T.C. MİLLÎ EĞİTİM
BAKANLIĞI

Çevre Eğitimi ve İklim Değişikliği Dersi Ortaokul Seçmeli Dersler

5. Ünite: İklim Değişikliği Ve Uyum

Bu ünitede öğrencilerin iklim değişikliğinin ülkemizdeki mevcut ve olası etkilerini inceleyerek tartışmaları; ülkemizdeki iklim değişikliği ile mücadele konusunda ulusal ve uluslararası çalışmalara yönelik bilgi toplayarak konuya ilişkin farkındalıklarını artırmaları amaçlanmaktadır.
Ders Saati
8
Kavramsal Beceriler

KB2.6. Bilgi Toplama, KB2.18. Tartışma

Eğilimler

E1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik), E2.2. Sorumluluk, E3.1. Muhakeme, E3.4. Gerçeği Arama, E3.5. Açık Fikirlilik, E3.10. Eleştirel Bakma

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

Değerler

D1. Adalet, D3. Çalışkanlık, D5. Duyarlılık, D9. Merhamet, D14. Saygı, D16. Sorumluluk, D19. Vatanseverlik

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB7. Veri Okuryazarlığı, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı

Disiplinler Arası İlişkiler
Fen Bilimleri, Türkçe, Sosyal Bilgiler
Beceriler Arası İlişkiler
KB2.1. Çelişki Giderme, KB2.8. Sorgulama, KB3.3. Eleştirel Düşünme
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri

ÇEİD.5.1. İklim değişikliğinin ülkemizdeki mevcut ve olası etkilerini tartışabilme

a) İklim değişikliğinin ülkemizdeki mevcut ve olası etkilerine yönelik mantıksal temellendirme yapar.                   

b) İklim değişikliğinin ülkemizdeki mevcut ve olası etkilerine yönelik oluşturduğu görüşlerde çelişki ve tutarsızlıkları tespit eder.

c) İklim değişikliğinin ülkemizdeki mevcut ve olası etkilerine yönelik oluşturduğu görüşleri çürütür veya kabul eder.

ÇEİD.5.2. Ülkemizdeki iklim değişikliği ile mücadele konusunda ulusal ve uluslararası çalışmalara yönelik bilgi toplayabilme

a) Ülkemizdeki iklim değişikliği ile mücadele konusunda ulusal ve uluslararası çalışmaları araştırmak için kullanacağı araçları belirler.

b) Belirlediği araçları kullanarak ülkemizdeki iklim değişikliği ile mücadele konusunda ulusal ve uluslararası çalışmalar hakkında bilgileri bulur.

c) Ülkemizdeki iklim değişikliği ile mücadele konusunda ulusal ve uluslararası çalışmalar hakkında ulaştığı bilgileri doğrular.

ç) Ülkemizdeki iklim değişikliği ile mücadele konusunda ulusal ve uluslararası çalışmalar hakkında ulaştığı bilgileri kaydeder.

İçerik Çerçevesi

Ülkemizde İklim Değişikliği

İklim Değişikliği Alanında Ulusal ve Uluslararası Çalışmalar

Anahtar Kavramlar

iklim değişikliği, iklim kanunu, toplumsal farkındalık, ulusal ve uluslararası çalışmalar

Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktılarının değerlendirilmesinde tanılayıcı dallanmış ağaç, yapılandırılmış grid, çalışma kâğıtları, açık uçlu sorular, performans görevleri vb. ölçme ve değerlendirme araçları kullanılabilir. Ayrıca bu süreçte ortaya çıkan öğrenci ürünleri geleneksel veya eko dijital ürün dosyasında toplanarak değerlendirme amaçlı kullanılabilir.

Öğrencilere ülkemizdeki iklim değişikliği ile mücadeleye yönelik ulusal ve uluslararası çalışmalar konusunda bireysel ya da grup olarak poster, rapor vb. hazırlamalarını içeren performans görevi verilebilir. Bu görev analitik dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilebilir.

Temel Kabuller

İklim, kanun ve uluslararası anlaşma kavramlarını bildikleri kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

İklim, kanun ve uluslararası anlaşma kavramlarına ilişkin bilgileri kısa cevaplı, açık uçlu vb. sorularla belirlenebilir.

Köprü Kurma

Ülkemizde gözlemlenen orman yangınları, seller vb. haberlerle iklim değişikliği arasında ilişki kurmaları sağlanabilir.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

ÇEİD.5.1

Öğrencilere iklim değişikliğinin etkileriyle ilgili açık uçlu sorular yöneltilebilir (E3.5). Öğrencilerin sınıfta gruplara ayrılarak iklim değişikliğinin ülkemizdeki mevcut ve olası etkilerine yönelik münazara, altı şapkalı düşünme vb. yöntemlerden faydalanarak tartışmaları sağlanabilir (SDB2.1, SDB2.2, SDB3.3, D19.3). Tartışma sırasında iklim değişikliğinin ülkemizdeki mevcut ve olası etkilerine yönelik mantıksal temellendirme yapmaları sağlanır (OB8, KB2.8). İklim değişikliğinin ülkemizdeki mevcut ve olası etkilerine yönelik ortaya atılan görüşlerden yola çıkarak kendi görüşündeki çelişki ve tutarsızlıkları tespit etmeleri sağlanır (SDB3.3, D3.3, E3.1). Açık uçlu sorularla konu üzerine daha fazla düşünmeleri sağlanabilir (E3.5). Görüşlerdeki çelişkileri fark etmeleri beklenir (E1.4, KB2.1). Bu aşamada ortaya çıkan fikirleri eleştirel bakış açısıyla irdeleyip kendi görüşleri hakkında düşünmeleri beklenir (KB3.3, E3.10, SDB1.2). İklim değişikliğinin ülkemizdeki mevcut ve olası etkileri konusunda ulaştıkları görüşleri değerlendirerek çürütmeleri ya da kabul etmeleri sağlanır (SDB2.3, SDB3.3, E3.5). Bu süreçte öğrencilerin açık fikirli davranmaları, sorgulayıcı bakış açısıyla fikirlerini saygı çerçevesinde savunmaları sağlanır (E3.5, D14.1). Ayrıca öğrencilerin tarafsız davranmaları beklenir (D1.2). İklim değişikliğinin ülkemizdeki mevcut olan sıcaklık artışına, kuraklığa, su kıtlığına, çölleşme riskine, göçlere, tarım ve hayvancılıkta biyoçeşitliliğin azalmasına, turizm ve ekonomideki olası etkilerine vb. değinilir. İklim değişikliğinin ülkemizdeki mevcut ve olası etkisinin sürdürülebilir bir çevre açısından olumsuz olduğu vurgulanır (OB8). Ülkemizde de su stresi yaşandığına değinilerek alınacak önlemlerin önemini kavramaları desteklenir (OB8, D5.2, D16.3, SDB3.3). İklim değişikliğinin etkilerini azaltabilmek için alınacak önlemlerin Mavi Vatan, Yeşil Vatan ve ülke kaynaklarımız için önemli olduğu vurgulanarak bu önlemlerin önemini kavramaları sağlanır (D19.3). “Kıyamet kopmaya yakınken elinizde bir ağaç fidanı varsa ve onu dikmeye vakit bulabilirseniz onu dikiniz.” hadisiyle ağaç dikmenin, bu bağlamda Yeşil Vatan’ın önemini kavramaları sağlanır (D9.3, D14.3). Öğrendiklerinden yola çıkarak yapılması gerekenleri listelemeleri istenir (OB7). İklim değişikliğinin ülkemizdeki etkilerini azaltmaya yönelik bilinçli tüketici alışkanlıklarının yaygınlaşması, toplu taşımanın tercih edilmesi, yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelim, geri dönüşüm, ormanların korunması vb. sera gazı salımını azaltan uygulamalara değinilerek bu konudaki sorumlulukları fark ettirilir (OB8, SDB3.3, D16.2). Yeşil becerilerin bu süreçteki rolünün önemi vurgulanır. Sürecin tamamına ilişkin değerlendirmede açık uçlu sorular, tanılayıcı dallanmış ağaç, yapılandırılmış grid vb. araçlarla değerlendirilebilir. Tartışma sürecinin değerlendirmesinde analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılabilir.

ÇEİD.5.2 

Öğrencilerin ülkemizdeki iklim değişikliğinin nedenlerini ve olası sonuçlarını içeren örnek olay senaryosu üzerinden tartışmaları sağlanabilir (KB3.3, SDB2.1, E3.5). Öğrencilere ülkemizdeki iklim değişikliği ile mücadeleye yönelik ulusal ve uluslararası çalışmalar konusunda bireysel ya da grup olarak araştırma yaparak poster, rapor vb. hazırlamalarını içeren performans görevi verilir (SDB1.2, OB1, OB4). Öğrencilerin konuya ilişkin araştırma yaparken kullanacağı araçları belirlemeleri beklenir (OB1). Öğrenciler hazırlayacakları performans görevi ile ilgili bilgiye ulaşmak için güvenilir genel ağ adresleri, basılı kaynaklar, alan uzmanlarıyla görüşme vb. farklı kaynaklardan yararlanabilirler (OB1, OB2, OB4). Öğrencilerin gerçeği arama isteğiyle hareket ederek güvenilir araçları belirlemeleri sağlanır (OB1, E3.4). Öğrencilerden performans görevi sürecinde görev bilinciyle sorumlu davranmaları ve bir plan yapıp bu plana göre hareket etmeleri istenir (E2.2, D3.2, D16.3). Belirledikleri araçları kullanarak ülkemizdeki iklim değişikliği ile mücadeleye yönelik ulusal ve uluslararası çalışmalar hakkında bilgileri bulmaları istenir (OB1). Öğrencilerin elde ettikleri bilgileri arkadaşları ile tartışarak, bilimsel kaynaklara veya öğretmenlerine başvurarak doğrulamaları beklenir (OB1, OB7, E3.1). Doğruladıkları bilgileri kaydetmeleri istenir (OB1). Hazırladıkları poster, rapor vb. arkadaşlarına sunmaları istenebilir (SDB2.1). Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir. Küresel iklim değişikliğinin mevcut veya olası olumsuz etkilerini önlemeye veya muhtemel zararları en aza indirmeye yönelik ulusal düzeyde çalışmalar yapan kurum ve kuruluşların faaliyetlerine ve iklim kanununa değinilir. Ülkemizin iklim değişikliğiyle ilgili Antarktika’da yürüttüğü bilimsel çalışmaların bulunduğu belirtilerek bu çalışmaların önemini fark etmeleri sağlanır (D19.3). Ülkemizde önlem alınmazsa iklim değişikliği etkilerinin giderek artacağı vurgulanarak iklim değişikliği ile mücadeleye yönelik ulusal ve uluslararası çalışmaların önemi konusunda farkındalıkları pekiştirilir (D5.2, D19.3). Sürdürülebilirlik için iklim değişikliği ve etkileri konusunda atılacak adımların önemi vurgulanır (OB8). Millî Eğitim Bakanlığı İklim Eylem Planı’ndan bahsedilir. Sürecin tamamına ilişkin değerlendirmede açık uçlu sorular, çalışma kâğıdı vb. araçlar kullanılabilir.

Zenginleştirme

İklim değişikliği ile mücadeleye yönelik bilinçlendirme faaliyetleri için görsellerle desteklenmiş bilgilendirici bir broşür hazırlamaları istenebilir.

Son on yılda ülkemizde iklim değişikliğinden kaynaklanan afetleri araştırmaları ve bu afetlerin gerçekleştiği yerleri Türkiye haritası üzerinde gösteren bir posterle sunmaları istenebilir.

İklim Kanunu’nu araştırarak çevrelerine tanıtmak için bir poster, afiş vb. hazırlamaları istenebilir.

Destekleme

Yakın çevrelerinde son yıllarda iklim değişikliği kaynaklı gerçekleşen kuraklık, sel vb. afetleri listeleyerek sunmaları istenebilir.

Yaşadıkları çevredeki son on yılın yaz mevsimi sıcaklık verilerini aylara göre listeleyerek yorumlamaları istenebilir.

Güncelleme tarihi: 21.08.2026