2. TEMA: DÜZEYİME UYGUN ETÜT ÇALIŞMALARI YAPIYORUM

SAB11. Müziksel Çalma

E2.2. Sorumluluk

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.2. İş Birliği, SDB3.1. Uyum

D3. Çalışkanlık, D12. Sabır

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

VİY.3.2.1. Düzeyine uygun etütleri çalabilme

a) Çalınacak etütleri çözümler.

b) Etütleri çalarken duruş ve tutuş pozisyonunu alır.

c) Etütleri çalarken viyolaya özgü teknikleri uygular.

ç) Etütleri çalarken müziksel bileşenleri uygular.

3. Pozisyonda Etütler

etüt, pozisyon, sol el teknikleri, temel yay teknikleri

Bu temadaki öğrenme çıktıları; gözlem formu, kontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme ve akran değerlendirme formları ile ölçülebilir. Performans görevi olarak öğrencilerden çaldıkları etüdü sınıf önünde sergilemeleri istenir. Sonrasında öz/akran veya grup değerlendirmeleri yapılabilir. Performans görevleri, dereceli puanlama anahtarı ya da gözlem formu ile değerlendirilebilir.

Bu tema kapsamında öğrencilerin viyolada 1 ve 3. pozisyonları tanıdığı, temel nota yerleşimlerini bildiği ve temel yay teknikleri ile sol el koordinasyonu konusunda belirli bir farkındalık geliştirdiği kabul edilir. Öğrencilerin nota okuma ve analiz yapma becerilerine sahip olduğu, etütlerin ritmik, melodik ve teknik yapısını çözümleyerek çalabildiği ve buna bağlı olarak nota değerlerini, parmak numaralarını ve müziksel işaretleri tanıyabildiği kabul edilmektedir.

Öğrencilere “Bir etüdü çalabilmeden önce nelere dikkat edebilirsiniz?”, “Bir etüdün ritmik ve melodik yapısını nasıl analiz edebilirsiniz?” gibi sorular yöneltilerek konuya dair mevcut bilgi düzeyleri hakkında farkındalık geliştirebilmeleri sağlanabilir. Öğrencilerden daha önce çalışabildikleri bir etüdü gözden geçirmeleri istenerek etüt çözümleme sürecindeki yaklaşımları gözlemlenebilir. Öğretmen; nota değerlerini, parmak numaralarını ve müziksel işaretleri tanıyıp tanımadıklarını değerlendirebilmek için öğrencilere küçük analiz soruları sorabilir. Daha sonra öğretmen kısa bir etüt gösterebilir ve öğrencilerden bu etüdü ritmik, melodik ve teknik açıdan yorumlamaları istenebilir. Bu süreçte öğrencilerin gözlem ve analiz yapabilme becerileri değerlendirilebilir.

Öğrencilere “Bir metni okuyabilmeden önce nasıl anlamaya çalışabilirsiniz?”, “Bir harita veya yol tarifine bakabilirken ilk olarak nelere dikkat edebilirsiniz?” gibi sorular yöneltilerek bilgi analiz edebilme ve anlamlandırabilme süreçlerinin günlük hayattaki yerini fark edebilmeleri sağlanabilir. Bu sorular, öğrencilerin bir etüdü çalabilmeden önce nota yapısını çözümleyebilmenin, tıpkı bir metni okuyabilmeden önce anahtar kelimeleri belirleyebilmek veya bir haritayı anlayabilmeden önce yönleri gözden geçirebilmek gibi önemli bir ön hazırlık süreci olduğunu kavrayabilmelerine yardımcı olabilir. Ayrıca yemek tarifi okuyabilmek ve uygulayabilmek örneği verilerek yemek yapabilirken malzemelerin sırasını bilebilmenin, ölçüleri doğru ayarlayabilmenin ve pişirme sürecine dikkat edebilmenin, bir etüdü çalabilmeden önce ritmik ve teknik yapılarını analiz edebilmekle benzer bir süreç olduğu vurgulanabilir. Öğrencilerin düzenli ve planlı ilerleyebilmenin önemini kavrayabilmeleri için bir spor antrenmanına başlayabilmeden önce yapılan ısınma hareketleriyle çalgı çalışmalarındaki teknik alıştırmalar arasında bir benzetme kurulabilir.Isınmadan spor yapmanın sakatlanmalara yol açabileceği gibi ön analiz yapmadan çalmaya başlamanın da teknik hatalara neden olabileceği ifade edilebilir. Bu bağlantılar sayesinde öğrenciler, etüt çalışmalarında analiz yapabilmenin ve müziksel bileşenlere dikkat edebilmenin sadece teknik bir gereklilik değil aynı zamanda hayatın farklı alanlarında da kullanılabilen bir beceri olduğunu fark edebilirler.

VİY.3.2.1.

Viyolada 3. pozisyon temel etüt çalışmalarını yapabilmek için önce çalınacak etüt dikkatlice gözlemlenerek çözümlemeye başlanır. Süreç boyunca disiplinli ve istikrarlı çalışma alışkanlıkları geliştirerek düzenli ve odaklanmış bir şekilde ilerlenir (D3.1.3). Etüdün ritmik yapısı, melodik ilerleyişi ve parmak numaraları incelenir. Gözleme ilişkin amaçlar belirlenerek etüt analiz edilir ve belirli ölçütler doğrultusunda değerlendirme yapılır (KB2.2). Nota değerlerini ve temel müziksel işaretleri fark ederek parmak yerleşimleri zihinde canlandırılır. Öğrenciler tarafından viyola çalarken vücut dengesini sağlamak için doğru duruş ve tutuş pozisyonunu alınır. 3. pozisyonda temel yay ve sol el teknikleri kullanılarak çalışmaya devam edilir. Öğretmen öğrencileri gözlemler ve gerekli geri bildirimlerde bulunur. Sol elin parmakları ile perde değişimlerini temiz ve net yapabilmek için bilinçli pratikler gerçekleştirilir. Sesin doğru ve temiz çıkabilmesi için yay baskısı ve hız dengesi ayarlanarak uygulanır. Öğrenciler, gözlemledikleri verileri sınıflandırarak ve kaydederek (KB2.2) ilerlemelerini takip eder. Çalma sürecinde düzenli ve planlı bir şekilde ilerlenir (D3.2, D12.3, E2.2). Öğrencilerde çalıştıkları etüdü müziksel bileşenlere uygun şekilde çalmak için duyarlılık geliştirilir. Çalma sürecinde sanatsal bilgiye dayalı kararlar alarak müziğin yapısı daha bilinçli şekilde yorumlanır (OB1). Çalma sürecinde yeni müzikal ifadeleri keşfederken karşılaştıkları değişken unsurları anlamlandırarak yorumlarını geliştirirler (SDB3.1). Melodiyi uygun tempoda ve ritmik doğrulukla çalmaya özen gösterirler. Dinamik değişimleri gözlemleyerek müzikal ifade güçlendirilir. Eserin karakterini ve duygusal yapısını anlamaya çalışarak çalmaya devam edilir. Gruplara ayrılarak birlikte çalınır, öğrencilerde iş birliği duygusu güçlendirilir (SDB2.2). Performans görevi olarak öğrencilerin çaldıkları etüdü sınıf önünde sergilemeleri istenir. Öz değerlendirme formlarıyla bireysel katkılarını ve akran değerlendirme formlarıyla grup içindeki iş birliğini analiz edebilirler. Öğretmen, performans görevini dereceli puanlama anahtarıyla değerlendirebilir ve her gruba geri bildirim sağlayabilir (SDB1.2).

Öğrencilerin etüt çözümleme ve çalma süreçlerini daha bilinçli hâle getirebilmeleri için bireysel veya grup projeleri önerilebilir. Örneğin öğrencilerden bir etüdü analiz edip kendi öğrenme süreçlerini görselleştirmeleri istenebilir. Bu kapsamda etüdün ritmik ve melodik yapısını grafiksel olarak gösteren bir şema oluşturabilir ya da parmak numaralarını, yay yönlerini ve dinamikleri renklendirerek işaretleyebilirler. Dijital araçlardan yararlanarak etütlerdeki teknik pasajları detaylı inceleyen video içerikleri hazırlamaları teşvik edilebilir. Öğrenciler, belirli bir etüdü çalarken karşılaştıkları zorlukları, çözümlerini ve pratik yöntemlerini içeren kısa bir video kaydı oluşturabilir ve bu kayıtları sınıfta paylaşarak birbirlerine geri bildirim verebilirler.

Öğretmen, etüt çözümleme ve çalma süreçlerini desteklemek için doğrudan enstrüman üzerinde uygulamalı çalışmalar yapar. Örneğin etütlerde kullanılan parmak pozisyonları ve yay teknikleri viyola üzerinde gösterilerek öğrencilerin bu teknikleri hissetmeleri sağlanabilir. Ayrıca öğretmen, öğrencilerle birlikte bona ve solfej çalışmaları yaparak etütlerin ritmik ve melodik yapısını tekrar etmelerine yardımcı olabilir. Grup çalışmaları sırasında öğrenciler birbirine destek olacak şekilde eşleştirilir; bu sayede, teknik becerilerde zorlanan öğrenciler daha deneyimli öğrencilerden rehberlik alabilir ve her öğrencinin süreçte aktif bir rol üstlenmesi sağlanabilir. Ayrıca temel teknikleri pekiştirmek için oyunlaştırılmış etkinlikler veya hafıza kartları kullanılarak öğrencilerin etütlerdeki parmak numaralarını, ritmik kalıpları ve yay yönlerini daha kolay öğrenmeleri sağlanabilir. Hızlı refleks geliştirme oyunları veya ritim eşleşme etkinlikleri gibi eğlenceli çalışmalar eklenerek öğrencilerin etüt çalışmalarına daha aktif katılım göstermeleri desteklenebilir.