T.C. MİLLÎ EĞİTİM
BAKANLIĞI

Ahlak ve Vatandaşlık Eğitimi Dersi Ortaokul Seçmeli Dersler

2. Tema: Toplumsal Yaşamda Ahlak Ve Değerler

Bu temada öğrencilerin ahlaki ilke ve davranışların birey ve toplum açısından önemini sorgulamaları ve günlük yaşamda karşılaştıkları olayları ortak fayda temelinde çözümlemeleri amaçlanmaktadır.
Ders Saati
15
Kavramsal Beceriler

KB2.8. Sorgulama, KB3.2. Problem Çözme

Eğilimler

E1.1. Merak, E2.2. Sorumluluk, E3.1. Muhakeme, E3.3. Yaratıcılık, E3.6. Analitiklik, E3.8. Soru Sorma, E3.10. Eleştirel Bakma

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.2. Esneklik,  SDB3.3. Sorumlu Karar Verme 

Değerler

D1. Adalet, D3. Çalışkanlık, D6. Dürüstlük, D11.Özgürlük, D14. Saygı, D16. Sorumluluk, D18. Temiz lik, D20. Yardımseverlik 

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB9. Sanat Okuryazarlığı 

Disiplinler Arası İlişkiler
Bilişim Teknolojileri ve Yazılım, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi, Görsel Sanatlar, Sosyal Bilgiler, Türkçe
Beceriler Arası İlişkiler
KB2.7. Karşılaştırma, KB2.17. Değerlendirme
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri

AVE.2.2.1. Ahlaki ilke ve davranışların birey ve toplum açısından önemini sorgulayabilme  

a) Ahlaki ilke ve davranışların birey ve toplum açısından önemine yönelik merak ettiği  konuları tanımlar.

b) Ahlaki ilke ve davranışların birey ve toplum açısından önemine yönelik sorular sorar. 

c) Ahlaki ilke ve davranışların birey ve toplum açısından önemine ilişkin bilgi toplar. 

ç) Ahlaki ilke ve davranışların birey ve toplum açısından önemine ilişkin topladığı  bilgilerin doğruluğunu değerlendirir.

d) Ahlaki ilke ve davranışların birey ve toplum açısından önemine yönelik çıkarım yapar.

 

AVE.2.2.2. Günlük yaşamda karşılaştığı bir sorunu ortak fayda temelinde çözebilme  

a) Günlük yaşamda karşılaştığı sorunu tanımlar.

b) Sorunun nedenlerini ve sonuçlarını özetler.

c) Gözlem ve deneyimlerine dayanarak sorunun çözüm yolları ile ilgili tahminlerde  bulunur.

ç) Ortak fayda temelinde farklı çözüm yollarıyla ilgili akıl yürütür. d) Ortaya koyulan farklı çözüm yollarını değerlendirir.

İçerik Çerçevesi

Ahlaki İlke ve Davranışlar

Olayları Ortak Fayda Temelinde Çözümleme

Anahtar Kavramlar

adalet, ahlak kuralları, ahlaki gelişim, dayanışma, dürüstlük, ortak sorumluluk, saygı, sorumluluk,  yardımlaşma

Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme)

Bu temada yer alan öğrenme çıktıları dereceli puanlama anahtarı, gözlem formu ve kontrol listesi  kullanılarak değerlendirilebilir.   Performans görevi kapsamında öğrencilerden toplumsal bir sorunun çözümüne yönelik önerdik leri çözüm yollarını rol oynama veya drama tekniklerinden yararlanarak sunmaları istenebilir. Performans görevi, gözlem formu veya kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

Temel Kabuller

Öğrencilerin ahlaki ilke ve davranışları ayrıca bir olayı ortak fayda temelinde çözebilmek için gerekli olan değerleri temel düzeyde bildikleri kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Öğrencilere “Toplumda sizi etkileyen davranışlar nelerdir?”, “Bir davranışın ahlaki olup olmadığını  nasıl anlarsınız?” gibi açık uçlu sorular sorulabilir. Öğrencilere “Okulda veya çevrenizde sizi rahatsız eden durumlar nelerdir?” ve “Bu durum sadece  sizi mi etkiliyor yoksa başkalarını da etkiler mi?” soruları yöneltilerek öğrencilerden bu soruları gerekçeleriyle birlikte cevaplamaları istenebilir.

Köprü Kurma

Öğrencilerden ahlaki ilke ve davranışlara günlük yaşamdan örnekler vermeleri ve bunların birey  ve toplum açısından sonuçlarını değerlendirmeleri istenebilir. Bu örnek olayları ortak fayda temelinde nasıl çözebileceklerini ve olayların sonuçlarını tahmin etmeleri istenebilir.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

AVE.2.2.1

Öğrencilerden gruplara ayrılarak ahlaki ilkelerden (dürüstlük, saygı, yardımseverlik, adalet,  sorumluluk, anlayışlı olma, empati, merhamet, güvenilirlik, paylaşma, sabır, çalışkanlık, nezaket,  vicdanlı olma, fedakârlık, eşitlik, dayanışma, doğruluk, sevgi, çevreye duyarlılık vb.) birini seçerek  birey ve toplum açısından önemine yönelik merak ettikleri konuları belirlemeleri istenir (E1.1,  SDB1.1, SDB2.1, SDB2.2). Belirlenen konu doğrultusunda gruplardan sorular hazırlamaları istenir  (E3.8). 

Öğrencilerden hazırladıkları sorulardan yararlanarak seçtikleri ahlaki ilkenin birey ve toplum  üzerindeki etkilerini sorgulamaları beklenir (D1.2, D6.2, D11.3, D14.1, D16.3, D20.3). Bu süreçte kul  hakkına riayet edilmesinin önemine de değinilir.

Grupların hazırladıkları sorulara yönelik yazılı, görsel ve dijital kaynaklardan bilgi toparlamaları  sağlanır (OB1, OB2, OB4). Bu süreçte öğrencilerin farklı kaynaklardan elde ettikleri bilgileri  derlemeleri, doğruluk ve güvenilirlik açısından bu kaynakları değerlendirmeleri sağlanır (SDB3.3,  KB2.17). Bilgilerin güvenilirliğini değerlendirirken öğrencilerden özellikle kaynağın yazarı, yayın  tarihi, amacı, güncelliği gibi unsurlara dikkat etmeleri istenir (D3.3, E2.2).

Toplanan bilgilerden yola çıkarak gruplardan ahlaki ilke ve davranışların birey ve toplum  yaşamındaki önemine ve bu davranışların toplum düzenine nasıl katkıda bulunduğuna yönelik  çıkarımlarını yansıtan özgün bir ürün oluşturmaları istenir (E3.1, E3.3, SDB3.3). Ürünler, kavram ağı veya zihin haritası şeklinde düzenlenebilir ve dereceli puanlama anahtarı  kullanılarak değerlendirilebilir. Süreç boyunca öğrencilerin katılımı ve grup çalışmaları, gözlem  formu veya kontrol listesi aracılığıyla değerlendirilebilir. 

 

AVE.2.2.2

Öğrencilere günlük yaşamda karşılaştıkları toplumsal yaşam, çevre, sorumluluklar, kurallar, değerler ve davranışlarla ilgili örnek sorunlar sunulur (D16.3, D18.3). Öğrencilerden her sorunu bireysel olarak “Ne oldu? Kimleri etkiledi? Ne zaman ve nerede gerçekleşti?” soruları çerçevesinde  tanımlamaları istenir (E3.1, E3.6, E3.8).

Öğrencilerin sorunun nedenlerini ve sonuçlarını özetlemeleri sağlanır, bu aşamada balık kılçığı  tekniği gibi analiz araçlarından yararlanılabilir (E3.1).

Bireysel gözlem ve deneyimlerinden yola çıkarak öğrenciler sorunu çözmek için iletişim, empati,  uzlaşma, iş birliği, kurallara uyma, adil davranma, sorumluluk alma, yardımlaşma, anlayışlı olma,  farklı görüşleri dinleme, ortak karar alma, saygılı davranma vb. çözüm yollarından uygun olanı  tahmin eder ve “Bu durumu çözmek için neler yapılabilir?” ile “Hangi çözüm tüm taraflar için faydalı olur?” gibi sorularla düşüncelerini gerekçelendirir (E3.6, SDB3.2, E3.10).

Öğrenciler gruplara ayrılır ve performans görevi kapsamında önerdikleri çözüm yollarını rol yapma veya drama tekniklerinden yararlanarak sunarlar (E2.2, OB9). Gruplar, sunumlar üzerinden  ortak fayda temelinde farklı çözüm yollarını tartışır ve değerlendirir (E3.1, KB2.7). 

Öğrenciler bireysel olarak çözüm yollarını değerlendirir, en uygun çözümü seçer ve gerekçeleriyle sınıfla paylaşır (SDB3.2, SDB3.3). Süreç boyunca öğrencilerin problem çözme basamaklarına  katılımı kontrol listesi kullanılarak değerlendirilir.

Zenginleştirme

 Öğrencilerden seçtikleri ahlaki davranışın birey ve toplum üzerindeki etkisini gösteren kısa bir  öykü yazmaları istenebilir.  Öğrencilerden günlük hayatta seçtikleri bir olaya ilişkin farklı çözüm önerilerini içeren bir bilgi  görseli, video veya poster hazırlamaları istenebilir. 

Destekleme

Öğrencilerden “Dürüstlük neden önemlidir?”,  “Adil davranışlar toplumda neyi güçlendirir?” gibi örnek soruların da yer aldığı bir çalışma kâğıdını doldurmaları istenebilir. Öğrencilerden örnek davranışlar ve değerlerle ilgili eşleştirme kartlarını kullanarak bir oyun oy namaları istenebilir.

Güncelleme tarihi: 08.09.2026