1. Tema: Görgü Kuralları Ve Nezaketin İnsani İlişkilerdeki Rolü

GKN.2.1.1

EBA' dan veya MEB onaylı yazılı ve görsel kaynaklar üzerinden insani ilişkilerde görgü kuralları ve nezaketin toplum hayatına etkileri incelenir (OB1, OB4). Bu süreçte EBA'dan veya MEB onaylı dijital kaynaklara da başvurulabilir (OB2). Tartışma yöntemi aracılığıyla öğrencilerden inceledikleri kaynaklardan yola çıkarak insani ilişkilerde görgü kuralları ve nezaketin toplum hayatına etkilerini gerekçeleriyle ortaya koymaları istenir (SDB3.3).

Tartışma sürecinde ortaya çıkan farklı görüşler ve tutarsızlıklar öğrenciler tarafından tespit edilip tahtaya listelenir (KB2.8).

Tespit edilen farklı görüş ve tutarsızlıklara ilişkin sınıf değerlendirmesi yapılarak kabul edilen veya kabul edilmeyen görüşler gerekçeleriyle kişisel haklara saygı ve özgürlük çerçevesinde yazılı ya da sözlü olarak öğrenciler tarafından ifade edilir (E3.4, E3.5, SDB3.3, D11.3, D14.1).

EBA’dan ve MEB onaylı yazılı ve görsel kaynaklardan yararlanılarak sınıftan, okuldan ya da toplumsal hayattan olumlu ve olumsuz iletişim örnekleri öğrencilere sunulur. (OB1, OB4). Örnek olayların sunumunda, EBA’dan ve MEB onaylı yazılı, görsel veya dijital kaynaklardan; senaryolu çizgi romanlar ve hikâyeler gibi materyaller kullanılabilir (OB2, OB4). Her öğrenci ya da grubun örnek olay üzerinden “Olayın nedeni nedir?", "İlk kaba davranış sonrası yaşanabilecek sonuçlar nelerdir?"," Bu sonuçlar başka hangi yeni sorunlara yol açabilir?","Olay baştan nazikçe çözülseydi ne olurdu?” sorularını cevaplamasının ardından neden-sonuç zinciri hazırlaması ve sınıfa sunması istenir (SDB2.3, D12.1). Öğrencilerin sunumları karşılaştırılır. Karşılaştırma sonucunda çatışmayı uzlaşmaya dönüştüren davranışlar kaydedilir (SDB3.2, OB1). İletişimde anlayışlı ve barışçıl olmanın önemi üzerinde durulur (D15.1). Sürecin değerlendirilmesi amacıyla açık uçlu maddeler içeren çalışma yaprakları kullanılabilir. Öğrencilerin söz varlığını geliştirecek, görgü kuralları ve nezaketle ilgili dilimizin zenginliklerini yansıtan atasözü, deyim vb. ifadelere yer verilir.

Öğrencilerden performans görevi olarak nezaket ve görgünün insani ilişkilerdeki rolüne ilişkin bir şiir, slogan, özlü söz ya da hikâye yazmaları veya iletişimin önemine dikkat çeken bir afiş hazırlamaları istenebilir (E2.3, E3.3, E3.5).

Öğrencilerin performans görevi olarak seçtikleri ürünü belirtilen sürede tamamlamaları sağlanabilir (E2.2, D16.3). Performans görevi; dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu, akran değerlendirme formu ve kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

GKN.2.1.2 

Yaşama hakkı, sağlık hakkı, eşitlik hakkı, seyahat hakkı, eğitim hakkı, dinlenme ve serbest zaman hakkı, din ve vicdan özgürlüğü, düşünce özgürlüğü ile bilim ve sanat özgürlüğünü içeren temel hak ve özgürlüklerimize ilişkin görseller öğretmen tarafından sunulur. Öğrencilerin bir görsel seçmeleri ve bu görselin ne anlattığı hakkında kısa bir konuşma yapmaları istenir (SDB2.1). Temel hak ve özgürlüklerimiz ile ilgili sınıfa getirilen görseller açıklanır. Sosyal bilgiler dersi temel insan hak ve sorumluluklarının önemi konusu ile bağlantı kurulur. Öğrencilere temel hak ve özgürlüklerimizi anlatan bir metin verilir. Metin 5N1K soruları ile incelenerek Türkçe dersi ile ilişki kurulur. Metindeki durumların hangi temel hak ve özgürlüklerimiz ile ilgili olduğunun öğrenciler tarafından tespit edilmesi sağlanır (OB6). Metinde yer alan durumlar üzerinde tartışılarak özgürlüğün anlamı ve kişisel özgürlüklerin sınırlarının başkalarının haklarını ihlal etmeyecek şekilde belirlenmesi gerektiği üzerinde durulur (E2.1, D11.3). İnsan hak ve özgürlüklerinin korunması ve güçlendirilmesi için çalışan İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumuna (TİHEK), Kamu Denetçiliği Kurumuna, İl ve İlçe İnsan Hakları Kurullarına değinilebilir.

Öğrencilere, günlük yaşamda karşılaşılabilecek hak ihlallerine ilişkin yaş düzeyine uygun örnek olaylar sunulur (örneğin sırada bekleyen bir öğrencinin önüne geçilmesi, izinsiz olarak bir arkadaşının eşyasının alınması veya oyun sırasında bir öğrencinin sürekli oyun dışında bırakılması). Öğrencilerden örnek olaydaki hak ihlalini belirlemeleri, bu durumda nasıl davranılmasının uygun olacağını tartışmaları ve hak ihlalinin çözümüne yönelik önerilerini gerekçeleriyle birlikte ifade etmeleri istenir. Her grup, hak arama esnasında nezaketin etkin olarak kullanılıp kullanılmaması bakımından değerlendirir (SDB2.2).

Öğrenciler gruplara ayrılarak her gruptan hakkının ihlal edildiği bir olayı canlandırması istenir. İlk olarak gerçekte nasıl yaşandıysa o şekilde canlandırmaları vurgulanır (D1.1). Sonra “Nezaketle davranılsaydı nasıl olurdu?” sorusuna göre olayı yeniden canlandırmaları istenir. İzleyici öğrencilerden iki durum arasındaki farkları gözlemlemeleri sağlanır.

Öğrencilerden olayların canlandırılmasından sonra sırası ile önce kendi yaşadıkları olayı öz değerlendirme ölçeği ile ardından bir arkadaşının yaşadığı olayı akran değerlendirme ölçeği ile nezakete uygunluğu bakımından değerlendirmeleri istenir.

Öğrencilerin deneyim paylaşımı yapabilmeleri için beyin fırtınası tekniği kullanılabilir. Öğrencilerden sınıfta, okulda ve günlük hayatta sahip olunan hak ve özgürlüklerden oluşan birer liste hazırlamaları istenir (E2.2, E3.3). Bu listelerin sınıf panosunda sergilenmesi sağlanır. Öğrencilerin söz varlığını geliştirecek, görgü kuralları ve nezaketle ilgili dilimizin zenginliklerini yansıtan atasözü, deyim vb. ifadelere yer verilir.

Öğrencilerden performans görevi olarak belirlenen süre boyunca okulda, evde, parkta, otobüste ya da sosyal medyada kişilerin haklarını savunurken kullandıkları üsluba dikkat etmeleri, nezaket ve görgü kurallarına uygun davranıp davranmadıklarını gözlemleyip günlük oluşturmaları istenebilir. Hazırlanan günlükler dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu, akran değerlendirme formu ve kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden doğru ve nezaketli bir iletişimi anlatan bir kamu spotu hazırlamaları istenebilir. Hazırlanan bu içerikler sınıfta izlenerek değerlendirilebilir.

Öğrencilerden gereksinim duyduklarında ya da sorunlar karşısında başvuru yapabilecekleri kurumların genel ağ adreslerini incelemeleri, bu konuda elde edilen bilgileri not etmeleri, notları bir oyuna dönüştürerek sınıfta oynamaları istenebilir.