4. Tema: Hukuki Çözümler

 HA.4.1 

Öğrencilerin günlük yaşamdan örnekler üzerinden uyuşmazlıkların çözüm yollarını  eleştirel bir bakış açısıyla sorgulamaları sağlanır (E3.1). Bu süreçte öğrencilerin duygu  ve düşüncelerini açıkça ifade etmelerinin, uyuşmazlıkların çözümünde makul olmanın  ve uzlaşı yöntemlerinin etkili bir iletişim kurmadaki önemini fark etmeleri sağlanır (D6.1). Öğrencilere bir uyuşmazlık durumunda karşı tarafla ortak bir noktada buluşabilme,  anlayışlı davranabilme, empati kurabilme, başkasının hakkını gözetebilme gibi becerilerin  uyuşmazlığın çözümü sürecinde etkili olduğu örnekler ve soru-cevap tekniği ile fark ettirilir (SDB2.3, D11.3, D14.1). Öğrencilerin uyuşmazlıkların çözümünde kullanılabilecek uzlaşı yöntemleri üzerine  beyin fırtınası tekniğini kullanarak fikirler üretmeleri sağlanır (E3.5). Bu noktada şiddet  içermeyen hukuki uyuşmazlıkların çözümünde uzlaşının öncelikli yöntem olduğu vurgulanır. Kazan-kazan, kazan-kaybet, kaybet-kaybet gibi farklı stratejiler bu kapsamda ele alınır. Okullarda yaşanan uyuşmazlıklarda akran arabuluculuğu mekanizmasının uyuşmazlıkların  çözümündeki rolü ve önemi üzerinde durulur (SDB2.3). Öğrencilerin okul ortamında  karşılaştıkları hak ihlali veya uyuşmazlık durumlarında öncelikle öğretmenlerinden,  rehberlik servisinden veya okul yönetiminden destek isteyerek hak arama yollarını  kullanabilecekleri açıklanır. Şiddet, tehdit, istismar, ağır güç dengesizliği veya acil güvenlik  riski bulunan durumlarda ise uzlaşı aramak yerine doğrudan bir yetişkin, okul yönetimi veya  kolluk kuvvetleri gibi ilgili kurumların desteğine başvurulması gerektiği önemle vurgulanır. Öğrencilerden günlük yaşamlarında uzlaşı yöntemlerini kullanabilecekleri durumlara  gerekçeleriyle örnekler vermeleri istenir. Böylece öğrencilerin örnekler üzerinden  anlaşmazlıkları şiddet ve çatışmaya başvurmadan çözebilme yollarını öğrenmeleri, eleştirel  düşünme becerilerini geliştirmeleri, toplumsal ilişkilerde uzlaşının önemini fark etmeleri ve  uyuşmazlıkların çözümünde sorumluluk bilinciyle hareket etmeleri sağlanır. (D5.1, D14.1,  D16.3, OB6). Bu süreçte istasyon tekniği kullanılarak resim, şiir, slogan, poster, afiş, çizgi  roman, kamu spotu senaryosu gibi ürünler hazırlanabilir (E3.3). Oluşturulan ürünler, dereceli  puanlama anahtarı ile süreç ise gözlem formu ile değerlendirilir.

HA.4.2 

Öğrencilerden günlük yaşamdan örnekler üzerinden karşılaşabilecekleri hukuki  uyuşmazlıklarla ilgili beyin fırtınası yapmaları ve ortaya çıkan hukuki uyuşmazlıklardan birini  belirlemeleri istenir. Öğrencilerin belirlenen hukuki uyuşmazlığın ayrıntılarını özetlemeleri sağlanır (SDB1.1). Öğrencilerin belirlenen uyuşmazlığın çözümü için başvurulabilecek kurum ve kuruluşlar üzerinde düşünerek hangi kurumun seçilmesi gerektiği ile ilgili tahminlerde bulunmaları sağlanır (E3.1). Devletin; hak ve özgürlükleri koruma, adaleti sağlama, uyuşmazlıkların çözümüne destek  olma ve vatandaşların hak arama yollarına erişimini güvence altına alma görevleri üzerinde  durulur. Hukuk sistemi içinde de yer alan uzlaşı yöntemlerinin, diğer adıyla alternatif  uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin, önemi vurgulanır (D1.1). Özel hukuk uyuşmazlıklarında  arabuluculuk, ceza uyuşmazlıklarında ise uzlaşma konularına değinilir. Arabuluculuk ve  uzlaştırma sistemlerinin zaman ve kaynak tasarrufu açısından da önemli olduğu vurgulanır  (D17.2). Daha sonra tüketici hakem heyetleri, Kamu Denetçiliği Kurumu, Türkiye İnsan Hakları  ve Eşitlik Kurumu (TİHEK) ile mahkemeler gibi örnekler sunulur. Ayrıca uyuşmazlıkların  türüne göre idari ve adli mahkemelere başvurulabileceği ifade edilir. Temel hak ve  özgürlüklere ilişkin bazı ihlal iddialarında ise iç hukuk yolları tüketildikten sonra Avrupa İnsan  Hakları Mahkemesine (AİHM) başvurulabileceği kısaca belirtilir. Öğrencilerden belirledikleri hukuki uyuşmazlığın çözümünde görev alabilecek kurum ve  kuruluşları karşılaştırmaları ve bunlardan en uygun olanına karar vermeleri istenir (E1.6,  KB2.7). Bu sayede öğrencilerin hukuki uyuşmazlıklarda hangi mercilere başvurabileceklerini kavramaları sağlanır (E3.6, OB6). Süreç kavram haritası, çalışma yaprakları gibi araçlar  kullanılarak değerlendirilebilir.

HA.4.3 

Yazılı, görsel veya dijital kaynaklardan yararlanılarak öğrencilerin yargı sisteminde yer alan  kurumları ve bu kurumlarda görev yapan meslekleri tanımaları sağlanır (OB1, OB2, OB4). Bu  kapsamda mahkemeler, bölge adliye mahkemeleri (istinaf), yüksek mahkemeler (Anayasa  Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay), Cumhuriyet savcılıkları, icra ve iflas daireleri, ceza  infaz kurumları, noterler ve baroların yargı sistemi içindeki görev ve işlevleri açıklanır. Daha  sonra yargı sürecinde bu kurumların birbiri ile olan ilişkileri üzerinde durulur. Bu kurumlarda  görev yapan hâkim, cumhuriyet savcısı, avukat, icra memuru, noter, zabıt kâtibi, mübaşir, bilirkişi, arabulucu, uzlaştırmacı, infaz ve koruma memuru ile adli kolluk birimlerinin görev,  yetki ve sorumlulukları incelenir. Yargı görevlilerinin farklı statülerde görev yaptıkları  açıklanır ve bu durum şematize edilir. Öğrencilerden yargı sistemi içindeki kurumlar ile bu meslekleri tablo, meslek tanıtım kartı veya rol oynama tekniğini kullanarak ilişkilendirmeleri sağlanır (E3.1). Öğrenme sürecinde  öğrencilerin yargı kurumlarını ve hukuk mesleklerini yakından tanımalarını desteklemek  amacıyla adliye (adalet sarayı), baro, noterlik, icra ve iflas müdürlüğü, arabuluculuk merkezi,  uzlaştırma bürosuna ziyaretler gerçekleştirilebilir. Ayrıca hâkim, cumhuriyet savcısı, avukat  ve diğer hukuk meslek mensupları okula davet edilerek söyleşi ve bilgilendirme etkinlikleri  düzenlenebilir. Bu etkinlikler aracılığıyla öğrencilerin yargı sisteminin işleyişine ilişkin  farkındalık geliştirmeleri ve hukuk meslekleri hakkında doğru bilgi edinmeleri desteklenir. Süreç içerisinde yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığının hukuk devleti ilkesinin temel unsurlarından  biri olduğu vurgulanır. Hukuk devletinde mahkemelerin bağımsız ve tarafsız karar vermesinin  hak ve özgürlüklerin korunmasındaki önemi açıklanır. Uyuşmazlıkların çözülmesi ve adaletin  sağlanmasında yargı kurumlarına duyulan güvenin önemi üzerinde durulur. Öğrencilerin yargı  kararlarının denetime açık olduğu, üst dereceli mahkemelerce incelendiği ve bu sayede en  doğru ve en adil sonuca ulaşılmasının amaçlandığını fark etmeleri sağlanır. Ayrıca hukukun  bireyler arasında adaletin sağlanması, hak ve özgürlüklerin korunması, toplumsal düzen ve  güvenliğin sürdürülmesi, toplumsal barışın güçlendirilmesi ve kamu düzeninin korunmasına  sağladığı katkılar açıklanır. Öğrencilerin hukukun yalnızca uyuşmazlıkları çözen bir sistem  değil, aynı zamanda toplumda güven, eşitlik, huzur ve birlikte yaşama kültürünü destekleyen  temel bir unsur olduğunu anlamaları sağlanır. Öğrencilerin adaletin sağlanması ve  haksızlıkların giderilmesi konusunda duyarlı ve kararlı bireyler olmanın önemini kavramaları  desteklenir (D1.2). Öğrencilerden yargı sistemi içindeki kurumlar ile meslekleri ilişkilendirdikleri özgün bir  ürün ortaya koymaları istenir (E3.3, D7.2). Bu aşamada öğrencilerden, duruşma salonunu  yansıtan görseldeki boşlukları uygun ifadelerle eşleştirmeleri istenebilir. Ayrıca performans  görevi kapsamında kurumlar ve mesleklerle ilgili kavram ağı, eşleştirme tablosu, afiş,  poster veya dijital sunu hazırlamaları da istenebilir. Hazırlık sürecinde fikir geliştirme, metin  oluşturma veya görsel tasarlama amacıyla yapay zekâ destekli araçlardan yararlanılabilir.  Öğrencilerin, bu araçlar aracılığıyla oluşturdukları içerikleri güvenilirlik, doğruluk ve etik  kullanım açısından değerlendirmeleri sağlanır (SDB1.2). Ürünler, bütüncül dereceli puanlama  anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencilerden örnek bir hukuki uyuşmazlığın çözüm sürecini incelemeleri ve kullanılan yöntemlerin sorunun çözümüne katkılarını gerekçeleriyle değerlendirmeleri istenebilir. Hukuki uyuşmazlıkların çözümünde başvurabilecekleri kurum ve kuruluşlar hakkında ilgili ki şilerle röportaj yapmaları öğrencilerden istenebilir. Öğrencilerden yargı kurumlarındaki meslek gruplarını konu alan dijital poster veya broşür hazırlamaları istenebilir.

Öğrencilerden günlük yaşamdan veya çizgi filmlerden alınan sahneler üzerinden hukuki uyuşmazlıklara çözüm üretmeleri ve en uygun çözüm yolunu belirlemeleri istenebilir. Öğrencilerden basit hukuki uyuşmazlık durumlarında başvurulabilecek uygun kurum ve kuruluşları belirlemeleri istenebilir. Yargı sistemi içindeki kurumları ve bu kurumlarda görev alan meslekleri gösteren basit bir şe

anın çizilmesi öğrencilerden istenebilir.