1. TEMA: 3. POZİSYONU TANIYORUM

SAB11. Müziksel Çalma

E1.5. Öz Güven, E2.5. Oyunseverlik

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.3. Sosyal Farkındalık

D12. Sabır, D16. Sorumluluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık

VİY.3.1.1. Viyolada üçüncü pozisyonda çalabilme

a) Üçüncü pozisyonu kullanarak nota etüdü çözümler.

b) Viyolada üçüncü pozisyon için duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Üçüncü pozisyonda viyolaya özgü teknikleri uygular

ç) Üçüncü pozisyonda çalarken müziksel bileşenlerine uygun şekilde çalar.

Viyolada 3. Pozisyon Çalışmaları

geçiş, pozisyon, sağ el teknikleri, sol el teknikleri

Bu temadaki öğrenme çıktıları; gözlem formu, kontrol listesi, dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme ve akran değerlendirme formları ile ölçülebilir. Performans görevi olarak öğrencilerden 3. pozisyonu kullanabileceği bir eser çalması istenir. Sonrasında öz/akran veya grup değerlendirmeleri yapılabilir. Performans görevleri, dereceli puanlama anahtarı ya da gözlem formu ile değerlendirilebilir.

Bu tema kapsamında öğrencilerin 1. pozisyon ve açık tel notalarını bildikleri, temel yay tekniklerine hâkim oldukları ve viyoladaki nota yerleşimi konusunda temel bir farkındalığa sahip oldukları kabul edilir. Öğrencilerin pozisyon kavramına dair temel bir anlayış geliştirdikleri ve 3. pozisyonun viyoladaki işlevini keşfetmeye hazır oldukları kabul edilmektedir. Ayrıca sol elin klavye üzerinde nasıl hareket ettiğini ve pozisyon değişiminin çalgı üzerindeki etkilerini gözlemleyip analiz edebilecekleri kabul edilmektedir.

Öğretmen, öğrencilerin 1. pozisyondaki nota yerlerini ve açık tel seslerini hatırlayabilip hatırlayamadıklarını gözlemleyerek ön değerlendirme sürecini başlatabilir. Öğrencilere "1. pozisyonda bir dizi çalabilirken parmaklarınızı nasıl yerleştirebiliyorsunuz?", "Aynı notaları daha yukarıda bir pozisyonda çalabilmeniz gerekse ne yapabilirsiniz?" gibi sorular yöneltilerek mevcut bilgi düzeyleri hakkında farkındalık geliştirebilmeleri sağlanabilir. Öğrencilerin pozisyon kavramını anlayabilmelerine yönelik kısa bir tartışma yapılabilir. 1. pozisyondan 3. pozisyona geçişin nasıl olabileceği üzerine beyin fırtınası yapılarak, öğrencilerin önceki deneyimlerinden yola çıkarak tahmin yürütebilmeleri teşvik edilebilir.

Öğrencilere “Merdiven çıkabilirken ayaklarınızı nasıl yerleştirebilirsiniz?”, “Bilgisayar klavyesinde yazı yazabilirken ellerinizi nasıl konumlandırabilirsiniz?” gibi sorular yöneltilerek bedensel koordinasyonun ve konum farkındalığının günlük hayatta nasıl kullanılabileceği üzerine düşünmeleri sağlanabilir. Bu sorular, viyoladaki pozisyon değişimlerinin de belirli bir düzen ve kas hafızası gerektirebileceğini fark edebilmeleri için bir bağlantı oluşturabilir. Öğrencilerden 1. pozisyonu evlerinin giriş katı, 3. pozisyonu ise üst kat gibi hayal etmeleri istenebilir. Bir üst kata çıkabilirken nasıl bilinçli bir şekilde adım atılması gerekiyorsa, viyolada da pozisyon değişiminde parmak yerleşimlerinin ve elin kaydırılabilmesinin bilinçli bir süreç olduğu vurgulanabilir. Ayrıca bisiklet sürebilirken vites değiştirme örneği verilerek vites değiştirmenin nasıl hız ve dengeyi etkileyebileceği anlatılabilir. Bu benzetme ile öğrenciler, 3. pozisyona geçebilmenin de ses yüksekliğini değiştirebilen ve enstrümanın çalınmasını etkileyebilen bir teknik olduğunu kavrayabilirler.

VİY.3.1.1

Dersin başında öğretmen tarafından 3. pozisyonun tanımı yapılarak bu pozisyonun viyolada daha fazla hareket kabiliyeti sağladığı ve eserlerdeki teknik pasajların icrasında önemli bir temel oluşturduğu açıklanır. Öğrencilere “3. pozisyonda çalarken yay ve sol elin uyumunu nasıl sağlayabiliriz?” gibi sorular yöneltilir. 1. pozisyonda çaldıkları notalar hatırlatılarak 3. pozisyonun daha yukarıda yer aldığı belirtilir. Öğrencilerden 3. pozisyonu viyolada bir üst kata çıkmak gibi hayal etmeleri istenir. 1. pozisyonu evlerinin girişi, 3. pozisyonu ise üst kat olarak hayal etmeleri ve öğrencilerin bu pozisyonda parmak yerleşimini, yay kontrolünü ve ses aralıklarını doğru şekilde kullanabilmeyi eğlenceli bir şekilde anlamaları sağlanır (E2.5). Öğrencilere sol elin klavye üzerinde nasıl kaydırılacağı gösterilir ve 1. parmağı (işaret parmağı) kullanarak klavyede yukarı doğru kaydırıp 3. pozisyona nasıl geçileceği açıklanır. Öğretmen tarafından 3. pozisyonda bir etüt sergilenir ve öğrencilerin, bu uygulamayı dikkatle izleyerek pozisyon değişikliği sırasında sol elin sap üzerinde nasıl yerleştiğini ve yay hareketlerinin buna nasıl eşlik ettiğini analiz ederek sorgulamaları sağlanır. Uygulama aşamasından önce 3. pozisyonda çalacakları etüdün bona ve solfej çalışması yapılarak etüt çözümlenir ve etüdün hangi bölümlerinde bu pozisyona geçiş yapacakları belirlenir. Ardından 3. pozisyonda doğru duruş ve tutuş pozisyonu değerlendirilir ve pozisyon değişiminde kontrolü nasıl artırabileceklerini tartışarak bu süreçte kendi kapasitelerine güven geliştirme fırsatı bulunur (OB1, E1.5). Öğrencilerin 3. pozisyonda parmak yerleşimlerini belirlemeye yönelik bireysel alıştırmalar yaparak ve bu süreçte çalgıya özgü teknikleri uygulayarak kendi gelişimlerini desteklemeye yönelik sorumluluk almaları sağlanır (D16.1). Etüt çalma aşamasında, öğrencilere 3. pozisyonda verilen etüt dikkatlice çalınır ve bu süreçte müziksel bileşenler uygulanır. Grup etkinliklerinde çiftler hâlinde birbirlerinin uygulamalarını gözlemleyerek olumlu geri bildirimlerde bulunmaları sağlanır (SDB2.3). "Pozisyon Yarışı" oyunu oynatılarak öğrencilerin sırayla viyolada bir notayı 1. pozisyonda çalmaları sonra aynı notayı 3. pozisyonda bulup çalmaları istenir (E2.5). Doğru ve temiz çalan alkışlanır. Ders boyunca, öğrenciler sabır ve kararlılıkla tekniklerini geliştirmeye odaklanır (D12.3). Dersin sonunda, öğrenciler öz değerlendirme formları ile kendi performanslarını analiz edebilir ve akran değerlendirme formları aracılığıyla birbirlerinin uygulamalarına dair geri bildirimde bulunabilir (SDB1.2, OB4). Öğrencilerden belirli tempolarda 3. pozisyona geçiş çalışmaları yapmaları performans görevi istenebilir. Çalışmalar, gözlem formları veya dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Zenginleştirme sürecinde "Pozisyon Yarışı" oyunu oynanabilir. Öğrenciler, sırayla bir dizi nota 1. pozisyonda çalarak başlarlar. Ardından öğretmen bir müzik parçası çalar ve öğrenciler, notaları 3. pozisyonda hızlı bir şekilde bulmaya çalışırlar. Bu yarışa zaman sınırlamaları eklenebilir, böylece öğrencilerin zaman baskısı altında odaklanma yetenekleri gelişebilir.

Destekleme sürecinde öğrencilerin 3. pozisyonla ilgili teknikleri gözlemlenerek her birine özel geri bildirimde bulunulabilir. Hangi noktada zorlandıklarını belirlenip, o alanda odaklanmalarını sağlanarak daha hızlı gelişmelerine yardımcı olunabilir. Ayrıca 3. pozisyonu anlatan eğlenceli bir hikâye oluşturularak 3. pozisyonu "viyoladaki çatı katı" gibi eğlenceli bir metaforla ilişkilendirerek bu pozisyonun mantığını daha kolay kavramaları sağlanabilir.