4. Tema: Bir Arada Yaşamanın İncelikleri

GKN.1.4.1.

EBA'dan veya MEB onaylı yazılı ve görsel kaynaklar üzerinden toplumsal yaşamda ortak alanlarda görgü ve nezakete uymanın önemi ile ilgili bilgiler incelenir (OB1, OB4).

Sınıfta dört istasyon kurulur. Her istasyonda "toplumsal yaşamda ortak alan" kavramı farklı bir bağlamda ele alınır. Her istasyondan çıkan sonuçlar panoya asılabilir (SDB2.2, SDB2.3, OB1). Tahtaya "Toplumsal yaşamda ortak alanlarda herkesin uyması gereken görgü ve nezaket kuralları olmalıdır." vb. cümleler yazılabilir. Ortak olarak kullanılan alanlarda karşılaşılan olumlu ya da olumsuz durumlarla ilgili sınıf içi tartışma yapılır (KB2.8). Öğrenciler kendi hayatlarından "toplumsal yaşamda ortak alanlarda nezaketli davranıldığı” ya da “davranılmadığı” bir örnek yazar ya da sözlü olarak paylaşır (SDB2.1, SDB2.3). Öğrencilerin sunduğu örnekler tahtaya yazılır ve her öğrencinin verdiği örnekler üzerinde durularak ortak noktalar vurgulanır. Sınıfa toplumsal yaşamda ortak alanlarda davranışlarıyla ilgili; toplu taşıma araçlarında yerlere oturulmaması, park ve duraklardaki kamuya ait banklara ayakla basılmaması gibi somut örnek olaylar getirilir. Bu tür davranışların ortak kullanım alanlarını koruma ve başkalarına saygı duyma boyutuyla toplumsal yaşam açısından önemi vurgulanır. Toplumsal yaşamda iletişim kurarken saygılı ve zarif davranmanın, üsluba dikkat etmenin önemi üzerinde durulur. Öğretmen tarafından hazırlanan; nezaket kurallarına uygunluk, ortak alanın temiz tutulması ve başkalarının haklarına saygı gibi ölçütleri içeren gözlem formu öğrencilere dağıtılır. Öğrencilerden okulun kantin, kütüphane veya bahçe gibi bir ortak alanında sergilenen davranışları bu form rehberliğinde gözlemlemeleri ve kaydetmeleri istenir (KB2.2). Gözlem sonuçları sınıfta paylaşılır, olumlu davranışların okulun huzuruna katkısı ve kurallara uymayan davranışların nasıl iyileştirilebileceği tartışılır. Öğrencilerin bu süreçteki performansı; hazırlanan gözlem raporunun içeriği ve sınıf içi tartışmaya sağladıkları aktif katkı esas alınarak, dereceli puanlama anahtarı veya kontrol listesi aracılığıyla değerlendirilir.

GKN.1.4.2

Öğrencilerden millî ve manevi değerlerin nezaketle ilişkisine dair unsurları belirlemeleri istenir. Öğrencilere görgü ve nezaket kurallarının millî değerlerle ilişkisi sorularak öğrencilerden görgü ve nezaketin millî ve manevi değerlerle ilgili unsurlarını listelemeleri istenir. Millî ve manevi değerlere duyarlı davranmanın toplumda bireyler arasında karşılıklı saygı anlayışının gelişmesine katkı sağlayacağı vurgulanır (D14.3). Öğrencilere millî ve manevi değerlerimize örnek teşkil eden ve etmeyen kavramlar verilir. Kavramların benzer özelliklerine göre nasıl gruplandırılabileceği sorulur. Öğrencilerden bu kavramları millî ve manevi değerlerimize örnek teşkil eden ve etmeyen şeklinde gruplamaları istenir (OB1).

EBA'dan veya MEB onaylı yazılı ve görsel kaynaklar üzerinden kültürel bağlarımızı ve millî değerlerimizi oluşturan dil, din, tarih, sanat ve gelenek-göreneklere ait özellikler belirlenir (OB1, OB4). Sosyal bilgiler dersinin toplumsal birliği sürdürmeye yönelik yardımlaşma ve dayanışma faaliyetlerine katkı sağlama konusu ile bağlantı kurulur. Millî ve manevî değerlerin nezaketle ilişkisi ele alınırken, Kur’an-ı Kerim’de saygı, adalet, yardımlaşma, sorumluluk gibi toplumsal değerlere vurgu yapan ayetlerden yararlanılır (D1.3, D14.1, D16.2, D20.2) Ayrıca Hz. Muhammed’in (sav) hayatında bu değerleri nezaket ve ahlakla bütünleştiren örnek davranışlara yazılı kaynaklar aracılığıyla yer verilir. Öğrencilere millî ve manevi değerlerimizle ilgili EBA'dan veya MEB onaylı genel ağ adreslerinden dijital içerikler izletilebilir (OB2). Belirlenen kültürel bağlarımıza ve millî değerlerimize ilişkin kavram ağı kullanılabilir.

Öğrencilere millî bilinç, millî kimlik kazandırılırken aynı zamanda toplumsal birliğe ihtiyaç duyulan zamanlarda dayanışma içinde olma, fedakârlıkta bulunma, sorumluluk alma ve topluma karşı görevlerini yerine getirmenin önemi vurgulanır (E2.2, D15.3, D19.1, D19.2, OB6). Bu süreçte öğrencilerin Okul Dışı Öğrenme Platformu’nu (okuldisiogrenme.eba.gov.tr) ziyaret ederek “Okul Dışı Öğrenme Ortamlarını Keşfet” sayfasındaki harita üzerinden sanal müze gezisi yapacakları ili seçmeleri, bu ildeki müzeleri tanıtan sayfaları incelemeleri sağlanır. Millî ve manevi değerlerimizi yansıtmak üzere sanal müze olarak Anadolu Hamidiye Tabyası Çanakkale Savaşları Tarih Müzesi, Sivas Âşık Veysel Müzesi gibi müzeler seçilebilir. Millî ve manevi değeri olan mekânlar öğrencilerle birlikte incelenerek öğrencilerin bu değerlerin tarihimize ve günümüze, toplumsal davranış biçimimizin oluşmasına katkılarını fark etmeleri sağlanır (D7.1, OB9). Millî ve manevi değerlerimize sahip çıkmanın görgü ve nezaket kuralları bağlamında önemi konuşulur (D16.2). Öğrencilerden millî ve manevi değerlerden (misafirperverlik, dua etmek, vatan sevgisi vb.) bir tanesini seçmeleri istenir. Seçtikleri değeri bir senaryo ile canlandırmaları beklenir (SDB2.1, SDB2.2). Senaryo sonunda canlandırılan değeri diğer öğrencilerin tahmin etmeleri istenir (E1.1). Seçilen değerin görgü kuralları ve nezaketle ilişkisi sınıfla birlikte tartışılır (E3.5). Öğrencilerin söz varlığını geliştirecek, görgü kuralları ve nezaketle ilgili dilimizin zenginliklerini yansıtan atasözü, deyim vb. ifadelere yer verilir. Performans görevi olarak öğrencilerden incelenen kaynaklar ve oluşturulan kavram haritalarından yola çıkılarak kültürel bağlarımızın ve millî değerlerimizin görgü ve nezaketle ilgisini anlatan şiir, slogan, hikâye, resim, afiş veya poster hazırlamaları istenebilir (E3.3). Performans görevi; dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu, akran değerlendirme formu ve kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

Öğrenciden millî ve manevi değerlerimizin görgü ve nezaketle ilişkisini gösteren örnekleri ve açıklamaları içeren bir öğrenme bülteni hazırlaması istenebilir.

Öğrenciden, millî ve manevi değere sahip bir yeri seçip, bu yerle ilgili davranış kurallarını ve görgü-nezaket uygulamalarını örneklerle açıklayan bir sunum hazırlaması istenebilir. Öğrenciden millî ve manevi değerlerimizin görgü ve nezaketle ilişkisine dair unsurlar hakkında bir hikâye okuması istenebilir.