3. Ünite: Bilim, Düşünce Ve Teknoloji Tarihimizde İz Bırakanlar
SBAB2. Kanıta Dayalı Sorgulama ve Araştırma (SBAB2.2. Kaynaklardan Bilgi Toplama)
KB2.8. Sorgulama
E1.1. Merak, E1.6. Seçicilik, E3.3. Yaratıcılık, E3.8. Soru Sorma, E3.10. Eleştirel Bakma
SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği
D3. Çalışkanlık, D5. Duyarlılık, D6. Dürüstlük, D12. Sabır, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik
OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı
KMYV.1.3.1. Türk-İslam bilim ve düşünce havzasında yetişen şahsiyetlerin hayatı ve eserleri hakkında bilgi toplayabilme
a) Türk-İslam bilim ve düşünce havzasında yetişen şahsiyetlerin hayatı ve eserleri hakkında bilgi toplayabileceği kaynakları belirler.
b) Belirlediği kaynakları kullanarak Türk-İslam bilim ve düşünce havzasında yetişen şahsiyetler hakkında bilgilere ulaşır.
c) Türk-İslam bilim ve düşünce havzasında yetişen şahsiyetler hakkında ulaştığı bilgileri farklı kaynaklardan doğrular.
ç) Türk-İslam bilim ve düşünce havzasında yetişen şahsiyetler hakkında ulaştığı bilgileri kaydeder.
KMYV.1.3.2. Türk-İslam bilim ve düşünce havzasında yetişen şahsiyetlerin kültür ve medeniyetimize katkılarını sorgulayabilme
a) Türk-İslam bilim ve düşünce havzasında yetişen şahsiyetlerin kültür ve medeni yetimize katkılarıyla ilgili merak ettiği konuyu tanımlar.
b) Türk-İslam bilim ve düşünce havzasında yetişen şahsiyetlerin kültür ve medeni yetimize katkılarıyla ilgili sorular sorar.
c) Türk-İslam bilim ve düşünce havzasında yetişen şahsiyetlerin kültür ve medeni yetimize katkılarıyla ilgili bilgi toplar.
ç) Türk-İslam bilim ve düşünce havzasında yetişen şahsiyetlerin kültür ve medeni yetimize katkılarına ilişkin topladığı bilgilerin doğruluğunu değerlendirir.
d) Türk-İslam bilim ve düşünce havzasında yetişen şahsiyetlerin kültür ve medeni yetimize katkılarına ilişkin elde ettiği verilerden hareketle çıkarım yapar.
Türk-İslam Bilim ve Düşünce Havzasında Yetişen Şahsiyetlerin Hayatı ve Eserleri
Türk-İslam Bilim ve Düşünce Havzasında Yetişen Şahsiyetlerin Kültür ve Medeniyetimize Katkıları
Ahlâk-ı Alâî, astronomi, Avicenna, cebir, erdem, estetik, filozof, hattat, mekanik, mimari, Muallim-i Sani, rasathane, rebap, Tıp Kanunu, usturlap
Öğrenme çıktılarının değerlendirilmesinde öğrencilerin ilgi, yetenek ve öğrenme düzeyleri dikkate alınarak dereceli puanlama anahtarı, kontrol listeleri, öz değerlendirme, akran değerlendirme formları gibi çeşitli araçlardan yararlanılabilir. Bilimsel süreç becerilerini ölçmek amacıyla araştırma günlükleri, anlam çözümleme tabloları ve dijital sunumlar kullanılabilir. Öğrencilerden performans görevi kapsamında Türk-İslam bilim ve düşünce havzasında ye tişen şahsiyetleri ve medeniyetimize katkılarını tanıtmak amacıyla bilim insanı tanıtım pos teri, deney / tasarım raporları, etkileşimli zaman şeridi veya afiş hazırlamaları istenebilir.
Öğrencilerin bilim, bilim insanı ve bilimin toplumsal hayata etkileri hakkında temel bilgilere sahip oldukları kabul edilmektedir.
Öğrencilerden bilimsel alanda yaptığı çalışmalarla toplumsal hayata katkıda bulunmuş Türk-İslam bilim insanlarına örnekler vermeleri istenebilir. Öğrencilere Harizmi, Farabi, Biruni, İbni Sina, Cezeri, Uluğ Bey, Ali Kuşçu, Mimar Sinan, Kınalızade Ali Efendi ile ilgili açık uçlu sorular sorulabilir.
Öğrencilere “Harizmi, Farabi, Biruni, İbni Sina, Cezeri, Uluğ Bey, Ali Kuşçu, Mimar Sinan ve Kınalızade Ali Efendi’nin ortaya koyduğu çalışmaların etkileri günümüzde günlük yaşamın hangi alanlarında görülmektedir?” sorusu yöneltilerek onlardan bu alanlara ilişkin örnekler vermeleri istenebilir.
KMYV.1.3.1
Öğrencilerden Harizmi, Farabi, Biruni, İbni Sina, Cezeri, Uluğ Bey, Ali Kuşçu, Mimar Si nan, Kınalızade Ali Efendi hakkında verilen yazılı ve görsel kaynakları incelemeleri istenir (OB1, OB4). Bu süreçte dijital kaynaklardan yararlanılabilir (OB2). Öğrencilerden gruplar oluşturmaları ve Türk bilim insanlarından birini seçerek hayatı ve eserleri hakkında bilgi toplayabilecekleri kaynakları öğretmen rehberliğinde belirlemeleri istenir (SDB2.2). Bu süreçte çalışkanlık değeri kapsamında grup içinde alınan görev ve sorumluluklarda ak tif rol almanın önemi üzerinde durulur (D3.4). Belirlenen kaynaklar üzerinden seçtikleri Türk-İslam bilim ve düşünce havzasında yetişen şahsiyetlerin hayatı ve başlıca eserleri hakkında bilgi toplamaları sağlanır. Bu süreçte öğrencilerin sosyal bilgiler dersinin ortak mirasımız öğrenme alanıyla,Türkçe dersindeki akademik düşünme dünyası temasıyla, din kültürü ve ahlak bilgisi dersinde Müslümanların bilim ve kültüre katkısı üniteleriyle ilişki kurması sağlanabilir. Öğrencilerden seçtikleri bilim insanıyla ilgili ulaştıkları bilgileri fark lı kaynaklarla karşılaştırarak doğrulamaları istenir (KB2.7, E3.10). Öğrencilerin dürüstlük ilkesi bağlamında ulaştıkları kaynakların doğruluğu ve güvenilirliğini sorgulamaları, bu sa yede akademik dürüstlüğün önemini kavramaları sağlanır (D6.2). Bu aşamada öğrencilere bilim insanlarının hayatı, eserleri ve toplumsal yaşama katkıları ile ilgili belgesel izletilebi lir, öğrencilerle müze-sanal müze gezisi yapılır (OB2). Bu süreçte incelenen şahsiyetlerin çalışmalarındaki temel motivasyonu oluşturan insana ve topluma duyarlılık göstermenin önemi vurgulanır (D5.1). Farklı kaynaklardan doğruladıkları bilgileri kaydederek bu bilgiler doğrultusunda performans görevi olarak seçtikleri Türk-İslam bilim ve düşünce havza sında yetişen şahsiyeti tanıtan bir poster hazırlayıp kısa bir sunum yapmaları istenebilir (SDB2.1, E3.3). Bu süreçte sorumluluk değeri bağlamında öğrencilerin görev bilincine sa hip olmanın önemini fark etmeleri sağlanır (D16.3). Hazırlanan posterler dereceli puanla ma anahtarı, sunumlar ise kontrol listesi ile değerlendirilebilir.
KMYV.1.3.2
Kültür ve medeniyetimize katkıda bulunan Türk-İslam bilim ve düşünce havzasında yetişen şahsiyetlerle ilgili “Köşeleme” tekniği uygulanır. Sınıfın farklı yerlerine Harizmi, Farabi, Biruni, İbni Sina, Cezeri, Uluğ Bey, Ali Kuşçu, Mimar Sinan ve Kınalızade Ali Efendi adlarının yazılı olduğu kartlar asılır. Öğrencilere “Bu bilim insanlarının günümüz bilim ve teknoloji dünyasındaki gelişmelere etkileri nelerdir?”, “Geçmişteki bu buluşlar, modern bilimsel sü reçlerin temellerini nasıl şekillendirmiştir?” gibi üst düzey düşünmeyi destekleyici sorular yöneltilir. Bu aşamada öğrenciler, buluşlar ve modern bilimin doğuşu konularını fen bi limleri ile sosyal bilgiler derslerinde edindikleri öğrenmelerle ilişkilendirir. Öğrencilerden seçtikleri kartın olduğu yerde toplanmaları, bu şahsiyeti seçme nedenlerini ve söz konusu şahsiyetin kültür ve medeniyetimize katkılarıyla ilgili merak ettikleri hususları ifade etme leri istenir (OB5, E1.6). Ayrıca öğrencilerden Harizmi, Farabi, Biruni, İbni Sina, Cezeri, Uluğ Bey, Ali Kuşçu, Mimar Sinan ve Kınalızade Ali Efendi’nin kültür ve medeniyetimize katkıları ile ilgili merak ettiği bir soruyu bir kâğıda yazmaları istenir (E1.1, E3.8). Hazırlanan soru larla “Pazar Yeri” tekniği uygulanır. Öğrencilerin Harizmi, Farabi, Biruni, İbni Sina, Cezeri, Uluğ Bey, Ali Kuşçu, Mimar Sinan ve Kınalızade Ali Efendi hakkında verilen yazılı ve görsel kaynakları inceleyerek bilgi toplamaları sağlanır (OB1, OB4). Ayrıca bu süreçte dijital kaynaklardan da yararlanılabilir (OB2). Bu aşamada öğrencilerin vatanseverlik değeri kapsa mında medeniyetimizin bilimsel mirasını araştırmanın ve anlamanın millî kimliğin güçlen mesindeki önemini kavraması sağlanır (D19.2). Öğrencilerden ulaştıkları bilgilerin doğruluğunu farklı kaynaklardan karşılaştırarak değer lendirmeleri istenir (E3.10). Bu aşamada öğrencilerden bilim, düşünce ve teknoloji tarihi mizde iz bırakan şahsiyetlerin yaptığı çalışmaları yaşadıkları coğrafya, dönemin zihinsel ve bilimsel yapısı, ait oldukları bilim ve düşünce geleneğiyle ilişkilendirmeleri istenir. Öğrencilerin bu şahsiyetleri tarihsel bağlamıyla kavrayabilmeleri için yaşadıkları dönemi tarih şeridi üzerinde, faaliyet gösterdikleri çevreyi ise haritalar üzerinde göstermeleri sağlanır. Öğrencilerin edindikleri bilgilerden hareketle seçtikleri bilim insanının kültür ve medeni yetimize yaptığı katkılara ilişkin çıkarımlarda bulunmalarını sağlamak amacıyla “Öğrenme Galerisi” tekniği uygulanır (KB2.10). Bu süreçte bilimsel keşiflerin ve eserlerin ortaya çık masında sabır değeri bağlamında sergilenen istikrarlı çalışmanın önemini fark etmeleri sağlanır (D12.3). Öğrenme galerisi tekniği ile yapılan çalışmalar anlam çözümleme tablosu veya dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
Öğrencilerden bilim insanlarının çalışmalarını ve bu çalışmaların tarihsel süreçteki gelişi mini kronolojik olarak yansıtan “Kültür ve Medeniyet Kronolojisi” hazırlamaları veya seçtik leri bir bilim insanının mirasını geleceğe taşıyan özgün bir “kişisel zaman kapsülü” oluşturmaları istenebilir. Öğrencilerden seçtikleri bilim insanlarıyla ilgili bir tanıtım etkinliği düzenlemeleri istenebilir.
Öğrencilerden seçtikleri bir Türk-İslam bilim ve düşünce havzasında yetişen şahsiyetin yaptığı çalışmalarla ilgili belgesel veya film izlemeleri istenebilir. Öğrencilerden seçtikleri bir Türk-İslam bilim ve düşünce havzasında yetişen şahsiyetin kültür ve medeniyetimize en önemli katkısını anlatan kısa bir hikâye yazmaları istenebilir.
Güncelleme tarihi: 21.08.2026


