4. Tema: Vatandaşlık Bilinci Ve Toplumsal Sorumluluk
SBAB2. Kanıta Dayalı Sorgulama ve Araştırma, SBAB5. Sosyal Katılım (SBAB5.3. Fikir Üretme)
E3.1. Muhakeme, E3.3. Yaratıcılık, E3.5. Açık Fikirlilik
SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme
D5. Duyarlılık, D8. Mahremiyet, D13. Sağlıklı Yaşam, D14. Saygı, D16. Sorumluluk, D17. Tasarruf, D18. Temizlik, D20. Yardımseverlik
OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık
AVE.2.4.1. Yakın çevresindeki ortak sorunların çözümüne ve toplumsal gereksinimlerin karşılanmasına yönelik fikir üretebilme
a) Yakın çevresinde karşılaştığı toplumsal sorunları ve ihtiyaçları gözlemleyerek fark eder.
b) Sorunlara yönelik daha önce uygulanmış çözüm yollarını inceler.
c) Sorunların çözümünde ve ihtiyaçların karşılanmasında etkin rol alabileceği özgün fikirler geliştirir.
AVE.2.4.2. Vatandaşlıkla ilgili güncel konulara ilişkin kanıta dayalı ürün oluşturabilme
a) Yazılı, görsel veya dijital kaynaklardan elde ettiği kanıtları inceleyerek vatandaşlıkla ilgili güncel bir konuya ilişkin çıkarımda bulunur.
b) Çıkarımları doğrultusunda kendi düşüncelerini yansıtan bir ürün oluşturur.
c) Oluşturduğu ürünü paylaşır.
Sorunlar ve Çözümler
Vatandaşlıkla İlgili Güncel Konular
afet bilinci, dijital bağımlılık, dijital vatandaşlık, fırsat eşitliği, güvenli internet kullanımı, iklim deği şikliği, özel gereksinimli birey
Bu temada yer alan öğrenme çıktıları dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir. Performans görevi kapsamında öğrencilerden vatandaşlık ile ilgili güncel konulara ilişkin çıkarım larını yansıtan gazete haberi, kavram karikatürü, fikir panosu, eylem planı, dijital hikâye senaryo su veya kavram haritası hazırlamaları istenebilir. Ürünler dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.
Yakın çevresinde yaşanan sorunları belirlemeye yönelik olarak temel düzeyde gözlem becerisine sahip oldukları kabul edilmektedir. Etkin vatandaşın sahip olması gereken özelliklere ilişkin temel bilgiye sahip oldukları kabul edilmektedir.
Öğrencilere “Mahallenizde, okulunuzda veya çevrenizde sizi rahatsız eden hangi sorunlar var?”, “Toplumun hangi ihtiyaçları yeterince karşılanmıyor?” gibi sorular yöneltilebilir. Tahtaya “Güncel Vatandaşlık Konuları” başlığı yazılarak beyin fırtınası yapılabilir. Beyin fırtınasında ortaya çıkan konular listelenir ve devamında öğrencilere “Son zamanlarda toplumda sizi etkileyen bir gelişme yaşandı mı?”, “Bu gelişmenin vatandaşlık haklarıyla ilişkisi nedir?” gibi açık uçlu sorular sorulabilir.
Öğrencilerden yakın çevrelerindeki gözlemlerinden yola çıkarak karşılaştıkları ortak sorunlara ve toplumsal gereksinimlere örnekler vermeleri istenebilir. Öğrencilerden yakın çevrelerinde şahit oldukları veya farklı kaynaklarda karşılaştıkları vatandaş lıkla ilgili güncel konulara dair örnekler vermeleri sağlanabilir.
AVE.2.4.1
Öğrencilere yazılı, görsel ve dijital kaynaklardan günlük hayatta karşılaşılabilecek ortak sorunla ra ve toplumsal gereksinimlere yönelik örnek durumlar (sokakların kirli olması, çöplerin düzenli toplanmaması, su israfı ve enerji tüketiminin fazlalığı, geri dönüşümün yeterince uygulanmama sı, dijital bağımlılık vb.) sunulur (D13.3, D16.2, D17.2, D18.3, OB1, OB2, OB4). Öğrencilere “Sizce bu durumların nedenleri neler olabilir?”, “Kimleri etkiler?”, “Bu sorunlar nasıl çözülebilir?” soruları so rularak sınıf içi fikir alışverişi yapılır (E3.5, SDB2.1, SDB3.3). Öğrencilerden yakın çevrelerindeki gözlemlerinden yola çıkarak karşılaştıkları ortak sorunlara ve toplumsal gereksinimlere örnekler vermeleri istenir. Bu aşamada beyin fırtınası yapılabilir. Öğrencilerin yakın çevrelerinden verdik leri örnekler listelenir.
Öğrenciler gruplara ayrılır ve her grup bir sorun seçerek yazılı, görsel ve dijital kaynaklardan ya rarlanarak daha önceden ortaya konulmuş çözüm önerileri (belediye projeleri, STK çalışmaları, okul etkinlikleri vb.) ile ilgili araştırma yapar (SDB2.2, OB1, OB2, OB4). Gruplar buldukları çözüm örneklerini sınıfa sunar. “Bu çözüm ne kadar etkili olmuştur?”, “Hangi yönleri geliştirilebilir?” gibi sorular sorularak bir sınıf tartışması yapılır (E3.1, E3.5, SDB2.1).
Öğrencilerden seçtikleri sorun ile ilgili içerisinde etkin rol alabilecekleri yeni bir çözüm önerisi üretmeleri istenir (E3.3, SDB3.3). Bu süreçte öğrencilerden çözüm önerilerini hayata geçirmek amacıyla küçük bir sivil toplum kuruluşu tasarlamaları; kuruluşun amacı, hedef kitlesi, yürüte ceği faaliyetler ile iş birliği yapacağı kamu kurum ve kuruluşları, mülki idare makamları ve yerel yönetimleri belirlemeleri istenebilir. Daha sonra öğrencilerden sorunun çözümüne yönelik “Sorunun tanımı, hedeflenen toplumsal katkı, uygulama adımları, gerekli kaynaklar, ben ne yapabilirim ve kimlerle iş birliği yapılabilir?” gibi başlıklardan oluşan bir faaliyet planı hazırlamaları istenir. Öğ rencilerin faaliyet planlarını hazırlarken kaymakamlık, valilik, belediyeler ve ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile sivil toplum kuruluşlarından hangi aşamalarda ve nasıl destek alınabileceği açık lanır. Ayrıca öğrencilerden faaliyet planlarında gönüllülük, yardımlaşma, çevreyi koruma, kamu malını koruma, israftan kaçınma ve sorumluluk alma gibi ahlaki davranışların çözüme nasıl katkı sağlayacağını açıklamaları beklenir (SDB1.2, SDB 1.3). Oluşturulan planlar dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir.
AVE.2.4.2
Öğrencilere yazılı, görsel veya dijital kaynaklardan vatandaşlıkla ilgili güncel konulara dair örnek ler (dijital vatandaşlık, güvenli genel ağ kullanımı, afet bilinci, çevre hakları, iklim değişikliği, farklı kültürlere saygı, toplumsal dayanışma ve gönüllülük, özel gereksinimli bireylere fırsat eşitliği vb.) sunulur (D5.3, D8.2, D13.3, D14.3, D18.3, D20.4, OB1, OB2, OB4).
Dijital vatandaşlık kapsamında kişisel verilerin korunması, çevrim içi davranış kuralları ve birey lerin dijital ortamda kendilerine ait eski veya gerçeği yansıtmayan içeriklerin kaldırılmasını talep edebilmesine imkân sağlayan unutulma hakkı da ele alınır (D8.2). Örnekler üzerinden bu konula ra ilişkin ülkemizde ve dünyada meydana gelen olaylar ile yürütülen çalışmalar, insan hakları ve demokrasi dersiyle ilişkilendirilerek sınıfça değerlendirilir (E3.1, SDB2.1).
Öğrenciler gruplara ayrılır. Gruplardan yapılan değerlendirmelerden yola çıkarak performans gö revi kapsamında vatandaşlık ile ilgili güncel konulara ilişkin çıkarımlar yapmaları ve bu çıkarımları nı yansıtan bir ürün oluşturmaları istenir (E3.1, E3.3, SDB2.2). Bu aşamada istasyon tekniği kulla nılır. Gazete haberi, kavram karikatürü, fikir panosu, eylem planı, dijital hikâye senaryosu, kavram haritası gibi etkinliklerden grup sayısı kadar seçim yapılarak etkinlik gerçekleştirilir. Ürünler dere celi puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.
Öğrencilerden çevrede gözlemledikleri bir sorun belirlemeleri istenir. Bu sorunla ilgili farklı ül kelerdeki çözüm örneklerini inceleyerek elde ettikleri çözüm önerilerini bilgi görseli, video veya sunum hâline getirip paylaşmaları istenebilir. Öğrencilerden “Ben Bir Vatandaşım” temalı kısa film, dijital afiş veya kamu spotu hazırlayarak far kındalık oluşturacak bir kampanya tasarlamaları istenebilir.
Öğrencilerden seçtikleri bir sorunla ilgili yapabileceklerini içeren bir pano oluşturmaları istenebilir. Öğrencilerden çevrelerinde yaşanmış veya yaşanabilecek bir sorunun neden ve sonuçlarını gös teren bir balık kılçığı diyagramı hazırlamaları ve bu sorunla ilgili olası çözüm önerilerini tartışma ları istenebilir.
Güncelleme tarihi: 09.09.2026