1. TEMA: 2. POZİSYONU TANIYORUM

SAB11. Müziksel Çalma

E3.2. Odaklanma, E3.8 Soru Sorma

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D12. Sabır

OB4. Görsel Okuryazarlık

VİY.4.1.1. İkinci pozisyonda çalabilme

a) 2. pozisyonu kullanarak nota etüdü çözümler.

b) Viyolada 2. pozisyon için duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) 2. pozisyonda viyolaya özgü teknikleri uygular.

ç) 2. pozisyonda çalarken müziksel bileşenlerine uygun şekilde çalar.

geçiş, pozisyon, sağ el teknikleri, sol el teknikleri

Bu temadaki öğrenme çıktıları; gözlem formu, kontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme ve akran değerlendirme formları ile ölçülebilir. Performans görevi olarak öğrencilerden 2. pozisyonu kullanabileceği bir eser çalması istenir. Sonrasında öz/akran veya grup değerlendirmeleri yapılabilir. Performans görevleri, dereceli puanlama anahtarı ya da gözlem formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerin 1 ve 3. pozisyonu öğrenerek temel viyola tekniklerine hâkim oldukları varsayılır. 1 ve 3. pozisyonda parmak yerleşimleri ve yay kontrolü gibi temel beceriler geliştirilmiş, yay teknikleri, sağ el teknikleri, sol el teknikleri ve başlangıç seviyesindeki eserleri çalmaya alıştıkları varsayılır.

Öğretmen, öğrencilere "1. pozisyonda bir dizi çalabilirken parmaklarınızı nasıl yerleştirebilirsiniz?" veya "Aynı notaları daha yukarıda bir pozisyonda çalabilmeniz gerekse ne yapabilirsiniz?" gibi sorular sorarak mevcut bilgi düzeylerini ölçebilir. Ardından 2. pozisyonla ilgili kısa bir tartışma yaparak öğrencilerin önceki deneyimlerinden yola çıkarak 2. pozisyondaki parmak yerleşimi ve yay hareketleri hakkında tahmin yürütebilmeleri sağlanabilir. Öğrencilere bir nota gösterilip önce 1. sonra 3. ve ardından 2. pozisyonda çalmaları istenerek parmak hafızaları, yönelim becerileri ve işitsel farkındalıkları gözlemlenir. Bu süreç, öğrencilerin 2. pozisyondaki geçiş için gerekli hazırlık düzeylerini ortaya koyabilmesine ve hangi teknik desteğin gerektiği konusunda öğretmene bilgi sağlayabilmesine yardımcı olabilir.

Viyolada 2. pozisyonda çalışmaya başlayabilmeden önce yapılan hazırlık, tıpkı bir metni okuyabilmeden önce anahtar kelimeleri belirleyebilmek veya bir yemek tarifini uygulayabilmeden önce malzemeleri sırasıyla hazırlayabilmek gibi önemli bir süreç olabilir. Öğrencilere "Bir etüdü çalabilmeden önce hangi notaları hedefleyebilirsiniz? 2. pozisyonda hangi parmakları, nasıl yerleştirebilirsiniz?" gibi sorular sorularak 2. pozisyonda çalabilmeye başlamadan önce ritmik ve teknik yapılarını çözümleyebilmenin gerekliliği vurgulanabilir. Ayrıca ısınma hareketlerini bir spor antrenmanıyla karşılaştırarak öğrenciler 2. pozisyona geçerken parmak yerleşimlerini ve yay hareketlerini doğru biçimde analiz etmenin, sakatlanmalardan kaçınmak gibi müzikal hataları önlemede ne kadar önemli olduğunu fark eder. Bu bağlantılar, öğrencilerin 2. pozisyon çalışmalarında da analiz yapabilmenin yalnızca teknik bir gereklilik değil aynı zamanda genel yaşam becerilerini geliştirebilen bir alışkanlık olduğunu anlamalarına yardımcı olabilir.

VİY.4.1.1

Viyolada 2. pozisyonun tanımı yapılarak bu pozisyonun farklı ses aralıklarını keşfetmek, müzikal ifadeyi zenginleştirmek ve teknik becerileri geliştirmek açısından önemli bir temel oluşturduğu açıklanır. Öğrencilere “2. pozisyonda çalarken yay ve sol el koordinasyonunu nasıl sağlayabiliriz?” gibi sorular yöneltilir. Öğretmenin, 2. pozisyonda geçişler yapabileceği bir etüt sergilenir ve öğrenciler tarafından bu uygulama dikkatle izlenerek sol el pozisyonunun sap üzerinde nasıl konumlandığı ve yay hareketlerinin buna uyumu gözlemlenir. Öğrenciler, pozisyon değişikliği sırasında parmak yerleşimini nasıl daha doğru ve kontrollü yapabileceklerini araştırır ve “Pozisyon değişikliği sırasında parmak yerleşimini nasıl kontrol etmeliyiz?” gibi sorular yöneltir; bu sorular üzerinden çıkarımlarda bulunarak görüşleri paylaşılır (E3.8, KB2.11, SDB2.1). Öğrencilerin 1 ve 2. pozisyon arasındaki farkı belirlemeleri sağlanır (KB1). Ardından çalınacak etüdün bona ve solfej çalışması yapılarak etüt çözümlenir. 2. pozisyonda kullanılacak notaların yerleri analiz edilir ve pozisyona geçiş için gerekli hareketler incelenir. Öğrenciler, 2. pozisyon çalışmaları için duruş ve tutuş pozisyonlarını alarak yay ve sol el koordinasyonunu geliştirmeye hazırlanır. Öğrenciler tarafından sap üzerinde 2. pozisyonda parmak yerleşimleri belirlemeye yönelik alıştırmalar yapılır. Bu süreçte çalgıya özgü teknikler uygulanarak yay ve sol el koordinasyonlarını geliştirmeleri sağlanır. Etüt çalma aşamasında, öğrenciler 2. pozisyonda verilen etüdü dikkatlice çalar ve bu süreçte müziksel bileşenler uygulanır. Grup etkinliklerinde öğrenciler çiftler hâlinde birbirlerinin uygulamalarını gözlemler ve olumlu geri bildirimlerde bulunabilir (SDB2.3). Öğrencilerin pozisyon değiştirirken rahat olmalarını sağlamak için gevşeme ve nefes egzersizleri yaptırılabilir. Ders boyunca, öğrenciler sabır ve kararlılıkla tekniklerini geliştirmeye odaklanır (E3.2, D12.3). Dersin sonunda öğrencilerden performans görevi olarak 2. pozisyonu kullanabileceği bir eser çalması istenebilir. Öğrenciler öz değerlendirme formlarıyla kendi performanslarını analiz edebilir ve akran değerlendirme formları aracılığıyla birbirlerinin uygulamalarına dair geri bildirimde bulunabilir (SDB1.2, OB4). Performans görevi, dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirilebilir.

Zenginleştirme sürecinde "Pozisyon Yarışı" oyunu oynanabilir. Öğrenciler, sırayla bir dizi nota 1. pozisyonda çalarak başlarlar. Ardından öğretmen bir müzik parçası çalar ve öğrenciler, notaları 2. pozisyonda hızlı bir şekilde bulmaya çalışırlar. Bu yarışa zaman sınırlamaları eklenebilir, böylece öğrencilere zaman baskısı altında odaklanma yeteneklerini geliştirebilir.

Destekleme sürecinde öğrencilerin 2. pozisyonla ilgili tekniklerini gözlemlenerek her pozisyon değiştirirken yavaş tempolu egzersizler yapmaları önerilebilir. Öğrencilerin el hareketlerini kontrollü bir şekilde yapmaları ile pozisyon değişikliklerini doğru biçimde hissetmeleri, mekanik hatalardan kaçınmaları açısından öğretmen rehberliğinde gözlemlenir.