2. Tema: Erdemli İnsandan Huzurlu Aileye

GKN.1.2.1

EBA'dan veya MEB onaylı yazılı ve görsel kaynaklar üzerinden görgü kuralları ve nezaketin öz bakımı etkileyen unsurları incelenir (OB1, OB4). İnceleme yapılırken EBA'dan veya MEB onaylı dijital kaynaklardan da faydalanılabilir (OB2). Öğrencilerden kendi öz bakım alışkanlıklarını (diş fırçalama, tırnak kesme, temiz kıyafet, saç bakımı vb.) yazmaları istenir. Her öğrencinin bu alışkanlıkları nezaketle ilişkilendirmesi sağlanır. Örneğin "Saçımı temiz tutmam hem kendime hem de karşımdaki kişiye olan saygımdandır" (D14.2, D18.1).

Kişisel bakım ve temizliğin nezaketle ilişkisi ele alınırken, Hz. Muhammed’in (sav) günlük hayatta temizlik ve öz bakıma verdiği önemi yansıtan örnek olaylara yer verilerek din kültürü ve ahlak bilgisi dersi ile ilişki kurulur. Öğrenciler gruplara ayrılarak her gruba "koku, temizlik, giyim, konuşma, tırnak, ağız bakımı vb." kavram kartları verilir. Her gruptan kendi kavram kartının “nezaket” ile ilişkisini kavram haritası ile çizmesi istenebilir (E2.2). Haritalar sınıf panosunda sunulur (D16.1). Öğrencilerin kişisel bakım ve temizliğin nezaketli olmaya etkilerini değerlendirmeleri beklenir. Temizliğin aynı zamanda kalbin kötü duygu ve düşüncelerden, dilin kötü sözlerden arındırılması olduğu vurgulanır. Süreç; eşleştirmeli, doğru-yanlış, kısa cevaplı gibi maddelerden oluşan bir çalışma yaprağı ile değerlendirilir. Çalışma yaprakları öğrenci portfolyolarına dâhil edilir.

GKN.1.2.2

Aile içi davranış kültürünün insan ve toplum hayatına etkisi EBA'dan veya MEB onaylı yazılı ve görsel kaynaklardan incelenir (OB1, OB4). Bu amaçla EBA'dan veya MEB onaylı dijital kaynaklardan da yararlanılabilir (OB2). Öğrencilerden nazik olmanın önemini yorumlayabilmeleri için aile içinde uygulanması gereken görgü ve nezaket kurallarına ilişkin verilen örnekleri incelemeleri istenir. Öğrencilerden aile içi nezaketin önemine ilişkin yaptıkları çıkarımları kendi cümleleri ile ifade etmeleri beklenir (E1.5, KB2.10). Aile birliğinin korunmasında söz ve davranışlarında tutarlı, doğru ve güvenilir olmanın, sevgi ve saygının önemi vurgulanır (D2.1, D6.1). Aile bireylerinin birbirlerine karşı hak ve sorumlulukları olduğuna, anne baba hakkına, aile ve ev içi mahremiyetine de değinilir. Ailece geçirilen vakitlerin, aile büyüklerine gösterilen saygının, zarif ve nazik olmanın aile içi iletişimi güçlendirmedeki önemi üzerinde durulur. Yalan söylemenin nezaket dışı bir davranış olduğu ve aile içi iletişimi bozduğu vurgulanır (D2.3, D6.2, D15.4). 6. sınıf sosyal bilgiler dersi ile bağlantı kurularak bireyin dâhil olduğu ilk grup olan ailedeki rolleri ve bu rollerin zamanla değişimi (çocuk, kardeş, abi/abla vb.) ele alınır. Bu roller ve sorumluluklar değişse de aile bireyleri arasındaki nezaket ve görgü kurallarının aile birliğini ve huzurunu korumadaki kalıcı rolü vurgulanır. Aile içi görgü ve nezaket kuralları ele alınırken, Hz. Muhammed’in (sav) aile bireylerine karşı sergilediği sevgi, saygı ve nezaketi yansıtan örnek davranışlara yazılı kaynaklar aracılığıyla yer verilebilir (D14.1, D15.1). Öğrencilerin konuşma halkası, vızıltı grupları, çember tartışma, istasyon gibi tekniklerle aile içinde nazik olmanın önemiyle ilgili çıkarımlarını ifade etmeleri sağlanır (SDB2.2). Her öğrenciden kendi ailesinde uygulanan görgülü ve nezaketli davranışlara yönelik örnekler belirlemesi istenir. Öğrenciler bu örnekleri (yazılı, görsel veya kısa notlar halinde) hazırlar ve tüm sınıftan gelen bu paylaşımlar, aile içi nezaket kültüründeki çeşitliliği yansıtacak şekilde birleştirilerek bir “Aile Kültürü Dosyası” oluşturulur (OB5). Öğrencilerin söz varlığını geliştirecek, görgü kuralları ve nezaketle ilgili dilimizin zenginliklerini yansıtan atasözü, deyim vb. ifadelere yer verilir.

Öğrencilere konu ile ilgili çıkarımlarını kısa bir yazı, hikâye, masal gibi bir ürün ile ifade edebilecekleri bir performans görevi verilebilir. Gönüllü öğrencilerin çalışmalarını sınıfla paylaşması sağlanabilir (SDB2.1).

Performans görevi; dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu, akran değerlendirme formu ve kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

Öğrenciler kendi ailelerinde huzur ortamına katkı sağlayan davranışları araştırarak sınıfta bu konuyla ilgili bir video sunabilir. Öğrenciden temizlik konulu hadis veya özdeyiş içeren bir hikâye yazması istenebilir.

Öğrencilerden aile içinde huzuru artıracak üç davranış önerisi geliştirmeleri ve bir hafta boyunca uygulayıp gözlemlerini yazmaları veya anlatmaları istenebilir. Öğrenciden temizlikle ilgili hadis veya özdeyiş araştırıp listelemesi istenebilir.