1. Tema: Günlük Hayatta Matematik

MBU.MU.2.1.1.

Öğrencilere "Günlük hayatta tam sayıların yeterli olmadığı durumlarda ne tür sayılar kullanıyorsunuz?" sorusu yöneltilerek öğrencilerden bu durumu örneklendirmeleri istenir  (SDB2.1). Verilen örnekleri inceleyerek örneklerdeki rasyonel sayı kavramlarına ilişkin durumları sembolik olarak ifade etmeleri beklenir (MAB3, SDB2.2). Örneğin, “Marketten 1,5 L  süt aldım.", ”Eczacı hastaya tablet ilaç verdi.",  “Börek yaparken 0,75 g. un kullandım.” vb.   Daha sonra rasyonel sayıların günlük hayatta kullanım alanları ile ilgili sorular yöneltilerek  öğrencilerin sürece aktif katıldığı bir tartışma ortamı oluşturulur (SDB2.1, E3.5, D3.3).  Bu  tartışmalar aracılığıyla öğrencilerin rasyonel sayıların günlük hayatla ilişkilerini açıklamaları  sağlanır. Örneğin “Rasyonel sayıları markette alışveriş yaparken, yemek tarifi hazırlarken  ya da zaman hesaplamalarında kullandığımızı fark ettim." gibi. Öğrencilere rasyonel sayıların günlük hayatta kullanımına örnekler içeren bir performans görevi verilebilir. Öğrenciler  performans görevini afiş, poster vb. şeklinde hazırlayarak sunmaları istenebilir (SDB2.1,  D16.3). Performans görevini grup olarak yapmaları desteklenebilir. Öğrencilerin grup çalışmalarında iş birliği içinde hareket etmeleri ve birbirlerine karşı olumlu bir dil kullanmaları  istenir (SDB2.1, SDB2.2, D14.1). Ayrıca öğrencilerin performans görevi sürecinde sorumlu  ve planlı davranmaları sağlanır (D3.2, D16.3, E2.2). Performans görevleri analitik dereceli  puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Öğrenme çıktısı açık uçlu sorulardan oluşan çalışma kâğıdı kullanılarak değerlendirilebilir.

MBU.MU.2.1.2.

Öğrencilere günlük hayatta rasyonel sayılarla dört işlem gerektiren durumlarla nerelerde  karşılaştıklarına ilişkin açık uçlu sorular sorulabilir. Bu sorular aracılığıyla günlük hayatta rasyonel sayılarla dört işlem gerektiren durumlar ile ilgili tartışma ortamı oluşturulur  (SDB2.1). Rasyonel sayılarla dört işlem gerektiren problemlerinin seçiminde günlük hayat  durumlarına (yemek yapımı, ev ekonomisi, alışveriş, paylaşım, ölçme-dönüşüm, kar-zarar,  zaman-hız-mesafe vb.) yer verilir (OB3). Günlük hayatta rasyonel sayılarla dört işlem gerektiren problemler hem kesirlerin farklı gösterimlerini hem de tam sayılarla yapılan toplama, çıkarma, çarpma ve bölme işlemlerini içerebilir. Rasyonel sayılarla dört işlem gerektiren problemlerin çözümünde öğrencilerden problemi anlayarak verilenleri ve istenenleri  belirlemeleri istenir (E3.1). Daha sonra verilenlerin ve istenenlerin gerektirdiği işlemler arasındaki ilişkiyi tespit etmeleri beklenir. Bu süreçte öğrencilerden problem bağlamıyla ilişkili  verileri tablo, sayı doğrusu, kesir modeli veya sembolik gösterim vb. uygun matematiksel  temsillere dönüştürmeleri ve bu temsilleri kullanarak problemi kendi ifadeleriyle açıklamaları istenir (MAB3, SDB2.1). Problemlere yönelik çözümlere geçmeden önce öğrencilerden  sonuca yönelik tahminlerde bulunmaları ve problemin çözümüne ilişkin stratejiler geliştirmeleri beklenir  (E3.1). Öğrenciler, bu stratejileri geliştirirken farklı temsillerden (tablo ve  sayı doğrusu vb.) veya matematiksel araç ve teknolojilerden yararlanmaları için teşvik edilir  (MAB3, MAB5). Öğrencilerin strateji geliştirmelerini desteklemek ve geliştirdikleri stratejileri kullanmalarını sağlamak için problem çözme sürecinde grup çalışmaları yapmaları  sağlanabilir (SDB2.1, SDB2.2). Gruplar öğrencilerin akademik başarıları ve sosyal dinamikleri dikkate alınarak oluşturulabilir (SDB2.2). Öğrenciler, belirledikleri stratejileri kullanarak  problemleri çözmeye ve çözüme ulaşamadıkları durumlarda farklı stratejiler kullanmaya teşvik edilir (E3.10). Problem çözümlerinin ardından öğrencilerin çözüm yollarını kontrol  etmeleri sağlanır (SDB1.2). Öğrencilerden problem çözümlerindeki işlemlere yönelik tahmin stratejilerini gözden geçirmeleri, kısa yollara ilişkin çıkarım ve değerlendirmeler yapmaları beklenir. Ayrıca problemi çözerken ne gibi stratejiler geliştirdikleri ve bu stratejilerin  problemin çözümünü nasıl kolaylaştırdığı konusunda tartışmaları sağlanarak görüşlerini  ifade etmelerine ve karşılaştırmalarına  olanak tanınabilir (SDB2.1, E3.1). Daha sonra öğrencilerin çözüm stratejileri ile ilgili değerlendirmeler yapmaları sağlanır (E3.1, D3.2). Öğrencilerden çözüm sürecinde kullandıkları stratejilerden hangi tür problemlerde yararlanabileceklerine dair genelleme yapmaları, bu genellemelerin geçerliliğini matematiksel  örneklerle değerlendirmeleri beklenir. Bu değerlendirmelerde öğrencilerin farklı stratejiler  kullanabilecekleri problem kurma çalışmaları yapmaları sağlanabilir. Öğretim süreçlerinde  farklı akademik başarıya sahip öğrencilerin eşleştirilmesiyle akran öğrenmeleri desteklenebilir (SDB2.2, D20.2). Performans görevi olarak günlük hayat durumlarında karşılaşılabilecek problemler verilerek öğrencilerden çözüme yönelik farklı stratejiler geliştirmeleri,  geliştirdikleri problem çözümleri ile ilgili sunum hazırlamaları ve bunları arkadaşlarına sunmaları istenebilir (SDB2.1, D16.3). Bu görev sırasında güvenilir genel ağdan yararlanmaları  desteklenebilir (OB2). Bu görev süreç bileşenleri dikkate alınarak performans kriterlerini  barındıran analitik dereceli puanlama anahtarı yardımıyla değerlendirilebilir. Yapılan grup  çalışmaları öğretmen tarafından grup değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.  Öğrenme durumları açık uçlu sorular vb. ile değerlendirilebilir.

MBU.MU.2.1.3.

Öğrencilere “İklim değişikliği nedir?”, “İklim değişikliği hayatımızı nasıl etkiliyor?” vb. sorular  yöneltilerek fikirlerini açıkça ifade edebilecekleri bir tartışma ortamı oluşturulur (SDB2.2,  E3.5). Tartışma esnasında iklim değişikliğinin sadece çevresel değil ekonomik ve sosyal  etkilerinin de olduğu vurgulanarak fen bilimleri, çevre eğitimi ve iklim değişikliği, sosyal bilgiler dersleriyle ilişki kurulabilir (OB8). Böylece iklim değişikliği ile ilgili farkındalık oluşturulabilir (D5.2). Öğrencilere “Dünyanın yıllık ortalama sıcaklık artış hızı nedir?", "Buzullardaki  erimenin yıllık ortalama artış yüzdesi nedir?" vb. sorular yöneltilir. Sorular aracılığıyla merak  duygusu oluşturulur (E1.1). Öğrencilerden iklim değişikliğinin yıllar içindeki etkilerine yönelik güvenilir kaynakları kullanarak veri toplamaları istenir. Veriler grup veya bireysel olarak  toplanabilir (SDB2.2). Öğrencilere veri toplama sürecinde Meteoroloji Genel Müdürlüğünün  sıcaklık, yağış, nem verileri; NASA ve NOAA iklim veri portalları, TÜİK’in yıllık çevre ve enerji  raporları vb. kaynaklardan yararlanabileceği belirtilir (OB2). Öğrencilerin grup veya bireysel  olarak farklı birer veri seti seçmeleri sağlanır. Örneğin son 30 yılın yıllık ortalama sıcaklık  değişimi, yağış miktarları, deniz seviyesi yükselmesi vb. Öğrencilerden veri toplarken yıl,  ölçüm birimi, konum gibi temel bilgileri eksiksiz olarak almaları beklenir. Toplanan veriler  grafik, tablo veya teknolojik araçlarla analiz ederek hesaplamalar yapmaları  istenir (OB7).  Grafikteki en yüksek ve en düşük değerler tespit ederek grafiği yorumlamaları istenebilir.  Öğrencilerden analiz ettikleri bu verilerden yola çıkarak geleceğe yönelik tahminler yapmaları istenir (E3.6). Tahminlerini iklim değişikliğinin olası etkileriyle (tarım, su kaynakları,  göç, enerji kullanımı vb.) ilişkilendirmeleri sağlanır. İklim değişikliği ile ilgili tahminlerinin  geçerliliğini sorgulamaları beklenir (KB2.8). Daha sonra öğrencilerden iklim değişikliğinin  sonuçlarına ilişkin yargıda bulunmaları istenir (E3.10). Örneğin "İklim değişikliği nedeniyle  yağış rejimleri değiştiği için kuraklık arttı. Bu da tarımsal üretimde verimliliği düşürüyor.  Bu nedenle gelecekte gıda güvenliği riski oluşabilir." vb. Öğrenci yargıları alındıktan sonra  iklim değişikliğinin sosyal, ekonomik ve çevresel etkilerine kısaca değinilir. Bu etkilerin sürdürülebilirlik bağlamında sebep oldukları olumsuzluklar örneklendirilir (OB3, OB8, D16.2).  Öğrencilerin konu ile çevre eğitimi ve iklim değişikliği dersinde öğrendikleri arasında ilişki kurmaları sağlanır. Sorumlu birer vatandaş olarak bu konuda bireysel uygulamalarında  yapabilecekleri değişiklikler üzerinde düşünmeleri sağlanır (OB6, OB8, SDB2.3, SDB3.3,  D5.1, D16.2). Ayrıca alınacak önlemlerin ülkemiz için de ne kadar kritik olduğunu kavramaları sağlanır (D19.3). Bu konuda yapılan uygulamaların doğa ve canlıları koruma için önemini  kavramaları sağlanır (D9.3). Değerlendirmede açık uçlu sorular kullanılabilir. 

Öğrencilerin yakın çevresinde görüşmeler yaparak günlük hayatta rasyonel sayıların en  çok kullanıldığı alanları belirleyip raporlaştırarak sunmaları istenebilir. 

Problem çözme çalışmalarında farklı çözüm yollarını deneyimlemeleri için ev ekonomisi  konulu problem senaryoları oluşturup oluşturdukları problemleri çözmeleri ve çözüm yollarını sınıfta sunmaları istenebilir.

Öğrencilerin son 50 yıldaki sıcaklık değişiminin karbon emisyonuyla ilişkisini  araştırmaları  ve bu ilişkileri grafik, tablo vb. araçlarla görselleştirmeleri istenebilir.

İklim değişikliğiyle ortaya çıkan deniz seviyesi yükselmesinin gelecek yıllara etkisi üzerine  araştırma yapmaları istenerek araştırmalarını tablo grafik vb. araçlarla görselleştirip sunmaları istenebilir.

Problemlerin çözümü kolaydan zora bir sırayla yaptırılarak öğrencilerin problem çözme  becerileri desteklenebilir.

Problem çözme basamaklarına ilişkin ek yönergeler verilerek süreçte destek olunabilir.

Günlük hayatta rasyonel sayıları gördüğü alanlara ilişkin dijital eşleştirme oyunları oynatılabilir. 

Ülkemizin son 20 yıldaki yağış miktarları ile ilgili veriler hazırlanarak sunulabilir ve bu veriler  ile iklim değişikliği arasındaki ilişki öğrencilere yorumlatılabilir.