4. TEMA: ESER İCRA

SAB11. Müziksel Çalma

E1.1. Merak, E3.2. Odaklanma

SDB2.1. İletişim, SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)

D3. Çalışkanlık, D12. Sabır

OB4. Görsel Okuryazarlık

VİY.7.4.1. Çargâh, buselik, kürdi ve hicaz makam dizilerine uygun eserleri icra edebilme

a) Verilen eserleri çözümler.

b) Eserleri çalarken doğru duruş ve tutuş pozisyonlarını alır.

c) Eserleri çalarken viyolaya özgü teknikleri uygular.

ç) Eserleri müziksel bileşenlere uygun şekilde icra eder.

Çargâh, Buselik, Kürdi ve Hicaz Makamlarında Eser Çalabilme

buselik, çargâh, eser, hicaz, kürdi, makam

Öğrenme çıktıları; grup değerlendirme formu, öz değerlendirme formu, akran değerlendirme formu, derecelendirme ölçeği kullanılarak ölçülebilir. Öğrencilerin belirlene makamlarda eser icra etmesi için performans görevi verilebilir. Verilen performans gözlem formuna göre değerlendirilebilir. Öğrencilerin kendilerini değerlendirmesi için öz değerlendirme formu veya akran değerlendirme formu kullanılabilir.

Öğrencilerin daha önce çargâh, buselik, kürdî ve hicaz makamlarıyla ilgili sınırlı bilgiye sahip olabileceği, ancak genel müzik bilgisi ve dinleme deneyimlerinin bulunduğu kabul edilir. Öğrencilerin müzikal algılarının farklı düzeylerde olabileceği ve her öğrencinin makamları anlamlandırma hızının değişebileceği kabul edilir.

Öğretmen, dersin başında öğrencilerin bu dört makam hakkında ne bilebildiklerini öğrenebilmek için sorular sorabilir. Öğrencilere kısa müzik örnekleri dinletilerek hangi makamın çalınabildiği sorulabilir. Öğrencilere her makamın dizi yapısı tek tek dinletilerek hangi dizinin hangi makama ait olabileceğini tahmin edebilmeleri istenebilir.

Her makamın kendine özgü bir duygusal dünyası olabilmektedir. Örneğin hicaz makamı hüzünlü ve dramatik bir etki yaratabilirken çargâh makamı daha neşeli ve canlı olabilmektedir. Farklı makamların farklı duygular uyandırabilmesi, öğrencilerin müzik yoluyla empati yeteneklerini geliştirebilmelerine yardımcı olabilmektedir. Örneğin hüzünlü bir melodiyi çalarken başkalarının üzüntüsünü anlayabilme üzerine konuşularak konuyla köprü kurulması sağlanabilir.

VİY.7.4.1.

Dersin başında "Müzik, duyguları ve kültürleri ifade etmenin güçlü bir aracıdır. Türk müziği ise çeşitli makamlar ve tonlarla zenginleşir. Bu yaşantıda Türk müziğinin dört önemli makamı olan çargâh, buselik, kürdî ve hicaz makamlarına ait eserleri icra etme yeteneğini geliştireceğiz." diyerek öğrencilerin dikkatleri çekilir. Viyola çalarken bu makamların teknik ve müzikal özelliklerini öğrenerek ve doğru tekniklerle eserleri doğru şekilde çalarak Türk müziğinin zenginliği keşfedilir. Çargâh, buselik, kürdî ve hicaz dizilerinin, Türk müziğinde çok sık kullanılan ve kendine has duygu dünyaları yaratan makam dizileri olduğu hatırlatılarak bu dizileri karşılaştırabilmeleri beklenir (KB2.7). Öğrencilere çalacakları eserlerin notaları verilir. Öğrenciler notaları inceler (OB4), çalınacak eserleri çözümlemeye başlarlar. Öğrenciler süreç boyunca disiplinli ve istikrarlı çalışma alışkanlıkları geliştirerek düzenli bir şekilde ilerler (D3.1). Öğrencilerde etüdü keşfetmeye yönelik doğal bir merak geliştirilmesi sağlanır (E1.1). Viyola çalarken her makamın duygusal etkisini doğru yansıtmak için doğru duruş ve tutuş pozisyonu alınır. Öğrenciler etütleri çalarken çalgıya özgü teknikleri kullanır. Her makamın duygusuna odaklanmaları sağlanır (E3.2). Etütler çalınırken müziksel bileşenleri uygulanır. Öğrenciler etüt boyunca istikrarlı bir tutum sergiler ve performansını devam ettirir (D12.3).Viyola ile etütleri icra ederken belirli arşe tekniklerini kullanarak sesleri daha zengin ve etkileyici hâle getirilmesi beklenir. Öğrenciler gruplara ayrılır. Grup içinde kullandıkları arşe teknikleri hakkında birbirlerine geri bildirim vererek iş birliği yapılır (SDB2.1). Öğretmen tarafından etüdün temposu, ritmi ve duygusal akışının müzikteki her detayla uyum içinde olması gerektiği söylenir. Dersin sonunda öğrencilerden performans görevi olarak istediği herhangi bir makam dizisini kullanarak melodi oluşturmaları istenir. Öğrenciler, öz değerlendirme formlarıyla kendi performanslarını analiz edebilir (SDB1.2), akran değerlendirme formlarıyla birbirlerine geri bildirimde bulunabilir. Performans görevi, dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirilebilir.

Öğrenciler, bu makamlarla bestelenmiş geleneksel şarkıları araştırarak sınıfta sunum yapabilirler. Öğrencilerin öğrendikleri makamları kullanarak doğaçlama yapmaları teşvik edilebilir. İleri düzey öğrenciler için makamlar arasında geçiş (modülasyon) çalışmaları yapılabilir.

Öğrencilerin öğrenme stillerine uygun olarak çeşitli öğretim materyalleri kullanılabilir. Görsel öğrenenler için makamların görsel şemaları, nota kartları ve video dersleri kullanılabilir. İşitsel öğrenenler için makamları tanıtıcı ses kayıtları, dinleme etkinlikleri ve ustaların icraları kullanılabilir. Kinestetik öğrenenler için çalgının üzerinde uygulamalı çalışmalar ve doğaçlama egzersizleri yaptırılabilir.