2. Ünite: Döngüsel Doğa

ÇEİD.2.1

Öğrencilerin doğal kaynaklarla ilgili fikirleri beyin fırtınası yöntemiyle sorgulanabilir (E1.1). Öğrencilerin örnek görseller vb. üzerinden inceleme yaparak doğal kaynak kavramına ilişkin sorgulama yapmasına imkân sağlanabilir (OB4, E3.1). Öğrencilerin konuya ilişkin merak ettikleri soruları sormaları teşvik edilebilir (E1.1, E3.8). Öğrencilerin doğal kaynaklara yönelik nitelikleri tanımlamaları beklenir (OB1). Ardından öğrencilere yakın çevrelerindeki doğal kaynaklara yönelik broşür vb. hazırlamalarını içeren performans görevi verilir (OB1, OB4, SDB1.2). Öğrencilerden gruplara ayrılarak yakın çevrelerindeki doğal kaynaklara yönelik araştırma yaparak veri toplamaları ve bu verileri kaydetmeleri istenir (SDB2.1, SDB2.2, OB7). Bu süreçte doğa yürüyüşleri ile ekolojik keşif rotalarından vb. faydalanmaları sağlanabilir (OB7, OB8, D5.2, D13.2). Ulaştıkları bilgileri arkadaşlarıyla karşılaştırarak yakın çevrelerindeki doğal kaynakları açıklamaları istenir (E3.1, OB1). Öğrencilerden bu bilgileri kullanarak özgün ve estetik bir broşür vb. hazırlamaları ve hazırladıkları ürünleri arkadaşlarına sunmaları istenebilir (SDB2.1, OB4, D7.2, E3.3). Bu görev analitik dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilebilir. Yakın çevrelerindeki güneş, su, rüzgâr vb. doğal kaynaklardan kısaca bahsedilir. Vakıf ormanlarından bahsedilerek vakıf ormanlarının kültürümüzdeki yeri ve önemi açıklanır (OB5). İsraf kavramı kısaca açıklanarak öğrencilerin kullandıkları kaynakların farkında olmaları, bu kaynakları sorumlu kullanmaları ve israftan kaçınmaları gerektiği vurgulanarak sorumluluk bilinciyle davranmaları desteklenir (D14.3, D16.2, OB8). “Yiyiniz, içiniz fakat israf etmeyiniz.” ayetinden hareketle Türk-İslam kültüründeki kaynakları tasarruflu kullanmanın ve israftan kaçınmanın önemi konusunda farkındalık kazanmaları sağlanır (SDB3.3, D16.3, D17.2). Geleneksel su tasarrufu yöntemlerine değinilir (OB5, D17.2). Yeşil Vatan için kaynakların önemine değinilir. Değerlendirmede eşleştirme testi, açık uçlu sorular vb. kullanılabilir.

ÇEİD.2.2

Öğrencilerin yakın çevrelerindeki doğal kaynaklardan yola çıkılarak yeryüzündeki doğal kaynaklara ilişkin bilgileri fikir taraması yöntemiyle sorgulanabilir (E3.5). Bu konuda öğrencilerin merak ettikleri soruları sormalarına fırsat tanınır (E1.1, E3.8). Öğrencilere yeryüzündeki doğal kaynaklar konusunda bireysel ya da grup olarak poster, afiş vb. hazırlamalarını içeren performans görevleri verilir (SDB1.2, SDB2.2, OB4). Öğrencilerden hazırlayacakları performans görevi ile ilgili bilgilere ulaşmak için kullanacakları araçları belirlemeleri beklenir (OB1, KB3.1). Performans görevi sürecinde görev bilinciyle sorumlu davranmaları ve bir planlama yaparak oluşturdukları plana göre hareket etmeleri beklenir (E2.2, D3.2, D16.3). Bilgiye ulaşmak için güvenilir genel ağ adresleri, basılı kaynaklar, alan uzmanlarıyla görüşme vb. farklı kaynaklardan yararlanmaları istenir (OB1, OB2, OB4). Bu süreçte öğrencilere rehberlik edilir. Belirledikleri aracı kullanarak yeryüzündeki doğal kaynaklar hakkında bilgileri bulmaları istenir (OB1). Öğrencilerin elde ettiği bilgileri arkadaşları ile tartışarak, bilimsel kaynaklara veya öğretmenlerine başvurarak doğrulamaları beklenir (D11.2, OB1, OB7, KB2.18). Öğrencilerden yeryüzündeki doğal kaynaklara ilişkin doğruladıkları bilgileri kaydetmeleri istenir (D3.4, OB1). Öğrencilerden doğruladıkları bilgileri kullanarak hazırladıkları bir poster, afiş vb. arkadaşlarına sunmaları istenir (SDB2.1). Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Bu kaynakların kullanımının doğaya olan etkisine değinilir. Kaynakların sürdürülebilir kullanımının çevreye ve Dünya’ya olan etkisi vurgulanır (OB8). Sürecin tamamına ilişkin değerlendirmede tanılayıcı dallanmış ağaç vb. kullanılabilir.

ÇEİD.2.3

Doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımına olumsuz örnek içeren bir örnek olay sunularak öğrencilerin saygı çerçevesinde tartışmaları sağlanabilir (D14.1, SDB2.3, OB8). Öğrencilerin sürdürülebilir kaynak kullanımı konusunda düşünceleri açık uçlu sorularla sorgulanır(E3.5). Konuya ilişkin merak ettikleri soruları sormaları desteklenir (E1.1, E3.8). Tartışmada ortaya atılan görüşlerden yola çıkarak doğal kaynakların sürdürülebilirliğine ilişkin nitelikleri tanımlamaları sağlanır (OB1, OB8). Doğal kaynakların sürdürülebilirliğini etkileyen faktörler hakkında sorular yöneltilerek beyin fırtınası yöntemiyle tartışma yapılması sağlanabilir. (KB2.17, E3.8, OB8). Döngü kavramına ve canlılar arasındaki ilişkiler bağlamında enerji akışına değinilir. Bu konuda merak ettikleri soruları sormaları beklenir (E1.1, E3.8). Öğrenciler iş birlikli öğrenme gruplarına ayrılabilir (SDB2.1, SDB2.2). Öğrencilerin hava, su, toprak vb. doğal kaynakların sürdürülebilirliğinde madde döngülerinden su döngüsü ve enerji akışının önemine yönelik verileri toplayıp kaydetmeleri istenir (OB1, OB8). Bu süreçte öğrencilerin saygılı davranmaları ve gruplarda görev bilinciyle birlikte çalışmaları sağlanır (SDB2.1, SDB2.2, D16.3). Ardından tüm sürece ilişkin elde ettikleri bilgileri paylaşarak tartışmaları istenir (KB3.3). Bu süreçte açıklanan duygu ve düşünceleri anlamak için dikkatle dinlemeleri beklenir (D15.1, SDB2.1). Öğrencilerin doğal koşullar altındaki madde döngülerinden su döngüsü ve enerji akışındaki aksamanın doğal kaynaklara etkisini yorumlayarak değerlendirmeleri istenir (KB3.3, E3.10, OB8). Bu süreçte açık fikirli olmaları ve doğadaki su döngüsü ve enerji akışına bilimsel bakış açısıyla yaklaşmaları beklenir (D3.3, E3.5). Kendilerini ifade ederken olumlu iletişim dili kullanmaları ve arkadaşlarının fikirlerine saygı duymaları desteklenir (SDB2.1, D14.1). Süreç, kontrol listesiyle değerlendirilebilir. Enerji akışındaki canlı türlerinin korunmasının önemine değinilerek her bir canlının doğa için ne kadar önemli olduğu ve duyarlı davranılması gerektiğini kavramaları sağlanır (D5.2, D9.3, E3.1, OB8). Hava, su, toprak vb. doğal kaynakların doğal koşullardaki madde döngüsü aracılığıyla sürdürülebilir olduğunu yorumlamaları beklenir (OB1, OB8, E3.1). Sürdürülebilir bir çevre için kaynak kullanımı ve hangi kaynakları kullanmanın çevreye daha az zarar verdiği konusunda vızıltı gruplarıyla tartışarak farkındalık oluşturmaları sağlanabilir (OB8, D16.2, SDB2.3). Sürdürülebilirlik temelinde yenilenebilen ve yenilenemeyen enerji kaynaklarını özetlemeleri istenir (OB8, KB3.1). Kaynakların kullanımında sürdürülebilirliğe etki eden davranışları fark etmeleri sağlanarak kendi davranışlarının doğa üzerindeki etkisi ve sürdürülebilirlik açısından önemini açıklayabilmeleri sağlanır (OB8, SDB3.3, D16.3). Öğrencilerin öğrenme durumları çalışma kâğıtları vb. araçlarla değerlendirilebilir.

ÇEİD.2.4

Öğrencilere madde döngülerinden su döngüsünde veya enerji akışında oluşan sorunlardan birine ilişkin örnek haber, görsel vb. inceletilerek duruma ilişkin tartışmaları sağlanabilir (OB4, SDB2.1). Öğrencilerin bu sorunlar ile ilgili merak ettikleri soruları sormaları istenir (E1.1, E3.8). Dijital içerikler, sosyal platformlar, yazılı ve görsel kaynaklar vb. yardımıyla bu tür sorunlara yol açan insan faaliyetlerine dikkat çekilir (OB1, OB2, OB4, E1.6). Buradan hareketle öğrencilerin madde döngülerinden biri olan su döngüsünde veya enerji akışında meydana gelen aksamanın doğal yaşamda sebep olduğu bir problemi belirleyerek yapılandırmaları beklenir (SDB1.3, D5.2, E3.4, KB3.3). Yapılandırdıkları su döngüsü veya enerji akışındaki aksamanın doğal yaşamda sebep olduğu problemi özetlemeleri istenir. Bu probleme yönelik gerçeği arama isteğiyle güvenilir kaynaklardan bilgi toplamaları sağlanabilir (OB1, E3.4). Sorunun çözümüne yönelik geçmiş yaşantılarından yararlanarak ve araştırma verilerine dayanarak tahmin yürütmeleri beklenir (SDB3.3, E2.1). Araştırma sonucunda hazırladıkları rapor, özet vb. çalışmaları ile çözüm önerilerini sınıf ortamında paylaşmaları istenebilir (SDB2.1). Seçilen problem durumunun çözümüne yönelik öneriler üzerinden akıl yürütmeleri beklenir (E3.10, SDB3.3, OB8). Bu süreçte düşüncelerini uygun bir dille ifade ederek birbirlerinin çözüm önerilerini dinlemelerinin sağlandığı münazara, çember vb. tartışma tekniklerinden biri kullanılabilir (OB1, E3.5, SDB3.2, SDB3.3). Problem durumunu ve bu durumun çözümüne yönelik önerileri sosyal, çevresel ve ekonomik açıdan değerlendirmeleri beklenir (KB3.3, E3.1, OB8). Çevre sorunlarının çözüm süreci analitik dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirilebilir. Su döngüsü ve enerji akışındaki sorunların insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine değinilerek bu konudaki farkındalıkları artırılabilir (D13.4).Doğal yaşama değer vermenin ve doğa sevgisinin önemini kavramaları ve duyarlılık geliştirmeleri sağlanır (D5.2, D9.3). Türk-İslam kültüründe çevreye verilen öneme değinilir. Kültürel eserlerdeki kuş evlerinden bahsedilebilir. Öğrencilerin doğal yaşama karşı sevgi duymalarını ve farkındalıklarını artırmak için doğada kuş gözlemi vb. etkinliklere katılmaları desteklenebilir (D5.2, D9.3). Sürecin tamamına ilişkin değerlendirmede tanılayıcı dallanmış ağaç, açık uçlu sorular vb. kullanılabilir.

Doğal kaynakları sürdürülebilir olarak kullanan teknolojilere ilişkin araştırma yaparak rapor formatında sunmaları istenebilir. Petrol rezervleri ile yenilenebilir enerji kaynaklarının sağladığı enerjileri karşılaştırılarak raporlaştırıp sunmaları istenebilir. Su döngüsünü gösterebilecekleri bir deney tasarlama görevi verilebilir. Bu deneyi sınıfta uygulamaları istenebilir.

Yaşadıkları bölgedeki doğal kaynakları arkadaşlarına tanıtan bir poster hazırlamaları istenebilir. Su döngüsünü gösterebilecekleri basit bir poster hazırlama görevi verilebilir.