4. Tema: Çini Sanatı
SAB4. Sanatsal Üretim Yapma (SAB4.1. Sanatsal Ürün Tasarlama, SAB4.2. Sanatsal Ürün Oluşturma)
KB2.6. Bilgi Toplama
E1.5. Kendine Güvenme (Öz Güven), E3.9. Şüphe Duyma, E3.10. Eleştirel Bakma
SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.2. İş Birliği
D3. Çalışkanlık, D13. Sağlıklı Yaşam, D16. Sorumluluk
OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı
GS.1.4.1. Çini sanatının tarihsel gelişimi hakkında bilgi toplayabilme
a) Çini sanatının gelişimi hakkındaki bilgilere ulaşmak için kullanacağı araçları belirler.
b) Belirlediği aracı kullanarak çini sanatının gelişimi hakkındaki bilgileri bulur.
c) Çini sanatı hakkında ulaştığı bilgileri doğrular.
ç) Çini sanatı hakkında ulaştığı bilgileri kaydeder.
GS.1.4.2. Çini desenleri tasarlayabilme
a) Geleneksel çini desenleri ile bitki formlarını ve geometrik şekilleri inceler.
b) İncelediği formlar bağlamında oluşturduğu imgeleri ifade eder.
GS.1.4.3. Çini sanatı desen tasarımı ürünü oluşturabilme
a) Çini deseninin boyutuna göre deseni uygulayacağı yüzeyi ifade eder.
b) Çini desenini uygun yüzey üzerine aktarak kompozisyona dönüştürür.
Çini Sanatına Genel Bakış
Çini Sanatı Desen Tasarımı
Çini Sanatı Desen Tasarımı Ürünü Oluşturma
sır, eskiz, desen, motif
Öğrenme çıktıları; çalışma yaprağı, gösterip yaptırma, beyin fırtınası serbest çağrışım tekniği, düşün-eşleş-paylaş tekniği, paragraf yazma, fikir kutusu, konuşma halkası, soru-cevap, açık uçlu sorular, sunum, proje, zihin ve kavram haritası çalışmaları, öz değerlendirme formu, kontrol listesi ve dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.
Performans görevi kapsamında öğrencilerden gruplara ayrılmaları, ders süresince yaptıkları araştırmalardan ve sınıfta paylaşılan verilerden yararlanıp okuldaki idari birimler, sınıf vb. alanların isimliklerini yeniden tasarlamaları istenebilir. Bu süreçte öğrencilerden geleneksel çini motifleri ile yenilikçi tasarım anlayışını bir araya getirerek estetik açıdan özgün ve yaratıcı çözüm önerileri geliştirmeleri beklenir.
Performans görevi; bilgi toplama oran-orantı, biçimsel denge tasarımda özgünlük desen aktarım doğruluğu, renk uyumu, yüzey seçimi, geleneksel motif dili, iş güvenliği, temiz çalışma gibi ölçütlere göre dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.
Öğrencilerin Türk kültürünün Türkistan’dan başlayıp günümüze kadar geldiğini ve çini sanatının geleneksel Türk sanatı olduğunu bildikleri kabul edilmektedir.
Öğrencilere aşağıdaki rehber sorular sorularak cevapların bir tablo ile paylaşılması sağlanabilir.
- Gelenek nedir? Açıklayınız.
- Evinizde geleneksel eşyalar var mı? Bu eşyaların özellikleri nelerdir?
Öğrencilerden müzelerde ya da müzelerin çevirim içi koleksiyonlarında, dinî yapılarda veya görsellerde karşılaştıkları geleneksel çini tasarımlarını inceleyerek bu tasarımların mutfak eşyaları, mobilyalar, defter kapakları gibi gündelik kullanım ürünlerinde ya da mimaride (bina içi ve dış cepheler ile ortak kullanım alanlarında) nasıl kullanılabileceğine dair örnekler sunmaları istenebilir.
GS.1.4.1
Öğrencilere çini sanatının örnek görselleri gösterilerek “Nesi var?” oyunu oynatılır ve öğrencilerden bu eserlerin künyeleri hakkında tahminde bulunmaları istenir. Öğrencilerin konuyla ilgili bilgilere ulaşmak için kullanacakları yazılı ve görsel kaynaklar öğretmen rehberliğinde belirlenir.
Öğrenciler gruplara ayrılarak belirledikleri araştırma aracıyla çini sanatının gelişimi hakkında alan uzmanı, kütüphane, müze ve çevirim içi mecralardan bilgi toplar. Öğrencilerden konuyla ilgili ulaştıkları bilgileri doğrulamaları için birden fazla kaynağı eleştirel bir bakış açısıyla karşılaştırmaları, bilgileri teyit etmeleri ve kaynaklarının güvenilirliğini analiz etmeleri beklenir (E3.9, E3.10). Öğrencilerden ulaştıkları bilgileri düzenli bir şekilde kaydetmeleri için dijital veya geleneksel yöntemler kullanmaları istenir. Öğrencilere çini sanatının emek gerektiren yoğun bir üretim tekniğine sahip olduğu anlatılarak bu sanat dalında çalışkanlık ve sorumluluk bilincinin neden önemli olduğu ve bu değerlerin çini sanatına ne gibi katkılar sunabileceği sorulur (D3.4). Grupların bu bilgileri ve kullanılacak görsellerin künyeleriyle beraber hazırladıkları afiş ve panonun sınıfta sunmaları sağlanabilir. Sunum sırasında diğer grupların kendi araştırma sonuçları ile sunulan bilgileri karşılaştırıp doğrulamaları sağlanır. Öğrencilerden çini sanatıyla ilgili öğrendikleri kavramları içeren ve kültürel mirasın korunmasında çevirim içi platformların ve dijital arşivlemenin sağlayabileceği faydaları anlatan bir yazı yazmaları istenebilir (SDB1.2, OB5, OB1).
Öğrencilerin temanın başından itibaren ders ve uygulama süreçlerinde kullanabilecekleri bir kavram listesi oluşturmaları ve edindikleri bilgileri kaydetmeleri sağlanır (SDB1.2, D16.3). Öğrencilerden çininin tarihî gelişimi, çini üretim merkezleri ve eser öneklerini gösteren bir tarih şeridi oluşturmaları istenebilir.
GS.1.4.2
Öğrencilerin etkileşimli tahtada gösterilen ya da basılı materyaller aracılığıyla paylaşılan çini desenleri ile sınıfa getirilen doğal bitki örnekleri arasındaki benzerlikleri incelemeleri sağlanır. Öğrencilerden çini sanatı desenlerinin hangi temel geometrik şekillere ya da bitkilere benzediğini beyin fırtınası yöntemiyle tartışmaları istenebilir. Her öğrencinin farklı düşüncelere saygı duyarak düşüncesini ifade etmesi ve bu tartışma sonuçlarını eskiz defterine kaydetmesi sağlanır (SDB2.2).
Süreç sonunda öğrencilerden inceledikleri motif türlerinden yola çıkarak bir eskiz tasarlamaları istenir. Öğrenciler tasarladıkları eskiz örneklerinin hangi geleneksel formdan beslendiğini kompozisyon, renk seçimi, eskizin tasarımında ortaya koyduğu yaratıcı yenilikler ile sanatsal bileşenlerini ifade eder (OB4, E1.5).
GS.1.4.3
Öğretmen gösteri tekniğini kullanarak çini motiflerinin okulun imkânları doğrultusunda ham çini, kâğıt veya uygun bir yüzeye aktarım sürecini aşamalı olarak uygular ve her aşamayı öğrencilere açıklar. Öğrencilerin bu aşamaları gözlemleyerek eskiz defterine kaydetmeleri sağlanır. Öğrenciler gözlemlerinden yola çıkarak deseni yüzeye aktarmaya uygun tekniği belirler (SDB1.2, OB4).
Gösterip yaptırma tekniğiyle öğrencilerin çini motifi eskizlerini belirlenen uygun zemine aktararak bir kompozisyona dönüştürmeleri sağlanır. Bu süreçte öğrenciler iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uygun davranmaya teşvik edilir (D13.4, D16.1).
Performans görevi kapsamında öğrencilerden gruplara ayrılmaları, ders süresince yaptıkları araştırmalardan ve sınıfta paylaşılan verilerden yararlanıp okuldaki idari birimler, sınıf vb. alanların isimliklerini yeniden tasarlamaları istenebilir. Öğrencilerden geleneksel çini motifleri ile yenilikçi tasarım anlayışını bir araya getirerek estetik açıdan özgün ve yaratıcı çözüm önerileri geliştirmeleri beklenir.
Performans görevi; bilgi toplama oran-orantı, biçimsel denge tasarımda özgünlük desen aktarım doğruluğu, renk uyumu, yüzey seçimi, geleneksel motif dili, iş güvenliği, temiz çalışma gibi ölçütlere göre dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.
Öğrencilerden çini sanatının kullanıldığı mimari yapılardan beş tanesini belirleyerek bunların her birinden birer çini örneği seçmeleri istenebilir. Öğrencilerden bu örneklerdeki farklılıkları belirlemeleri ve arkadaşlarıyla paylaşmaları istenebilir. Ayrıca bu eserlerden biri seçilerek öğrencilere “Siz olsaydınız bu deseni nasıl tamamlardınız?” sorusu sorulabilir. Öğrencilerden verdikleri cevaba göre bu desenleri yeniden tasarlamaları istenebilir. Böylece desenin öğrenciler tarafından tasarlanması ve kişiselleştirilmesi sağlanabilir.
Öğrencilere çini sanatını örneklendiren mimari yapıların videoları ve bu sanat hakkında yayınlanmış belgeseller izletilebilir. Öğrenciler ayrıca müzelerin dijital arşivleri ve çevrim içi koleksiyonlarını inceleyebilir. Böylece bu sanatın tarihsel gelişimini araştırırken öğrencilerin alternatif görsel ve işitsel kaynakları kullanmaları sağlanabilir. Çini deseni tasarlamada yaprak, dal ve basit geometrik şekiller kullanılabilir.
Güncelleme tarihi: 21.08.2026