T.C. MİLLÎ EĞİTİM
BAKANLIĞI

Kültür ve Medeniyetimize Yön Verenler Dersi Ortaokul Seçmeli Dersler

1. Ünite: Kültür Ve Medeniyet

Bu ünitede öğrencilerin kültür ve medeniyet kavramlarının anlam çerçevelerini kavramaları, bu iki kavram arasındaki ilişkiyi kurabilmeleri, kültür ve medeniyet kavramlarının benzerlikleri ve farklılıklarını inceleyebilmeleri, kültür ve medeniyetin korunmasının kültür ve medeniyetin sürdürülebilirliğine katkısına yönelik çıkarımda bulunabilmesi amaçlanmaktadır.
Ders Saati
12
Kavramsal Beceriler

KB2.14. Yorumlama KB2.10. Çıkarım Yapma

Eğilimler

E1.1. Merak, E3.1. Muhakeme, E3.2. Odaklanma, E3.3. Yaratıcılık, E3.5. Açık Fikirlilik

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

Değerler

D15. Sevgi, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık

Disiplinler Arası İlişkiler
Sosyal Bilgiler, Türkçe, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri

 KMYV.1.1.1. Kültür ve medeniyet arasındaki ilişkiyi yorumlayabilme

a) Kültür ve medeniyet arasındaki ilişkiyi inceler.

b) Kültür ve medeniyet arasındaki ilişkiyi bağlamdan kopmadan dönüştürür.

c) Kültür ve medeniyet arasındaki ilişkiyi kendi ifadeleriyle doğru ve anlamı değiş tirmeyecek şekilde yeniden ifade eder.

KMYV.1.1.2. Kültür ve medeniyetin korunmasının kültür ve medeniyetin sürdürülebilirliğine katkısına yönelik çıkarım yapabilme

a) Kültür ve medeniyeti koruma uygulamalarının kültür ve medeniyetin sürdürüle bilirliğine sağladığı faydalara dair varsayımlarda bulunur. 

b) Kültür ve medeniyeti koruma uygulamalarının kültür ve medeniyetin sürdürüle bilirliğine sağladığı faydaları listeler.

c) Kültür ve medeniyeti koruma uygulamalarının kültür ve medeniyetin sürdürüle bilirliğine sağladığı faydaları benzerlik ve farklılıklarıyla karşılaştırır.

ç) Kültür ve medeniyeti koruma uygulamalarının kültür ve medeniyetin sürdürüle bilirliğine katkısını açıklayan mantıksal önermeler sunar.

d) Kültür ve medeniyetin korunmasının sürdürülebilirliğe katkısına ilişkin ulaştığı  çıkarımları tutarlılık, geçerlilik ve kapsayıcılık ölçütlerine göre değerlendirir.

İçerik Çerçevesi

Kültür ve Medeniyet Arasındaki İlişki

Kültür ve Medeniyetin Korunması ve Sürdürülebilirliği

Anahtar Kavramlar

 bilim, din, eğitim, gelenek, görenek, kültür, medeniyet, mimari, müzik, sanat, somut olma yan unsur, somut unsur, sürdürülebilirlik, tarih, yemek

Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktılarının değerlendirilmesinde öğrencilerin ilgi, yetenek ve öğrenme düzeyleri  dikkate alınarak dereceli puanlama anahtarı, sunum kontrol listesi, öz değerlendirme, ak ran değerlendirme formları gibi çeşitli ölçme ve değerlendirme araçları kullanılabilir. Öğrencilerden performans görevi kapsamında kültür ve medeniyetin unsurları, kültürel  miras ögelerini tanıtmak amacıyla tanıtım broşürü, canlandırma (drama), dijital sunum  veya kültürel mirasın korunmasına yönelik çözüm önerileri içeren bir proje dosyası hazır lamaları istenebilir.

Temel Kabuller

Öğrencilerin kültür, kültürel miras, manevi değerler, geleneksel çocuk oyunları, ortak miras, millî kültür, sanat, tarih gibi temel kavramlar ve yakın çevresindeki ortak miras ögeleri  hakkında temel bilgilere sahip oldukları kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Öğrencilerden “Kültür ve medeniyet kavramlarını duyduğunuzda aklınıza neler geliyor?”  sorusuna cevap vermeleri istenebilir. Öğrencilere “Kültür ve medeniyeti oluşturan unsurların korunması niçin önemlidir?”, “Kül tür ve medeniyeti oluşturan unsurların korunması ve sürdürülebilirliği için neler yapılabilir?” gibi açık uçlu sorular sorulabilir.

Köprü Kurma

Öğrencilerden katıldıkları bayram kutlaması, düğün veya teknoloji fuarlarında gözlemle dikleri kültür ve medeniyete ait ögelere örnekler vermeleri, kültür ve medeniyeti oluşturan ögelerin korunması ve sürdürülebilirliği için bireysel ve toplumsal olarak neler yapıla bileceğini belirlemeleri istenebilir.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

KMYV.1.1.1 

Öğrencilerden kültür ve medeniyet kavramlarına ilişkin verilen yazılı, görsel veya dijital kaynakları öğretmen rehberliğinde incelemeleri istenir (OB1, OB2, OB4). Kaynakların incelen mesi sürecinde öğrencilerden dil, din, tarih, gelenek ve görenekler, sanat ve mimari, yemek  kültürü ve müzik gibi kültürel unsurlara dikkat etmesi istenir. Bu süreçte somut ve somut  olmayan kültürel unsurlara değinilir. Vatanseverlik değeri kapsamında millî kimliği tanıma nın ve kültürel mirasa sahip çıkmanın toplumsal aidiyet üzerindeki önemini fark etmeleri  sağlanır (D19.2). Ayrıca eğitim, bilim, şehirleşme, yazı sistemleri, hukuk, teknoloji, üretim  ve sanayi ile ticaret gibi medeniyeti oluşturan unsurlara dikkat etmeleri istenir. Bu süreç te öğrencilerin Okul Dışı Öğrenme Platformu’nu (okuldisiogrenme.eba.gov.tr) ziyaret ederek  “Okul Dışı Öğrenme Ortamlarını Keşfet” sayfasındaki harita üzerinde yaşadıkları ili seçmeleri  ve bu ildeki kültür ve medeniyeti oluşturan unsurları tanıtan sayfaları incelemeleri sağlanır.  Öğrencilerden kültür ve medeniyetin özelliklerini ayrı ayrı listelemeleri istenir. Hazırladıkları  listeleri “Pazar Yeri” tekniği ile paylaşmaları sağlanabilir. Yazı tahtasına “Kültür” ve “Medeniyet” adı ile iki ana başlık açılır. Öğrencilerden belirledikleri özellikleri bu başlıkların altına  yazmaları istenir (SDB2.1). Bu aşama, sosyal bilgiler dersinde ele alınan kültür ve medeniyet  konularıyla ilişkilendirilebilir. Öğrenciler küçük gruplara ayrılır, kültür ve medeniyet ilişkisini  yansıtan farklı tarihî dönemlere ait metin ve görseller üzerinde çalışırlar (SDB2.2). İncele dikleri kaynaklardan kültür ve medeniyet arasındaki ilişkiyi belirleyerek karşılaştırma tablo suna dönüştürmeleri istenir. Bu aşamada kültürün daha çok toplumsal kimliği ve gelenekleri; medeniyetin ise bilimsel, teknik ve kurumsal gelişmeleri ifade ettiği vurgulanır (SDB3.3).  Sürecin sonunda öğrencilerden kültür ve medeniyet arasındaki ilişkiyi kendi ifadeleriyle  doğru ve anlamı değiştirmeyecek şekilde yeniden ifade eden bir metin yazarak sınıfta pay laşmaları istenir (D16.2). Metin yazma sürecinde öğrencilerin Türkçe dersinde öğrendikleri  noktalama ve yazım kuralları, paragraf ve metin yazma kuralları gibi bilgi ve becerilerden  yararlanmaları sağlanabilir. Öğrencilerin süreç boyunca yaptıkları çalışmalar kontrol listesi  ve dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Öğrencilerden performans görevi kap samında yaşadıkları çevredeki kültür ve medeniyet unsurlarını araştırmaları ve bir tanıtım  broşürü veya dijital sunum hazırlamaları istenebilir. Performans görevi; dereceli puanlama  anahtarı, bütüncül dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme ve akran değerlendirme  formları ile çok yönlü̈ olarak değerlendirilir.

KMYV.1.1.2

“Kültür ve medeniyetin korunması ve sürdürülebilirliği neden önemlidir?” gibi sorularla  beyin fırtınası yapılır. Öğrenciler kültür ve medeniyeti koruma uygulamalarının kültür ve  medeniyetin sürdürülebilirliğine sağladığı faydalara dair varsayımlarda bulunur. Öğren cilerin ortaya koydukları varsayımlar, herhangi bir eleştiriye tabi tutulmadan kayıt altına  alınır. Ortak varsayımlardan hareketle öğrencilerden kültür ve medeniyeti koruma uygula malarının kültür ve medeniyetin sürdürülebilirliğine sağladığı faydalara dair uygulamaları  listelemeleri ve paylaşmaları istenir (SDB2.1). Bu aşamada kültürel mirasın bir emanet ol duğu vurgusu yapılır. Din kültürü̈ ve ahlak bilgisi dersiyle ilişki kurularak “emanet” kavramı  ayet ve hadisişeriflerle açıklanarak millî ve manevi sözlerle (veciz sözler, okuma metinleri  vb.) desteklenebilir. Vatanseverlik değeri bağlamında öğrencilerin ülke varlıklarına sahip  çıkmanın önemini fark etmeleri sağlanır (D19.3). Öğrenciler küçük gruplar oluşturur. Her  grup kültür ve medeniyeti koruma uygulamalarına örnek olan gazete haberini inceler. Bu  süreçte yazılı, görsel veya dijital kaynaklardan yararlanılabilir (OB1, OB2, OB4).Öğrenciler den incelenen haberden yola çıkarak kültür ve medeniyeti koruma uygulamalarının kültür  ve medeniyetin sürdürülebilirliğine sağladığı faydaların benzerlik ve farklılıklarını karşılaştırdığı bir köşe yazısı oluşturmaları ve bunları sınıfta paylaşmaları istenir (SDB2.1).  Kültür ve medeniyetin korunmasında ve sürdürülebilirliğinde karşılaşılan sorunlar ile ilgili  verilen yazılı ve görsel kaynaklar öğretmen rehberliğinde incelenir (OB1, OB4). ”Vızıltı 44”  tekniği kapsamında öğrenciler dört gruba ayrılarak öğrencilerden kültür ve medeniyeti  koruma uygulamalarının kültür ve medeniyetin sürdürülebilirliğine sunduğu katkıları ifade  eden mantıksal önermeler sunmaları istenir. Gruplarda ortaya çıkan önermeler ise “Öğrenme Galerisi” yöntemiyle sunulabilir. Tüm öğrencilerin galerileri inceleyerek kültür ve  medeniyetin korunması ve sürdürülebilmesine dair farklı fikirler edinmeleri sağlanır (E3.5,  SDB3.3). Öğrencilerin kültür ve medeniyete ait mirasa sevgi duymaları, bu mirasın korun ması sürecinde duyarlı davranmaları ve onu gelecek kuşaklara aktarmayı toplumsal bir  sorumluluk olarak benimsemeleri sağlanır (D15.2, D16.2). Kültür ve medeniyeti koruma  uygulamalarının kültür ve medeniyetin sürekliliğine sağladığı faydalara ulaştığı çıkarımları  tutarlılık, geçerlilik ve kapsayıcılık ölçütlerine göre delillerle değerlendirir. Öğrencilerden  “Kültür ve Medeniyet Miras Elçisi” rolü ile belirledikleri bir kültür ve medeniyet unsurunu  korumak üzere halkı bilgilendirici bir doğaçlama etkinliği yapmaları istenir (E1.1,E3.1, E3.2,  E3.3). Canlandırma süreci gözlem formu veya derecelendirme ölçeği ile değerlendirilebilir.

Zenginleştirme

Öğrencilerden kültür ve medeniyet arasındaki ilişkiyi anlatan dijital bir sunum veya kart  oyunu hazırlamaları istenebilir. Öğrencilerden yaşadıkları şehirdeki veya ülkemizdeki risk altındaki kültürel bir mirası (ta rihî bir bina, unutulmaya yüz tutmuş bir zanaat vb.) seçerek bir kampanya planlamaları  istenebilir. Bu kampanya için afiş, broşür veya sosyal medya içeriği gibi görsel materyaller  tasarlanabilir.

Destekleme

Kültür ve medeniyet kavramlarına ilişkin görsellerin yer aldığı kart oyunları oynatılabilir. Kültürel mirası konu alan belgesel veya filmler izletilebilir.

Güncelleme tarihi: 21.08.2026