T.C. MİLLÎ EĞİTİM
BAKANLIĞI

Kültür ve Medeniyetimize Yön Verenler Dersi Ortaokul Seçmeli Dersler

2. Ünite: Kültür Ve Medeniyetimizin Rehberleri

Bu ünitede öğrencilerin kültür ve medeniyetimizin inşasında ve gelişiminde öncü rol üstlen miş rehber şahsiyetlerin (Şeyh Edebali, Hacı Bektaş Veli , Hacı Bayram Veli ve Akşemseddin) hayatlarına dair meraka dayalı sorular sormaları; bu sorulara yanıt ararken güvenilir kaynakları belirleme, bilgiyi doğrulama ve sistemli bir şekilde kaydetme becerisi kazanmaları amaçlan maktadır. Ayrıca öğrencilerin ulaştıkları bilgiler üzerinden çıkarımlar yapmaları ve bu çıkarımları kullanarak kişisel bakış açılarını yansıtan özgün ürünler oluşturup paylaşmaları amaçlanmaktadır.
Ders Saati
14
Alan Becerileri

SBAB2. Kanıta Dayalı Sorgulama ve Araştırma (SBAB2.1. Meraka Dayalı Soru Sorma, SBAB2.2. Kaynaklardan Bilgi Toplama, SBAB2.6. Kanıta Dayalı Ürün Oluşturma ve Paylaşma)

Eğilimler

E1.1. Merak, E2.2. Sorumluluk, E3.1. Muhakeme, E3.3. Yaratıcılık, E3.8. Soru Sorma, E3.10. Eleştirel Bakma

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

Değerler

D1. Adalet, D5. Duyarlılık, D10. Mütevazılık, D15. Sevgi, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık

Disiplinler Arası İlişkiler
Sosyal Bilgiler, Türkçe, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri

KMYV.2.2.1. Kültür ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetler hakkında  meraka dayalı sorular sorabilme 

a) Kültür ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetler ile ilgili merak  ettiği konuları belirler.

b) Kültür ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetler ile ilgili merak  ettiği konular hakkında sorular sorar.

KMYV.2.2.2. Kültür ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetler hakkında  kaynaklardan bilgi toplayabilme

a) Kültür ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetler hakkında bilgi  toplayabileceği kaynakları belirler.

b) Kültür ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetler hakkında belir lediği kaynaklardan ilgili bilgileri bulur.

c) Kültür ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetler hakkında ula şılan bilgileri doğrular.

ç) Kültür ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetler hakkında top ladığı bilgileri kaydeder.

KMYV.2.2.3. Kültür ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetler hakkında  kanıta dayalı ürün oluşturabilme ve paylaşabilme

a) Kültür ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetler hakkında kanıtlara dayanarak çıkarım yapar.

 b) Kültür ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetler hakkında kanıtlardan elde ettiği çıkarım üzerine kişisel görüşünü̈ yansıtan bir ürün oluşturur.

c) Kültür ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetler hakkında oluşturduğu ürünü paylaşır.

İçerik Çerçevesi

Kültür ve Medeniyetimizin Rehberlerini Merak Ediyorum

Kültür ve Medeniyetimizin Rehberlerini Araştırıyorum

Kültür ve Medeniyetimizin Rehberlerini Tanıtıyorum

Anahtar Kavramlar

ahilik, fetih, adalet, bilgelik

Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktılarının değerlendirilmesinde öğrencilerin ilgi, yetenek ve öğrenme düzeyleri dikkate alınarak dereceli puanlama anahtarı, kontrol listeleri, öz değerlendirme, akran  değerlendirme formları gibi çeşitli araçlar kullanılabilir. Öğrencilerden performans görevi kapsamında rehber şahsiyetlerin toplumsal katkılarını  ve evrensel değerlerini (sevgi, adalet, tevazu vb.) yansıtmak amacıyla afiş, poster, karika tür, tanıtım broşürü veya dijital hikâye anlatımı hazırlamaları istenebilir.

Temel Kabuller

Öğrencilerin kültür, millî kültür, medeniyet, Türk-İslam kültür ve medeniyeti, önemli şahsi yet gibi kavramlar hakkında temel bilgilere sahip oldukları kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Öğrencilere “Kültür ve medeniyetimize rehberlik eden şahsiyetlerden hangisini veya han gilerini tanıyorsunuz?” sorusu yöneltilebilir.

Köprü Kurma

Öğrencilere yakın çevrelerinde, sokak isimlerinde, kültür merkezlerinde veya okullarda  Şeyh Edebali, Hacı Bektaş Veli, Hacı Bayram Veli ve Akşemseddin isimleriyle karşılaşıp kar şılaşmadıkları sorulabilir. Varsa buna dair örnekler vermeleri, bu isimlerin ilgili yerlere ve rilme nedenleri hakkında öğrencilerin düşüncelerini paylaşmaları sağlanabilir.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

KMYV.2.2.1

Öğrencilere Şeyh Edebali, Hacı Bektaş Veli ve Akşemseddin’in görselleri ve özlü sözleri  sunulur (OB1, OB4). Bu süreçte dijital kaynaklar da kullanılabilir (OB2). “Bu kişilerin ortak  özelliği ne olabilir?” gibi sorular üzerinden öğrencilerin merakı uyandırılır (E1.1). Öğrencilerden kültür ve medeniyetimize katkıda bulunmuş şahsiyetler hakkında sahip oldukları bilgileri paylaşmaları, akıllarına gelen kavramları sınıf tahtasında oluşturulan kelime bulutuna  yazmaları ayrıca kültür ve medeniyetimize rehberlik eden bu şahsiyetler hakkında merak  ettikleri konuları belirlemeleri istenir (E1.1). Öğrencilerden merak ettikleri konulara dair  “5N1K” tekniğini kullanarak sorular hazırlamaları istenir (E3.8). Hazırlanan sorular doğrul tusunda “Zıt Panel” tekniği uygulanır (SDB2.1). “Bu şahsiyetlerin toplumsal birlik, millî bilinç  ve ahlaki değerler açısından günümüze mesajları nelerdir?” sorusu sınıfça değerlendirilir,  öğrencilere vatanseverlik, sorumluluk gibi değerlerin önemi fark ettirilir (D16.2, D19.1).  Öğrencilerden seçtikleri şahsiyet için ürettikleri sorularla örnek bir “soru-cevap posteri”  hazırlamaları istenir (SDB2.1). Hazırlanan soru-cevap posteri dereceli puanlama anahtarı  veya derecelendirme ölçekleriyle değerlendirilebilir.

KMYV.2.2.2 

Öğretmen rehberliğinde kültür ve medeniyetimize rehberlik eden şahsiyetlerden Şeyh  Edebali, Hacı Bektaş Veli, Hacı Bayram Veli ve Akşemseddin hakkında bilgi toplanacak ya zılı, görsel veya dijital kaynaklar belirlenir (OB1, OB2, OB4). Bu süreçte öğrencilerin sosyal  bilgiler dersinin ortak miras, Türkçe dersinin lider ruhlar temasıyla ,din kültürü ve ahlak  bilgisi dersinin tasavvufi yorumlar konularıyla ilişki kurması sağlanabilir. Bu süreçte öğ rencilerin Okul Dışı Öğrenme Platformu’nu (okuldisiogrenme.eba.gov.tr) ziyaret ederek  “Okul Dışı Öğrenme Ortamlarını Keşfet” sayfasındaki keşfet arama butonundan kültür ve  medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden şahsiyetlerle ilgili sayfaları incelemeleri iste nebilir. Öğretmen tarafından bu şahsiyetlerin yalnızca tarihî figürler olmadığı; aynı zaman da Türkçenin, dayanışma kültürünün, bilimin ve maneviyatın temsilcileri olarak kültürel  sembol niteliği taşıdığı açıklanır (D1.2, D5.1, D10.3, D15.1). Bu süreç sosyal bilgiler ile din  kültürü ve ahlak bilgisi derslerindeki vatanseverlik temalarıyla ilişkilendirilebilir. Vatanse verlik değeri kapsamında öğrencilerin millî kimliği tanımanın önemini fark etmeleri sağlanır (D19.2). Belirlenen kaynaklar üzerinden öğrenciler seçtikleri şahsiyetin hayatı, temel  felsefesi, eserleri ve medeniyetimize katkılarına ilişkin bilgiler bulunur (OB1, OB4). Öğren cilerden seçtikleri şahsiyet ile ilgili ulaştıkları bilgileri farklı türden kaynakla karşılaştırarak  doğrulamaları istenir (E3.10). Öğrencilerin seçtikleri şahsiyet ile ilgili doğruladıkları bilgileri  bilgi kartları hazırlayarak bu kartlara kaydetmeleri sağlanır. Bu aşamada sorumluluk de ğeri kapsamında üzerine düşen görevleri yerine getirirken özverili davranmanın önemini  fark eder (D16.3). Öğrencilerden performans görevi olarak ulaştıkları bilgilerden hareket le araştırdıkları şahsiyetlerden birini tanıtan afiş veya poster hazırlamaları istenebilir. Bu  aşamada “Öğrenme Galerisi” tekniği kullanılabilir (SDB2.2). Yapılan çalışmalar dereceli pu anlama anahtarı veya derecelendirme ölçekleriyle değerlendirilebilir.

KMYV.2.2.3 

Öğrencilerden Şeyh Edebali, Hacı Bektaş Veli, Hacı Bayram Veli ve Akşemseddin’in hayatı,  eserleri ve temel felsefeleri ile ilgili verilen yazılı, görsel veya dijital kaynaklar üzerinden bu  şahsiyetlerin kültür ve medeniyetimize katkılarına ilişkin çıkarımda bulunmaları istenebilir  (OB1, OB2, OB4, E3.1). Bu kapsamda din kültürü ve ahlak bilgisi dersindeki ahlak konularıyla ilişkilendirme yapılarak bu şahsiyetlerin temsil ettiği insan sevgisi, adalet, ilim, birlik  ve beraberlik, tevazu gibi evrensel değerlerin önemi vurgulanır. Böylece öğrencilerin bu  değerlerin toplumsal ve bireysel hayattaki yerini fark etmeleri sağlanır (D1.2, D5.1, D10.3, D15.1). Bu aşamada öğrencilerden kültür ve medeniyetimizin gelişimine rehberlik eden  şahsiyetlerin yaptığı çalışmaları yaşadıkları coğrafya, dönemin düşünce yapısıyla ilişkilen dirmeleri istenir. Öğrencilerin bu şahsiyetleri tarihsel bağlamıyla kavrayabilmeleri için ya şadıkları dönemi tarih şeridi üzerinde, faaliyet gösterdikleri çevreyi ise haritalar üzerinde  göstermeleri sağlanır. Öğrencilerden gruplara ayrılarak yaptıkları çıkarımlardan hareket le bu şahsiyetlerin kültür ve medeniyetimize katkılarını tanıtan afiş, karikatür, hikâye, şiir  veya tanıtım broşürü vb. ürünler oluşturmaları istenir (E2.2, E3.3, SDB2.1). Bu aşamada  “İstasyon” tekniği uygulanabilir. Öğrencilerin hazırladıkları ürünler sınıfta sunulur. Oluştu rulan ürünler sınıf veya okul panolarında sergilenir. Hazırlanan ürünler dereceli puanlama  anahtarı veya derecelendirme ölçekleriyle değerlendirilebilir.

Zenginleştirme

Öğrencilerden seçtikleri bir şahsiyetin hayatı, eserleri, kültür ve medeniyetimize katkılarıyla ilgili hayalî bir röportaj yapmaları ve bu röportajı dijital bir hikâyeye dönüştürmeleri  istenebilir.

Öğrencilerden Akşemseddin’in İstanbul’un fethindeki rolü üzerine araştırma yapmaları ve  fethe katkılarıyla ilgili bir sunum hazırlayıp sunmaları istenebilir. 

Öğrencilerden seçtikleri bir şahsiyetin eserlerinde yer verdiği değerleri belirleyerek bu de ğerlerin topluma etkileri konusunda kompozisyon yazmaları istenebilir.

Destekleme

Öğrencilere Şeyh Edebali, Hacı Bektaş Veli, Hacı Bayram Veli ve Akşemseddin ile ilgili bir  belgesel izletildikten sonra öğrencilerden bu şahsiyetlerin hangi alanlarda çalışmalar yap tıklarına dair görüşlerini sınıfta paylaşmaları istenir.  Öğrencilerden Şeyh Edebali, Hacı Bektaş Veli, Hacı Bayram Veli ve Akşemseddin hakkında  aile büyükleri ile görüşme yapmaları ve elde ettikleri bilgileri sınıfta sözlü veya yazılı olarak  paylaşmaları istenebilir.  Öğrencilerin belirleyeceği bir şahsiyetin özlü sözlerinin yer aldığı pano çalışmaları yapılır.

Güncelleme tarihi: 21.08.2026