri ve grup içi akran paylaşımı ile yürütülür. Böylece mevcut kullanıcıların bilinçlenmesi sağlanırken henüz cihaz sahibi  olmayan öğrencilerin de gelecekteki olası cihaz kullanımları için ön hazırlık ve farkındalık  kazanmaları desteklenir. Son aşamada öğrenciler, dijital özgürlük alanının ve mahremiyetin korunmasına dikkat çeken “Dijital Vatandaşlığın Altın Kuralları” temalı poster/içerik hazırlayarak çalışmalarını sergiler (E3.3, SDB1.2).

Zenginleştirme

 Öğrencilerden görsel ve ses işleme programlarından herhangi birini kullanarak içerik üretmeleri, İstedikleri bir konuda dijital ortamda hazırladıkları kamu spotunu sınıfta paylaşmaları, Öğrencilerin, dijital ortamlarda karşılaştıkları haberlerin doğruluğunu değerlendirmeye yönelik basit bir yapay zekâ modeli tasarlamaları önerilebilir.

Destekleme

Öğrencilere e-devlet, EBA, e-okul gibi dijital platformların kullanımına yönelik video izletilebilir. Öğrencilerden ebeveynleriyle kısa bir röportaj yapmaları, ebeveynlerinin dijital vatandaşlıkla ilgili ne gibi işlemler yaptıklarını öğrenmeleri istenir. Öğrendiklerini sınıfta arkadaşlarıyla paylaşmaları istenebilir.  Dijital vatandaşlık bilincinin geliştirilmesi için öğrencilerden RTÜK ve sosyal medya platformları hakkında araştırma yapmaları istenebilir. Öğrencilere dijital oyun oynayıp oynamadıkları sorularak başka ne gibi çevrim içi ortamlar da bulunduklarını listelemeleri istenebilir.

Güncelleme tarihi: 21.08.2026