3. TEMA: KÜÇÜK USULLERLE ESER UYGULAMALARI-2

SAB11. Müziksel Çalma

E3.2. Odaklanma, E3.8. Soru Sorma

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim

D4. Dostluk, D12. Sabır

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

VLS.7.3.1. Türk aksağı usulünde Türk müziği eserlerini çalabilme

a) Türk aksağı usulünün kullanıldığı eseri çözümler.

b) Türk aksağı usulünde eser çalarken duruş ve tutuş pozisyonunu alır.

c) Türk aksağı usulünde eser çalarken çalgıya özgü teknikleri kullanır.

ç) Türk aksağı usulünde eser çalarken müziksel bileşenleri uygular.

VLS.7.3.2. Yürük semai usulünde Türk müziği eserlerini çalabilme

a) Yürük semai usulünün kullanıldığı eseri çözümler.

b) Yürük semai usulünde eser çalarken duruş ve tutuş pozisyonunu alır.

c) Yürük semai usulünde eser çalarken çalgıya özgü teknikleri kullanır.

ç) Yürük semai usulünde eser çalarken müziksel bileşenleri uygular.

Türk Müziği Usulleri

ritim, Türk müziği, usul

Öğrenme çıktıları; performans görevi, öz değerlendirme ve akran değerlendirme ile ölçülebilir. Performans görevi olarak öğrencilerden Türk aksağı ve yürük semai usullerine uygun eserleri viyolonsel ile çalmaları istenebilir. Performans görevi; gözlem formu ve analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Bu tema kapsamında, öğrencilerin Türk ve Batı müziğinde temel ritim yapılarına dair bir farkındalığa sahip oldukları kabul edilmektedir. Ayrıca viyolonselin temel tutuş ve çalma tekniklerini öğrendikleri; grup çalışması yaparak iş birliği geliştirdikleri ve müziksel ifade becerilerini temel düzeyde uygulayabilecekleri kabul edilmektedir.

Öğretmen, öğrencilerin Türk aksağı ve yürük semai usullerine dair önceki bilgilerini değerlendirebilmesi için dersin başında öğrencilerden daha önce öğrenebildikleri Türk müziği usullerine dair hatırlayabilmelerini isteyebilir. Örneğin: "Geçtiğimiz yıllarda öğrenebilmiş olduğunuz Türk müziği usullerinden bazılarını hatırlayabiliyor musunuz? Güçlü vuruşların nerede yer alabildiğini nasıl tanımlayabilirsiniz?" "Türk aksağı ya da yürük semai gibi usulleri daha önce duyabilmiş miydiniz? Sizce bu usuller diğerlerinden nasıl farklı olabilir?" Bu sorular, öğrencilerin mevcut bilgilerini belirleyebilmelerine ve yeni temanın öğrenme çıktılarıyla ilişkilendirebilmelerine yardımcı olabilir.

Dersin başında, öğretmen, ritimlerin günlük yaşamda karşılaşılabilecek farklı deneyimlerle nasıl ilişkilendirilebileceğini düşündürebilmek için öğrencilerden kendi gözlemlerini paylaşabilmelerini isteyebilir. Örneğin: "Bir yürüyüş sırasında adımlarınızın hızını belirleyebilen bir ritim olduğunu fark edebildiniz mi? Bu ritim bir müzik eserine benzeyebilir mi?" "Sabah kalkabilirken çalan alarmın temposu, sizi nasıl bir gün başlangıcına hazırlayabilir?" Bunun gibi sorular, öğrencilerin müzikteki ritim yapılarını günlük hayatlarında fark edebildikleri düzenlerle ilişkilendirebilmelerine olanak tanıyabilir. Öğrenciler, bireysel olarak düşünebilir ve ardından Türk aksağı ile yürük semai usullerinin ritim yapılarını nasıl bir atmosfer yaratabileceği üzerine tartışabilirler. Öğretmen, bu usullerin müzikte duygu ve hareketin temel taşı olabileceğini vurgulayarak günlük yaşamdaki benzerliklere dikkat çekebilir.

VLS.7.3.1

Dersin başında, öğretmen, Türk aksağı usulüne uygun bir eserin notalarını ve ritim şemasını tahtada görselleştirir. Öğrenciler, bu görselleri inceleyerek ritim düzenindeki "düm2- tek2-tek" yapısını anlamaya çalışır ve bu yapının görsel olarak nasıl ifade edildiğini yorumlar (OB4). Daha sonra, öğretmenin rehberliğinde, dizlerine vurarak ritim düzenini fiziksel hareketlerle deneyimlemeye başlarlar. Bu sırada, ritim vuruşlarının doğru zamanlamasına dikkat etmek ve düzeni eksiksiz ifade etmek için tüm dikkatlerini çalışmaya verir ve odaklanma becerilerini etkin şekilde kullanır (E3.2). Öğrenciler, Türk aksağı usulüyle yazılmış bir eserin bona ve solfej çalışmalarını yaparak notaları okur ve ritmik yapıyı çözümler. Bu süreçte, ritim düzenindeki "düm" ve "tek" vuruşları arasındaki ilişkileri belirler ve eserin ritim yapısını analiz eder (KB2.4). Çalışma sırasında, ritim düzenine uygun el ve vücut koordinasyonlarını geliştirmek için grup hâlinde tekrarlar yapılır (SDB2.1). Ayrıca ritim vuruşlarının doğru bir şekilde yerleştirilmesi ve zamanlama üzerinde çalışırken sabırla hareket etmeleri gerektiği; gelişimlerini sürdürmek ve doğru sonuçlara ulaşmak için kararlılıkla çalışmaya devam etmeleri vurgulanır (D12.3). Öğrenciler, Türk aksağı usulüne uygun bir eseri çalmadan önce viyolonselde duruş ve tutuş pozisyonlarını alır. Bu pozisyon, yay hareketlerinin ritmik yapıya uygun bir şekilde yapılmasını kolaylaştırır. Daha sonra, öğrenciler eserin ritim yapısına uygun çalgıya özgü tekniklerle uygulama yapar. Örneğin ritimdeki güçlü vuruşları belirginleştirmek için yay hareketlerini dikkatle kontrol eder. İcra sırasında, usulün güçlü vuruşlarını belirginleştirerek müziksel bileşenleri uygular. Performans görevi olarak öğrencilerden Türk aksağı usulünde kendi belirledikleri bir eseri çalmaları istenebilir. Süreç sonunda, öğrenciler öz değerlendirme formu doldurarak bireysel performanslarını analiz eder ve grup içi akran değerlendirme formu ile birbirlerine geri bildirim sağlar (SDB1.2). Performans, gözlem formu veya analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

VLS.7.3.2

Dersin başında, öğretmen, yürük semai usulüne uygun bir eserin notalarını ve ritim şemasını tahtada görselleştirir. Öğrenciler, bu görselleri inceleyerek ritim düzenindeki "düm tektek- düm- tek2" yapısını anlamaya çalışır ve bu yapının görsel olarak nasıl ifade edildiğini yorumlar (OB4). Ardından öğretmen, öğrencilerin ritim düzeni hakkında sorular sormasını teşvik eder. Örneğin "Bu ritimde güçlü vuruş nerede olmalı?", "Bu düzen diğer usullerden nasıl farklı?" gibi sorular üzerinden öğrenciler ritim yapısını keşfederek öğrenme sürecine aktif olarak katılır (E3.8). Daha sonra, dizlerine vurarak yürük semai ritim düzenini fiziksel hareketlerle deneyimlemeye başlarlar. Öğrenciler, yürük semai usulüyle yazılmış bir eserin bona ve solfej çalışmalarını yaparak notaları okur ve ritmik yapıyı çözümler. Bu süreçte, ritim düzenindeki "düm" ve "tek" vuruşları arasındaki ilişkileri belirler ve eserin ritim yapısını analiz eder (KB2.4). Çalışma sırasında, öğrenciler gruplar hâlinde ritim düzenini tekrar ederek el ve vücut koordinasyonlarını geliştirmeye odaklanır. Grup çalışmalarında, birbirlerine destek vererek görevlerini birlikte tamamlar (D4.2). Ayrıca ritim vuruşlarının doğru bir şekilde yerleştirilmesi ve zamanlama üzerinde çalışırken sabırla hareket etmeleri gerektiği; gelişimlerini sürdürmek ve doğru sonuçlara ulaşmak için kararlılıkla çalışmaya devam etmeleri vurgulanır (D12.3). Öğrenciler, yürük semai usulüne uygun bir eseri çalmadan önce viyolonselde duruş ve tutuş pozisyonlarını alır. Bu pozisyon, yay hareketlerinin ritmik yapıya uygun bir şekilde yapılmasını kolaylaştırır. Daha sonra, öğrenciler eserin ritim yapısına uygun çalgıya özgü tekniklerle uygulama yapar. Örneğin ritimdeki güçlü vuruşları belirginleştirmek için yay hareketlerini dikkatle kontrol eder. İcra sırasında, usulün güçlü vuruşlarını belirginleştirerek müziksel bileşenleri uygular. Performans görevi olarak öğrencilerden yürük semai usulünde kendi belirledikleri bir eseri çalmaları istenebilir. Süreç sonunda, öğrenciler öz değerlendirme formu doldurarak bireysel performanslarını analiz edebilir ve grup içi akran değerlendirme formu ile birbirlerine geri bildirim sağlayabilir (SDB1.2). Performans görevi, gözlem formu veya analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerin Türk aksağı ve yürük semai gibi Türk müziği usullerini daha derinlemesine anlamalarını desteklemek için yaratıcı projeler yapılabilir. Örneğin öğrencilerden bu usulleri içeren kısa bir melodi bestelemeleri ve bu melodilere uygun ritim düzenlemeleri yapmaları istenebilir. Ayrıca dijital araçlar veya interaktif ritim uygulamaları kullanarak bu usullerin ritim yapısını modelleyebilecekleri etkinlikler sunulabilir. Grup çalışmaları sırasında, her gruba farklı bir usulün ritim düzenini temsil eden bir performans hazırlama görevi verilebilir. Gruplar, bu performansları birbirlerine sunarak farklı ritim düzenlerinin müzikal ifadelere nasıl katkıda bulunduğunu tartışabilir.

Öğretmen, ritim vuruşlarını öğrencilerle birlikte tekrar ederek ritim düzenlerini daha somut hâle getirebilir. Ayrıca usulleri kavramalarını kolaylaştırmak için görsel materyaller, nota şemaları ve rehber videolar kullanılabilir. Grup çalışmaları sırasında, daha ileri düzey öğrenciler ile eşleştirilmeleri sağlanarak öğrencilerin birbirlerinden öğrenmeleri desteklenebilir. Teknolojik araçlar kullanılarak ritimlerin ve melodilerin görselleştirildiği interaktif etkinliklerle öğrenme süreci eğlenceli hâle getirilebilir.