T.C. MİLLÎ EĞİTİM
BAKANLIĞI

Afet Bilinci Dersi Ortaokul Seçmeli Dersler

4. Ünite: Küresel İklim Değişikliği Ve Afetler

16

Bu ünitede öğrencilerin küresel iklim değişikliğinin nedenlerini, sonuçlarını ve günlük hayata etkilerini bilimsel kaynaklardan araştırarak kavramaları amaçlanmaktadır. Öğrencilerin iklim değişikliğinin aşırı hava olayları, kuraklık, sel gibi afetlerin sıklığı ve şiddeti üzerindeki etkisini sorgulamaları; veriler üzerinden çıkarımlar yapmaları hedeflenir. Ünite genelinde iklim senaryolarını ve bölge odaklı kırılganlıkları analiz ederek iklim değişikliğine uyum sağlama ve afet risklerini azaltmaya yönelik bireysel ve toplumsal bir farkındalık kazandırılması esastır.
Ders Saati
16
Kavramsal Beceriler

KB2.6. Bilgi Toplama, KB2.8. Sorgulama

Eğilimler

E1.1. Merak, E3.3. Yaratıcılık, E3.4. Gerçeği Arama, E3.8. Soru Sorma, E3.10. Eleştirel Bakma

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.3. Sorumlu Karar Verme

Değerler

D3. Çalışkanlık, D5. Duyarlılık, D16. Sorumluluk, D18. Temizlik, D19. Vatanseverlik

Okuryazarlık Becerileri

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB7. Veri Okuryazarlığı, OB8. Sürdürü lebilirlik Okuryazarlığı

Disiplinler Arası İlişkiler
Sosyal Bilgiler, Fen Bilimleri
Beceriler Arası İlişkiler
KB2.17. Değerlendirme Becerisi, KB2.18.Tartışma Becerisi
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri

AB.1.4.1. Küresel iklim değişikliği hakkında bilgi toplayabilme

a) Küresel iklim değişikliği hakkında bilgi toplamak için kullanacağı araçları belirler.

b) Küresel iklim değişikliği hakkında belirlediği araçlardan bilgileri bulur.

c) Küresel iklim değişikliği hakkında kullanacağı araçlardan ulaşılan bilgileri doğru lar.

ç) Küresel iklim değişikliği hakkında belirlediği araçlardan ulaşılan bilgileri kaydeder. 

 

AB.1.4.2. Küresel iklim değişikliğinin afetlere etkisini sorgulayabilme

a) Küresel iklim değişikliğinin afetlere etkisi ile ilgili merak ettiği konuları tanımlar.

b) Küresel iklim değişikliğinin afetlere etkisi ile ilgili sorular sorar.

c) Küresel iklim değişikliğinin afetlere etkisi ile ilgili bilgi toplar.

ç) Küresel iklim değişikliğinin afetlere etkisi ile ilgili topladığı bilgilerin doğruluğunu  değerlendirir.

d) Küresel iklim değişikliğinin afetlere etkisi ile ilgili topladığı bilgiler üzerinde çıkarım yapar.

İçerik Çerçevesi

Küresel İklim Değişikliği

Küresel İklim Değişikliğinin Afetlere Etkisi

Anahtar Kavramlar

aşırı hava olayları, iklim senaryosu, karbon emisyonu, kırılgan bölgeler, küresel iklim değişikliği, kuraklık, sera gazları, sıcak hava dalgaları, uyum sağlama, yeşil beceriler

Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktılarının değerlendirilmesinde akran değerlendirme formu, öz değerlendirme  formu, kontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, performans görevi vb. ölçme ve değer lendirme araçları kullanılabilir. Performans görevi olarak öğrencilerden küresel iklim değişikliğinin afetlere etkisine dair  senaryo veya resim hazırlamaları istenebilir. Performans görevi kontrol listesi ile değer lendirilebilir.

Temel Kabuller

Öğrencilerin iklim, çevre, doğal olaylar gibi temel kavramlara ilişkin temel düzeyde bilgi  sahibi oldukları kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Öğrencilere “İklim denilince aklınıza neler geliyor?” sorusu yönetilebilir. Öğrencilere “Doğada meydana gelen hangi değişimler sizce bir bölgenin afetlere karşı  daha savunmasız kalmasına neden olur?” sorusu yöneltilebilir.

Köprü Kurma

Öğrencilerden yaşadıkları bölgede son yıllarda meydana gelen sıcaklık artışları veya yağış  miktarlarındaki farklılıklar (kuraklık, şiddetli yağış vb.) hakkında örnekler vermeleri istene bilir. Öğrencilere “Son yıllarda çevrenizde tanık olduğunuz hava olaylarında geçmişe oranla ne  gibi farklılıklar gözlemliyorsunuz?” sorusu sorulabilir.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

AB.1.4.1

Öğretmen tarafından öğrencilere küresel iklim değişikliğini yansıtan çeşitli görseller, bilgi  kartları, belgeseller veya uzman görüşlerini veya bilimsel çalışma sonuçlarını içeren vi deolar (eriyen buzullar, kuraklık nedeniyle oluşan çatlaklar, aşırı hava olayları, sera gazı  ile ilgili vb.) sunulur (OB1, OB4). Çevre bilincinin ve doğayı koruma anlayışının geçmişten  günümüze aktarıldığını vurgulamak amacıyla kültürümüzdeki doğa ve çevre temalı ata sözleri ve deyimlerden örnekler verilerek tarihsel bir bağ kurulur. Ardından öğrencilerden  küresel iklim değişikliğiyle ilgili bilgi toplamak için kullanabilecekleri araçları belirlemeleri  istenir. Öğrenciler küresel iklim değişikliği, bu değişikliğin nedenleri ve sonuçları, günlük  yaşama etkileri ile çözüm yolları konularına göre gruplara ayrılır. Gruplar, seçtikleri araçları kullanarak gerekli bilgileri toplar (SDB2.2). Bu süreçte çalışkanlık değeri bağlamında  doğayla uyumlu çözümler üretebilen araştırmacı ve sorgulayıcı bir tutumla yeşil beceriler  edinmenin önemi üzerinde durulur (D3.3, OB8). Sorumluluk değeri kapsamında ise bu  becerileri sürdürülebilir bir gelecek için kullanarak görev bilincine sahip olmanın önemi  vurgulanır (D16.3). Grup çalışmasının ardından öğrenciler topladıkları bilgilerin doğrulu ğunu değerlendirmek amacıyla “Küçük Grup Tartışma” tekniğini kullanarak birbirlerinin  bilgilerindeki doğru ve eksik yönleri ortaya koyar (E3.4). Daha sonra grupların topladık ları bilgileri birbirleriyle değiştirmeleri ve “Doğru mu? Yanlış mı?” tekniğini kullanarak di ğer grubun ulaştığı bilgilerin doğruluğunu tartışmaları sağlanır (E3.10, SDB2.1, KB2.18).  Tartışma sonunda hangi bilgilerin doğru, hangi bilgilerin yanlış veya eksik olduğuna ilişkin  gerekçeli açıklamalar öğrencilere sınıf ortamında sunulur (SDB3.3). Öğretmen süreç boyunca öğrencilere yapıcı geri bildirimlerde bulunur. Öğrencilerden küresel iklim değişikliği ile ilgili ulaştıkları bilgileri kaydedebilmeleri için bir ürün oluşturmaları istenir. Öğrenci lerden hazırladıkları bilgi ve görsellerden yararlanarak bilgi kitapçığı, resimli bilgi kartları,  sunum vb. ürünler hazırlamaları istenir (E3.3, OB1, OB4). Ürünlerin sınıfta sunulması sağlanır ve öğrenme süreci öğretmen tarafından analitik veya dereceli puanlama anahtarı ile  değerlendirilebilir.

 

AB.1.4.2 

Öğrencilere küresel iklim değişikliğinin afetlere etkisini içeren hikâye, haber, belgesel,  video vb. kaynaklardan örnek olaylar sunulur (OB1, OB4). Bu örnek olayların sıcak hava  dalgaları, şiddetli yağışlar, sel, kuraklık, orman yangınları, kıyı taşkınları, kasırga, tayfun,  hızlı buz erimeleri, heyelan gibi farklı afet türlerini içermesi beklenmektedir. Öğrencilerden küresel iklim değişikliğinin afetler üzerindeki etkisini kavramaları beklenir. Ardından  öğrencilerden günlük yaşamdan yola çıkarak küresel iklim değişikliğinin farklı afet türleri  etkisine yönelik merak ettikleri konuları tanımlayarak listelemeleri istenir (E1.1). Öğrencilerden örnek olaylardan hareketle merak ettikleri konular hakkında “5N1K” tekniğinden  yararlanarak sorular oluşturmaları istenir (E3.8). Öğrencilerden belirledikleri sorular  doğrultusunda küçük gruplar hâlinde iş birliği yaparak kısa metinler, afet haritaları, ik lim grafikleri, bilimsel rapor özetleri ve çeşitli görsel araç gereçten yararlanarak özgün  biçimde bilgi toplamaları istenir (OB1, OB4, OB7, SDB2.2). Öğrencilerden elde ettikleri bilgilerin doğruluğunu sorgulayıp değerlendirme yapmaları istenir. 

Sürecin sonunda öğrencilerden küresel iklim değişikliğinin afetlere etkisine ilişkin ulaştıkları sonuçlar doğrultusunda çıkarımlarda bulunmaları beklenir. Bu aşamada öğrencilerin iklim değişikliği nedeniyle afetlerin sıklığının ve şiddetinin artabileceği, bazı bölgelerin  daha kırılgan hâle gelebileceği ve toplumların afet risklerine uyum sağlamak için çeşitli  önlemler geliştirmesi gerektiği yönünde değerlendirmeler yapmaları hedeflenir (KB2.17,  D5.3, D19.3). Değerlendirmelerde aşırı hava olaylarının sıklığını azaltmaya yönelik küresel  ve yerel risk azaltma durumları çevre politikaları bağlamında ele alınır. Bu aşamada iklim  kriziyle mücadelede ve afet risklerinin azaltılmasında çevresel temizliğe ve sürdürülebi lirliğe önem vermenin ekolojik dengeyi korumadaki rolü vurgulanır (D18.3). Performans  görevi kapsamında öğrencilerden araştırma sürecinde edindikleri bilgilerden hareketle  küresel iklim değişikliğinin afetlere etkisine dair özgün şekilde kısa bir senaryo yazması  veya konuyu resimle ifade etmesi istenebilir (E3.3). Öğrencilerin küresel iklim değişikliğinin afetlere etkisiyle ilgili çalışmaları akran değerlendirme formu veya kontrol listesi ile  değerlendirilebilir.

Zenginleştirme

Öğrencilerden küresel iklim değişikliğinin neden olduğu afetlere (kuraklık, sel, orman yan gını vb.) ilişkin bilimsel veriler ve uzman görüşlerini içeren bir sunum hazırlamaları istene bilir. Ayrıca öğrencilerden küresel iklim değişikliğinin afetler üzerindeki etkilerine yönelik  olarak çevre mühendisi, coğrafya öğretmeni, meteoroloji ve afet yönetimi uzmanlarıyla  röportaj yapmaları beklenebilir.

Destekleme

Öğrencilerden küresel iklim değişikliğiyle ilgili kaynağını ve güvenilirliğini öğretmenin be lirlediği bir belgeseli izlemeleri ve edindikleri bilgileri arkadaşlarıyla paylaşmaları istenir.  Ayrıca öğrencilerin küresel iklim değişikliğinin neden olduğu afetleri konu alan bir resim  yapmaları sağlanır.

Güncelleme tarihi: 14.09.2026