2. Tema: Ebru Sanatı

GS.1.2.1 

Sınıfa getirilen ya da etkileşimli tahtaya yansıtılan ebru örnekleri (hat yazısının pervaz süslemesi, kitaplarda yan kâğıt olarak kullanılan ebru, defter kabında kullanılan ebru vb.) öğrencilere gösterilir. Onlardan bu görselleri desen özellikleri, renk kullanımı, kompozisyon ve kullanım amacı bakımından incelemeleri istenir. Öğrencilere “Ebru desenlerinin kitap kapaklarında, kitapların iç sayfalarında, defterlerde ya da hat yazılarının etrafında kullanılmasının amacı ne olabilir?” sorusu sorulur (E1.1). Verilen cevaplar doğrultusunda öğrencilerin öğretmen rehberliğinde ebru sanatının kitaplarda, defterlerde süsleme ve koruma; hat yazılarında ise süsleme amacıyla kullanıldığını fark etmeleri sağlanır. Öğrencilerden ebru çeşitlerine ait verilen görselleri incelemeleri istenir (OB9, E3.2). Öğrencilerin görsellerdeki ebru çeşitlerinin sanatçısı, ait olduğu dönem, kullanım alanları ve ayırt edici özelliklerine ilişkin benzer ve farklı niteliklerini belirlemeleri sağlanır (SDB1.2). Öğrenciler bu nitelikleri belirlerken merak ettikleri soruları sormaları için teşvik edilir (E3.8). Öğrenciler, görsellerden yola çıkarak soru-cevap tekniğiyle geçmişten günümüze gelen ebru çeşitlerine ilişkin ölçütleri (desenin görünümü, düzeni ve biçimsel özellikleri) belirler. Öğrencilerden belirledikleri ölçütlerden yararlanarak sınıflandırma kartları hazırlamaları istenir. Öğrencilerin sınıflandırma kartları üzerinde ebru çeşitlerini ayrıştırmaları sağlanır. Öğrencilerden belirledikleri benzer ve farklı niteliklere göre ebru çeşitlerini arkadaşlarının görüşlerini de dikkate alarak gruplandırmaları istenir (D14.1, SDB2.2). Öğrencilerin yaptıkları gruplandırmayı öğretmen rehberliğinde doğrulamaları sağlanır. Öğrenciler, yaptıkları karşılaştırmalar sonucu ebru çeşitlerini doğru bir şekilde tasnif eder (OB1). Gruplandırılan ebru çeşitlerini etiketler. Bazı ebru çeşitlerinin ebru sanatçılarının isimleriyle anıldığı belirtilir (Edhem Efendi battalı, Mustafa Düzgünman battalı, Hatip ebrusu ve Necmeddin ebrusu). Öğrenciler verilen bilgilerden yola çıkarak ebru türlerini ilgili sanatçılarla eşleştirir ve bu sanatçıların Türk ebru tarihindeki önemini kavrar. Öğrencilerden Necmeddin Okyay’ın yazılı ebrularından birini incelemeleri istenebilir. Yazılı ebru tekniğinin Türk ebru sanatına kazandırılan özgün uygulamalardan biri olduğu ve Necmeddin Okyay tarafından geliştirildiği belirtilir. Öğrencilerden geleneksel Türk sanatlarının neden korunması gerektiği ile ilgili düşüncelerini paylaşmaları istenir. Millî kültür ögelerinden biri olan sanatın kültürel bağların oluşumuna katkı sağladığı vurgulanır. Öğrencilere ebru sanatının tarihî ve kültürel değeri açıklanarak öğrencilerin kültürel mirasa ilişkin farkındalık kazanmaları sağlanır (D19.1). Süreç boyunca öğrencilerin gözlem, deneyim ve öğrenmelerini kaydettikleri bir öğrenme günlüğü kullanılabilir. Sürece ilişkin öğrenmeler kontrol listesi ve grup değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

GS.1.2.2 

Öğrencilerden sınıfa getirilen ebru sanatında kullanılan malzemeleri incelemeleri istenir (E3.2). Öğrencilerin her bir ebru çeşidi için uygun malzemeleri belirlemeleri amacıyla bilgi kartı kullanılabilir. Her öğrencinin ebru sanatında kullanılan malzemelerle ilgili bilgi kartında sunulan bilgileri değerlendirmesi ve düşüncesini ön yargısız, birbirlerine saygılı ve açık bir şekilde ifade etmesi sağlanır (D6.2, SDB2.1, E3.5). Öğrenciler bilgi kartı değerlendirmeleri sonucunda her bir ebru çeşidi için uygun malzemeleri belirler (OB1, KB2.9). Ebru malzemelerinin bazılarının doğadan elde edildiği vurgulanır. Uygulama sürecinde öğrencilere malzemelerin bilinçli kullanılması gerektiği söylenir. Öğrencilerin soru sormalarına fırsat verilerek bu malzemelerin doğadan elde edilmesi ve sürdürülebilir kullanımı üzerine düşünmeleri sağlanır, bu doğrultuda çevreye duyarlı davranışlar geliştirmeleri desteklenir (D5.2). Öğrencilere ebru sanatında kullanılan malzemelerin güvenli kullanımına ilişkin gerekli açıklamalar yapılarak uygulama sürecinde güvenlik kurallarına uymanın önemi vurgulanır. Ebru uygulamalarında yer alan malzemelerin belirli yöntem ve tekniklere göre kullanılması gerektiği söylenir. Öğrenciler öğrendikleri bilgilerden yararlanarak ebru çeşitleri uygulamalarında kullanacakları malzemelere uygun yöntem ve teknikleri ifade eder (OB7). Öğrencilerden su yüzeyine ve ebru suyu yüzeyine damlatılmış ebru boyalarının yayılma biçimini gözlemlemeleri istenir. Öğrencilere “Ebru uygulamalarında boya damlaları çoğunlukla kıvamlı suyun yüzeyinde yayılırken bazı durumlarda neden dibe çöker?” sorusu yöneltilir ve fen bilimleri dersiyle ilişki kurularak öğrencilerin yoğunluk kavramı hakkında çıkarım yapmaları sağlanır. Verilen cevaplar doğrultusunda öğretmen rehberliğinde boyanın ve ebru sıvısının hazırlık aşamasında sıvıların yoğunluk farkının dikkate alınması gerektiği sonucuna ulaşılır (SDB3.3). Boya, öd ve kıvamlı su arasındaki ilişkinin ebru uygulamasındaki önemi açıklanır. Öğrencilerin boya ve teknedeki kıvamlı su ayarını gösteri tekniği ile detaylı bir şekilde gözlemleyebilmelerine fırsat verilir. Gösteri tekniğinin uygulanma aşamasında öğrencilerden merak ettikleri hususlarla ilgili soru sormaları istenir (E3.8). Boya ve kıvamlı su ayarı yapılmış teknedeki sıvı yüzeyde temel formlardan battal ebru, taraklı ebru; hatip ebru ve çiçekli ebrulardan lale ebru uygulamaları için gösterip yaptırma tekniği kullanılabilir. Öğrenciler temel ebru formlarından battal ebruyu ve taraklı ebruyu teknedeki kıvamlı su üzerinde uygular. Daha önce öğrencilerin her bir ebru çeşidine uygun malzemeleri tanıyıp belirlemiş olmaları, battal ebru ve taraklı ebru uygulamalarında sürece etkin katılım göstermelerini destekler (SDB3.1, E1.5). Ebru uygulamaları öncesinde ve sonrasında öğrencilerin tekneyi, kullanılan araç gereci ve ortak kullanım alanlarını temiz ve düzenli bırakmalarına yönelik sorumluluk almaları sağlanır (D18.2). Öğrenciler malzemeleri ihtiyaç duydukları kadar kullanmaları ve yeniden kullanılabilir malzemelerden yararlanmaları konusunda yönlendirilir. Böylece öğrencilerin kaynakları verimli kullanmaları ve sürdürülebilirlik bilinciyle hareket etmeleri sağlanır. Malzemeye erişimin sınırlı olduğu durumlarda uygulamaların etkin bir şekilde yürütülebilmesi amacıyla hazır ebru setlerinden yararlanılabilir. Battal ebru ve taraklı ebru uygulamaları sonrasında öğrenciler hatip ebru formlarını tekne içerisinde uygular ve deseni kâğıda aktarır. Uygulama öncesinde video ve dijital etkileşimli içeriklerden yararlanılarak öğrencilerin hatip ebru formlarının oluşturulma aşamalarını pekiştirmeleri ve biz hareketlerinin yönünü doğru kavramaları sağlanır. Hatip ebru uygulamalarında kullanılan zemin ebrusunun çiçek ebrusunda da kullanılacağı belirtilir. Hatip ebru uygulamaları sonrasında aynı zemin ebruları kullanılarak tekne içerisindeki sıvı yüzeye çiçekli ebru formlarından lale uygulanır. Öğrenciler teknedeki sıvı yüzeyde yaptıkları battal ebru, taraklı ebru, hatip ebru ve lale ebru çalışmalarını kâğıda aktararak sanatsal ürüne dönüştürür. Sürece ilişkin öğrenmeler malzeme hazırlığı, boyanın su yüzeyindeki yayılımını gözlemleme, deseni oluşturma ve kâğıda başarılı şekilde aktarma, çalışma alanını temiz ve düzenli bırakma ölçütlerini içeren kontrol listesi veya analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Ebru uygulamaları ile oluşturulan ebru çalışmaları belirlenen yer ve zamanda sergilenebilir (OB9).

Performans görevi olarak öğrencilerden kendi ebru çalışmalarının sergilendiği bir sergi hazırlamaları istenebilir. Hazırlanan çalışmaların okul içi sergilerde, okul kermeslerinde ve uygun kültürel etkinliklerde sergilenmesi teşvik edilebilir. Performans görevi; amaç belirleme, bilgi toplama, bilgileri düzenleme ve görselleştirme, sonuç çıkarma ve sunma ölçütlerine göre analitik dereceli puanlama anahtarı ve grup değerlendirme formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden uyguladıkları çiçekli ebru formunu teknedeki kıvamlı su yüzeyinde buket ya da yan yana iki çiçek şeklinde yapmaları istenebilir.

Öğrencilerden kıvamlı su yüzeyinde ebru tarağını birden fazla kullanarak farklı desenler elde etmeleri istenebilir.