1. TEMA: NOTALARI KEŞFET

KB2.4. Çözümleme

E3.6. Analitiklik

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D4. Dostluk, D10. Mütevazılık

OB4. Görsel Okuryazarlık

VLS.3.1.1. Viyolonseldeki boş teller üzerindeki notaların yerlerini çözümleyebilme

a) Viyolonselin boş tellerindeki notaları ve fiziksel yerlerini belirler.

b) Boş teller üzerindeki notaların yerleri arasındaki sıralamayı ve ilişkileri belirler.

Boş Teller

Nota Yerleri

nota, tel, viyolonsel

Öğrenme çıktıları; performans görevi, öz değerlendirme ve akran değerlendirme formları ile ölçülebilir. Performans görevi olarak öğrencilerden viyolonsel üzerindeki belirli bir teldeki notaları fiziksel olarak göstermeleri, bu notaların sırasını bir çizimle sunmaları veya gruplandırarak düzenlemeleri istenebilir. Performans görevleri, analitik dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formu değerlendirilebilir.

Bu tema kapsamında, öğrencilerin viyolonselin boş tellerindeki notaların isimlerini daha önce öğrendikleri ve bu bilgilere aşina oldukları kabul edilmektedir. Ayrıca öğrencilerin viyolonsel üzerinde temel oturuş ve tutuş pozisyonlarına hâkim oldukları, öğretmenin rehberliğinde yönlendirilerek notaların fiziksel yerlerini öğrenmeye hazır oldukları kabul edilmektedir. Öğrencilerin aynı zamanda temel görsel okuma becerilerine sahip oldukları ve gruplandırma, sınıflandırma gibi temel kavramlarla tanıştıkları kabul edilmektedir.

Öğretmen, öğrencilerin viyolonselin boş tellerindeki notalarla ilgili mevcut bilgi düzeylerini değerlendirebilmek için kısa sorular yöneltebilir. Örneğin: "Do, Sol, Re ve La tellerindeki notaların isimlerini hatırlayabiliyor musunuz?", "Hangi telin hangi sesleri çıkarabildiğini daha önce duyabildiniz mi?" veya "Birlikte hangi notaları çalabilmiştik, hatırlayabiliyor musunuz?" gibi sorularla öğrencilerin daha önceki bilgilerinin gözden geçirilebilmesi sağlanabilir. Daha sonra öğretmen, viyolonselin telleri üzerinde kısa bir uygulama yapabilir ve öğrencilere "Bu hangi telin sesi olabilir?" gibi tahmin soruları sorabilir. Öğrencilerden, duyabildikleri sesin hangi tele ait olabileceğini tahmin edebilmeleri ve düşüncelerini paylaşabilmeleri istenebilir. Bu süreçte öğrencilerin önceki bilgileri gözlemlenebilir ve hangi alanlarda ek destek gerekebileceği belirlenebilir.

Dersin başında öğretmen, öğrencilerin viyolonsel üzerindeki notalarla günlük yaşamda duyabildikleri sesler arasında bir bağ kurabilmelerini sağlamak için sorular yöneltebilir. Örneğin: "Bir şarkıda duyabildiğiniz bir melodiyi hangi çalgının çalabileceğini hiç düşünebildiniz mi?", "Bir müzik aletinin sesi, bir kuşun ötüşü ya da bir rüzgâr sesi gibi doğal sesleri size hatırlatabiliyor mu?" gibi sorular sorulabilir. Daha sonra öğretmen, viyolonselin tellerini sırasıyla çalabilir ve "Bu ses size tanıdık gelebiliyor mu? Daha önce böyle bir sesi nerede duyabilmiş olabilirsiniz?" gibi sorularla öğrencilerin notalarla bağ kurabilmeleri teşvik edilebilir. Öğrencilerden, bu seslerin günlük yaşamda duyabildikleri diğer seslerle benzerliğini ya da farkını düşünebilmeleri ve bu düşüncelerini sınıfta paylaşabilmeleri istenebilir. Son olarak öğretmen, bir viyolonsel performansından kısa bir bölüm dinletebilir ve "Bu performansta hangi tellerden ses alınabildiğini tahmin edebilir misiniz?" sorusuyla öğrencilerin dikkatini viyolonselin telleri ve notalarına çekebilir. Bu süreçte öğrenciler kendi fikirlerini ifade edebilir ve notaların viyolonsel üzerindeki yerlerini öğrenmeye hazırlanabilirler.

VLS.3.1.1

Öğrenciler, öğretmenin rehberliğinde viyolonselin boş tellerindeki notaların isimlerini hatırlayarak derse başlar. Öğretmen, viyolonsel üzerindeki boş tellerde yer alan notalara ilişkin parçaları belirlemelerine yardımcı olacak görsel materyaller ve yönergeler sunar (OB4). Öğrenciler, boş tellerdeki notaları tek tek inceleyerek bu notaların fiziksel yerlerini belirler. Bu süreçte öğretmen, "Do teli üzerinde hangi notalar var?", "Bu tel üzerindeki notaların diğer tellerle bağlantısı nedir?" gibi sorularla öğrencilerin dikkatini parçaların tespiti ve belirlenmesine çeker. Öğrenciler, belirledikleri notaların fiziksel yerleri arasındaki sıralamayı ve ilişkileri belirlerken nesnel kanıtlar kullanır ve akıl yürüterek çıkarımlarda bulunur (E3.6). Bu aşamada, öğrencilerden aynı tel üzerindeki notaların sıralamasını ve farklı teller üzerindeki notaların birbirleriyle olan ilişkilerini açıklamaları istenir. Öğretmen, "Sol teli üzerindeki notalar ile Do teli üzerindeki notalar nasıl bir ilişki oluşturuyor?" gibi sorular yönelterek çözümleme sürecini pekiştirir. Daha sonra, öğrenciler viyolonseldeki notaları sınıflandırarak aynı tel üzerindeki notaları gruplar hâlinde düzenler (KB2.5). Öğrenciler, aynı oktavda yer alan notaları veya aynı tel üzerindeki notaları gruplandırmak için tartışmalara nezaket ölçülerinde katılır (D4.2, SDB2.2). Öğrenciler, öğrendikleri bilgileri görsel materyallere (şema veya çizim) dönüştürerek kaydeder. Bu materyaller, grup içinde paylaşılır, gerektiğinde başkalarından yardım talep edilir ve eksik bilgiler tamamlanır (D10.1). Öğretmen, süreç boyunca öğrencilerin doğru notaları belirleyip belirlemediğini gözlemleyerek geri bildirim verir ve öğrencilerin kendi kendilerini değerlendirmelerine rehberlik eder (SDB1.2). Performans görevi olarak öğrencilerden viyolonseldeki belirli notaları fiziksel olarak göstermeleri ya da notaların sırasını bir çizimle sunmaları istenebilir. Bu süreçte öz ve akran değerlendirme formları kullanılabilir (SDB1.2, SDB2.3). Çalışmalar, kontrol listesi veya gözlem formu ile yapılabilir.

Öğrenciler, viyolonselin boş tellerindeki notaları öğrenirken bu notalarla ilgili yaratıcı etkinliklere katılabilir. Örneğin viyolonselin tellerine ait notaları içeren bir müzik bulmacası veya "notaları eşleştirme" oyunu oynayabilirler. Ayrıca grup çalışmaları sırasında, öğrenciler boş tellerdeki notaları kullanarak temel bir melodi oluşturabilir ve bu melodiyi sınıfta arkadaşlarına sunabilir. Daha ileri bir etkinlik olarak öğretmen öğrencilerden viyolonsel üzerindeki boş telleri temel alarak bir "nota yolculuğu" haritası çizmelerini istenebilir ve bu haritayı diğer gruplarla paylaşarak tartışmalar yapabilirler.

Öğrencilere boş tellerdeki notaların fiziksel yerlerini öğrenmeleri için görsel şemalar ve notaların yer aldığı dijital uygulamalar sunulabilir. Öğretmen, her tel üzerindeki notayı çalarak öğrencilerden bu sesleri tekrar etmelerini istenebilir. Her teli ayrı ayrı ele alarak adım adım öğrenme sağlanabilir. Öğrenciler, öğretmenin rehberliğinde boş tellerdeki notaların sırasını küçük gruplar hâlinde çalışabilir ve arkadaşlarının desteğiyle eksiklerini tamamlayabilir. Daha eğlenceli bir yaklaşım olarak sınıfta herkesin katılabileceği bir "hızlı nota bulma" oyunu düzenlenebilir. Oyunda ihtiyacı olan öğrencinin bildiği notalar sorularak motivasyonu artırılabilir.