2. Ünite: İnsan Kaynaklı Afetler

AB.2.2.1

Öğrencilere (kimyasal sızıntı, nükleer sızıntı, endüstriyel kazalar, insan kaynaklı salgın  hastalıklar, orman yangınları vb.) insan kaynaklı afet türlerinin oluşumunu etkileyen fak törlere ilişkin yazılı ve görsel kaynaklar inceletilir (OB1, OB4). Öğrencilerin Türkiye’de insan  kaynaklı afet türlerinin yaşanma riskinin yüksek olan yerleri gösteren haritaları inceleme leri sağlanır (SBAB7.5). Öğrencilerden inceledikleri haritalardan hareketle insan kaynaklı  afet türlerinin yaşanma riskinin yüksek olduğu yerleri tespit etmeleri istenir. Belirledikleri  yerlerin yakınında yerleşim alanlarının bulunup bulunmadığını kontrol etmeleri, yakın çev redeki yerleşimlerin taşıyabileceği risklere ilişkin düşüncelerini grup içinde tartışmaları  istenir (KB2.18, SDB2.1, SDB2.2). Tartışma sonunda gruplar Türkiye’de insan kaynaklı  afet türlerinin görülme riski yüksek olan yerlere yönelik çıkarımlar yapar ve bu çıkarım ları liste hâline getirir (KB2.10). Performans görevi kapsamında öğrenciler, gruplar oluş turarak haritalar üzerinden belirledikleri insan kaynaklı afet riski taşıyan alanlara dikkat  çekmek ve toplumsal farkındalık oluşturmak amacıyla poster veya broşür hazırlayabilir  (D5.3, E2.2, SDB2.1, SDB2.2). Hazırlanan çalışmalar sınıfta veya okul panosunda sergile nebilir ve ortaya çıkan ürünler dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

AB.2.2.2

İnsan kaynaklı afetlerin neden olduğu zararlara ilişkin yazılı ve görsel kaynaklar öğren ciler tarafından incelenir (OB1, OB4, OB6). Ayrıca dijital kaynaklar da kullanılabilir (OB2).  Öğrencilerden kaynaklardan edindiği kanıtları kullanarak insan kaynaklı afetlerin neden  olduğu zararların sosyal, ekonomik, sağlık, güvenlik, çevresel vb. boyutları ile ilgili çıkarım  yaparak bu çıkarımları listelemeleri istenir (SDB3.3). Bu aşamada “yeşil beceriler ve ikiz  dönüşüm” uygulamaları üzerinde durulur. Ardından “İstasyon” tekniği kullanılarak insan  kaynaklı afetlerin neden olduğu zararların sosyal, ekonomik, sağlık, güvenlik, çevresel vb.  boyutları ile ilgili afiş, resim, hikâye, şiir istasyonlarında öğrencilerin iş birliğiyle özgün ürün  oluşturmaları sağlanır (E3.3, KB2.10, SDB2.2). Hazırlanan ürünler afet bilinci ve afetlerin  zararları konusunda toplumsal farkındalık oluşturmak amacıyla sınıf veya okul panosun da sergilenir (D5.3). Ürünler bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

AB.2.2.3

İnsan kaynaklı afet türlerine karşı afet öncesi, sırası ve sonrasında alınması gereken ön lemler hakkında “Beyin Fırtınası” tekniği uygulanır. Bu kapsamda öğrencilere “Bir kimyasal  sızıntı durumunda nasıl davranılmalıdır?”, “Orman yangınlarına karşı yangın öncesi, sırası  ve sonrasında hangi önlemler alınmalıdır?” gibi sorular yöneltilerek öğrencilerden gö rüşlerini ifade etmeleri istenir (SDB2.1). Bu süreçte “Yeşil Vatan” kavramına değinilerek  vatanseverlik değeri çerçevesinde ülkemizin doğal güzelliklerini korumanın önemi vur gulanır (D19.3). Ardından öğrencilere insan kaynaklı afetlerin öncesi, sırası ve sonrasında alınabilecek  önlemlerle ilgili T.C. Sağlık Bakanlığı, Türk Kızılay, AFAD, T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim  Değişikliği Bakanlığı, Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK) ve  diğer ilgili kurumların hazırladığı bilgilendirme broşürleri, kısa videolar, afişler veya diji tal içerikler sunulur (OB1, OB2, OB4). Öğrenciler gruplara ayrılır ve her gruba bir insan  kaynaklı afet türü verilir. Gruplardan seçtikleri afet türüyle ilgili afet öncesi, sırası ve son rasında alınabilecek önlemleri içeren bir “Acil Durum Hazırlık Planı” oluşturmaları istenir.  Plan hazırlanırken insan faaliyetlerinden kaynaklanan riskleri kaynağında engellemeye  yönelik teknik risk azaltma durumları öncelikle göz önünde bulundurulur. Öğrencilerden  hazırladıkları planları sınıf ortamında canlandırarak uygulaması istenir. Bu uygulama sü recinde öğrencilerin iş birliği, sorumluluk, sevgi ve şefkat gösterme, çevresel temizliğe  ve sürdürülebilirliğe önem verme ile diğer insanlara karşı nezaketli olma becerilerini ge liştirmesi beklenir (D13.4, D14.1, D15.1, D18.3, E2.2, SDB2.2). Canlandırma sürecinin ta mamlanmasının ardından öğrencilerden uyguladıkları planın güçlü, zayıf ve geliştirilebilir  yönlerini tartışarak değerlendirmeleri istenebilir. Süreç, akran değerlendirmesi ile değer lendirilebilir.

Öğrencilerden insan kaynaklı afet türlerinin yaşanma riskinin bulunduğu bölge, şehir veya  yerin haritasını çizmeleri; insan kaynaklı afetlerin neden olduğu zararlarla ilgili dijital hikâye yazmaları; insan kaynaklı afet türlerinden birini seçerek dijital acil durum hazırlık planı  hazırlamaları istenebilir.

Öğrencilerden insan kaynaklı afet türlerinin yaşanma riskinin bulunduğu yerleri harita üzerinde boyamaları istenebilir. Ayrıca insan kaynaklı afetlerin zararlarına ilişkin basit görsel  eşleştirme kartlarıyla oyun oynamaları sağlanabilir. Bunun yanı sıra öğrencilere insan kaynaklı afetlerin öncesi, sırası ve sonrasına ait görseller verilerek bu görselleri uygun şekilde  eşleştirmeleri istenebilir.