3. TEMA ÇALGIMI TANIYORUM (VİYOLONSEL)

SAB9. Müziksel Dinleme

KB1. Temel Beceriler, KB2.5. Sınıflandırma

E2.5. Oyunseverlik

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği

D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk, D10. Mütevazılık, D14. Saygı

OB4. Görsel Okuryazarlık

VLS.1.3.1. Dinlediği Türk müziği eserleri içerisinde yaylı çalgıları seçebilme

VLS.1.3.2. Viyolonsel sesini dinleyebilme

a) Viyolonselin müziksel bileşenlerini tanır.

b) Viyolonselin müziksel bileşenlerini ayırt eder.

c) Viyolonselin müziksel bileşenlerini açıklar. 

VLS.1.3.3. Viyolonselin ana parçalarını sınıflandırabilme

a) Viyolonselin bölümlerine ilişkin ölçütleri belirler.

b) Viyolonselin bölümlerini işlevlerine göre ayırır.

 c) Viyolonselin ana bölümlerini sınıflandırır.

ç) Her bir bölümü isimlendirir.

Yaylı Çalgılar

 Viyolonsel Sesi

 Viyolonselin Ana Parçaları

dinleme, gövde, sap, ses, Türk müziği, viyolonsel, yay

Öğrenme çıktıları; eşleştirme kartları, kontrol listesi ve performans görevi ile ölçülebilir. Performans görevi olarak öğrencilerden viyolonselin parçalarını gösteren bir poster veya afiş hazırlamaları istenebilir. Performans görevleri, analitik dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerin, dinledikleri müziklerde çalgıların farklı seslerini ayırt edebildikleri, viyolonselin ana parçalarını görsel olarak tanıyabildikleri kabul edilmektedir.

Öğretmen, öğrencilerin yaylı çalgılar ve viyolonsel hakkında sahip olabilecekleri mevcut bilgi düzeylerini anlayabilmek için basit ve eğlenceli sorular yöneltebilir. Örneğin: "Hiç yaylı bir çalgı görebildiniz mi?", "Bu çalgıların sesi size neyi hatırlatabiliyor?" veya "Bir çalgı sesi duyabilseniz, onu tahmin edebilir misiniz?" gibi sorular sorulabilir. Öğrencilerin verebilecekleri cevaplar dinlenerek yaylı çalgılar ve viyolonsel hakkında ne kadar bilgi sahibi olabilecekleri gözlemlenebilir. Daha sonra, öğretmen sınıfa yaylı çalgılar ve diğer çalgı türlerinden kısa ses örnekleri dinletebilir ve "Bu sesi daha önce duyabildiniz mi?" ya da "Bu ses hangi çalgıya ait olabilir?" gibi sorularla öğrencilerin dikkatini çekebilir. Bu süreçte, öğrencilerin çalgı seslerini ayırt edebilme becerileri gözlemlenebilir ve ihtiyaç duyabilecekleri rehberlik belirlenebilir. Ayrıca viyolonselin ana parçalarına dair görseller gösterilerek öğrencilerin burgular, teller, köprü, yay ve gövde gibi temel bileşenleri tanıyıp tanıyabilmeleri hakkında geri bildirim alınabilir.

Dersin başında öğretmen, öğrencilerden yaylı çalgılarla ilgili kendi günlük deneyimlerini paylaşabilmelerini isteyebilir. "Televizyonda, radyoda ya da bir filmde yaylı bir çalgı sesi duyabilmiş miydiniz? Bu ses size ne hissettirebilir?" veya "Ailenizde ya da çevrenizde bir enstrüman çalabilen biri var mı? Çaldıkları çalgı hakkında ne bilebiliyorsunuz?" gibi sorular yöneltilebilir. Öğrenciler, bu sorular üzerine bireysel olarak düşünebilir ve fikirlerini paylaşarak yaylı çalgılarla ilgili farkındalıklarını artırabilirler. Daha sonra öğretmen, öğrencilere kısa bir yaylı çalgılar sesi dinletebilir ve "Bu sesi nerede duymuş olabilirsiniz? Örneğin bir dizi müziğinde, bir reklamda ya da bir oyunda olabilir mi?" gibi sorular sorarak öğrencilerin dikkatini çekebilir. Öğrencilerden, bu seslere dair tahminlerini ifade edebilmeleri ve kendi hayatlarından örneklerle bağ kurabilmeleri istenebilir. Bu süreçte öğrenciler, yaylı çalgılarla günlük yaşamda karşılaşabilecekleri durumları düşünebilir ve çalgıları tanıyabilmeye yönelik bir temel oluşturabilirler. Devamında öğretmen, "Hangi müzik aletlerini bilebiliyorsunuz? Mesela, piyanoda her tuşun farklı bir işlevi olabilir. Viyolonselde de köprü, teller, burgular ve yay gibi parçalar farklı görevler üstlenebilir. Sizce bunlar viyolonselin çalınışını nasıl etkileyebilir?" gibi sorular yöneltebilir. Öğrencilerden, piyanodaki tuşlar ile viyolonselin parçalarını nasıl ilişkilendirebileceklerini düşünebilmeleri istenebilir. Böylece, viyolonselin farklı bölümlerinin ses üretimindeki rolü üzerine düşünebilmeleri sağlanabilir.

VLS.1.3.1

Öğretmen, öğrencilere Türk müziği eserlerinden kısa bölümler dinletir ve bu eserlerde kullanılan yaylı çalgılara dikkatlerini çeker. Öğrenciler, yaylı çalgıların görsellerini inceleyerek bu çalgıların şekil, büyüklük gibi özelliklerini tanır (OB4). Dinleme sırasında öğretmen, öğrencilerin dikkatini yaylı çalgılara çekmek için "Bu ses hangi çalgıya ait olabilir?" gibi sorular yöneltir ve yaylı çalgıları diğer çalgılardan ayırt etmelerini sağlar. Bu süreçte, yaylı çalgılar ile diğer çalgılar arasındaki benzerlikler ve farklılıklar belirlenir (KB2.7). Ayrıca eşleştirme kartları ile öğrenciler yaylı çalgıların seslerini ve görsellerini eşleştirir. Öğrenciler, oyun ve etkinliklerle öğrendikleri bilgileri pekiştirir ve hangi sesin hangi çalgıya ait olduğunu grup çalışmalarıyla tartışırken arkadaşlarının duygu ve düşüncelerini anlamaya çalışırlar (SDB2.2, D4.2). Çalışmalar, gözlem formu ya da analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

 VLS.1.3.2

 Öğretmen, öğrencilere viyolonselin kısa bir solo performansını dinletir ve bu sesi diğer yaylı çalgıların sesleriyle karşılaştırır. Öğrenciler, bu süreçte viyolonselin sesinin özelliklerini (yüksek, alçak, yumuşak vb.) tanır. Daha sonra öğretmen, bir ses bulma oyunu düzenleyebilir ve öğrencilere viyolonsel sesi ile diğer çalgıların seslerini karışık bir sırada dinletir (E2.5). Oyun sonunda öğrendikleri bilgileri karşılaştırır, eksiklerini tamamlar ve geri bildirimlerle süreçlerini geliştirirken yeni bilgi, fikir, tavsiye ve eleştirilere açık olurlar (D10.1). Öğrenciler, viyolonsel sesini duyduklarında ellerini kaldırır veya bir işaretle tepki vererek ayırt eder. Bu etkinlik sırasında öğretmen, öğrencilerin dikkatini müziksel bileşenlere çekmek ve viyolonsel sesini diğer çalgılardan ayırt etmelerini sağlamak için yönlendirme yapar. Sürecin sonunda, öğrenciler viyolonselin sesini ve özelliklerini açıklar ve öğrendiklerini grup çalışmasıyla tartışır (SDB2.2, D4.2). Performans görevi olarak öğrendikleri bilgileri poster veya kısa notlar hâlinde kaydederek sınıf arkadaşlarına tanıtmaları istenebilir. Öğrenciler, gözlem formu veya analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

VLS.1.3.3 

Öğrenciler; viyolonselin gövde, sap, teller, eşik, kuyruk ve yay gibi temel parçalarını tanımak ve işlevlerine göre sınıflandırabilmek için önce bu parçaların şekil, malzeme ve işlev açısından belirleyici özelliklerini gözlemler (KB2.2). Öğrenciler, her bir bölümün işlevine göre sınıflandırılabileceğini saygı sınırları içinde fikirlerini belirtirken söz hakkı vermek ve etkin dinlemek gibi etkili iletişim becerilerini kullanırlar (D14.1). Öğretmen, öğrencilerin nesneleri doğru bir şekilde ayırmalarına ve sınıflandırmalarına rehberlik eder. Öğrenciler, öğrendikleri bilgileri kullanarak viyolonselin temel parçalarını işlevlerine göre gruplandırır ve bu gruplamayı öğretmenin yönlendirmesiyle görseller, kes-yapıştır çalışmaları veya sınıf içi etkinlikler yoluyla sunar Öğrenciler, belirli ölçütlere göre her bir parçayı etiketler ve sınıflandırmalarını uygulamalı olarak yapar (SDB2.1). Öğrencilere, viyolonselin parçalarını doğru işlevlerine göre eşleştirip her bir parçanın işlevini tartışabilecekleri bir oyun oynatılabilir (E2.5). Bu oyun, sınıflandırma becerisini pekiştirmek için kullanılabilir. Öğrenciler, oyun sırasında parçaların adlarını ve işlevlerini sözlü olarak ifade edebilir veya öğretmenin yönlendirmesiyle kes-yapıştır, kart eşleştirme gibi etkinlikler yaparak pekiştirebilir. Öğretmen, her bölüm için çocukların anlayabileceği eğlenceli benzetmeler yaparak süreci daha keyifli hâle getirebilir. Örneğin gövdeyi "Viyolonselin kalbi gibidir, müzik burada doğar," telleri "Viyolonselin sesi çıkaran sihirli ipleri gibi" ve yayı "Viyolonselin konuşmasını sağlayan fırça gibi" şeklinde tanımlayarak öğrencilerin kavramları daha kolay anlamalarını sağlar. Son olarak öğrenciler sınıflandırdıkları parçaları grup içinde paylaşarak hem kendi öğrenmelerini hem de arkadaşlarının öğrenmelerini pekiştirirken grup çalışmalarında uyumlu davranmaya özen gösterirler (SDB2.1, D3.4, D4.2). Bu süreçte, öğrencilerin viyolonselin parçalarını doğru şekilde tanımlayıp işlevlerine göre sınıflandırmaları beklenir. Öğrencilerin bilgilerini pekiştirmek amacıyla eşleşme kartları ve kolay bir sınıflandırma etkinliği düzenlenebilir. Çalışmalar, gözlem formu veya kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden, arkadaşlarıyla veya sosyal çevrelerindeki insanlarla birlikte yaylı çalgılar hakkında küçük bir araştırma yapmaları istenebilir. Örneğin bir arkadaşına veya tanıdığına "Hiç keman, viyolonsel veya başka bir yaylı çalgı çaldınız mı? Çalmadıysanız bu çalgılar hakkında ne biliyorsunuz?" gibi sorular sormaları ve duyduklarını sınıfta paylaşmaları teşvik edilebilir. Ayrıca öğretmen öğrencilerle birlikte yaylı çalgılarla ilgili kısa bir animasyon ya da çocuk dostu bir video izleyerek onların çalgıların seslerini daha eğlenceli bir şekilde tanımalarını sağlayabilir. Grup çalışmaları sırasında, öğrenciler yaylı çalgıların görsellerini boyayarak veya bu çalgıların seslerini taklit ederek öğrendiklerini pekiştirebilir.

Öğrencilere yaylı çalgılar hakkında sade ve temel bilgiler verilerek çalgıların sesleri ve görselleri eşleştirilebilir. Öğretmen, her çalgıyı bir hikâye ya da masal karakteri gibi tanıtarak öğrenme sürecini daha eğlenceli hâle getirebilir ("Bu büyük çalgı viyolonsel; o, yay ailesinin ağırbaşlı üyesi!" gibi). Ayrıca viyolonsel sesiyle ilgili basit bir oyun oynanabilir. Örneğin öğretmen viyolonsel sesini dinlettiğinde öğrenciler ellerini kaldırabilir ya da farklı bir işaretle tepki verebilir.