4. TEMA: DÜZEYİME UYGUN ETÜT ÇALIŞMALARI YAPIYORUM

SAB11. Müziksel Çalma

E1.1. Merak

SDB3.1. Uyum

D3. Çalışkanlık

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

VİY.2.4.1. Viyolada 1. pozisyon etütleri çalabilme

a) Viyolada 1. pozisyon etütleri çözümler.

b) Viyolada 1. pozisyon etütleri çalabilmek için çalgıya özgü duruş ve tutuş pozisyonunu alır.

c) Viyolada 1. pozisyon etütleri çalabilmek için uygun parmak ve yay tekniklerini kullanır.

ç) Viyolada 1. pozisyon etütleri müziksel bileşenlere uygun şekilde çalar.

1.Pozisyon

Yay Kullanımı

Etüt Çalışmaları

duruş ve tutuş, etüt çözümleme, parmak pozisyonları, pozisyon değişimi, temel yay teknikleri, viyola çalma teknikleri

Öğrenme çıktıları; bireysel performans değerlendirmeleri, kontrol listeleri, gözlem formları ile ölçülebilir. Performans görevi olarak öğrencilerden 1. pozisyonda bir etüdü sınıf önünde çalmaları istenebilir. Performans sırasında duruş ve tutuş doğruluğu, yay kullanımı, parmak pozisyonları gibi kriterler dikkate alınır. Performans görevi; analitik dereceli puanlama anahtarı, gözlem formları ile ölçülebilir.

Öğrencilerin viyolanın temel yapısını, çalma pozisyonlarını ve tekniklerini öğrendikleri, temel yay hareketleri, sol el parmak pozisyonları ve nota okuma becerilerinin geliştiği konusunda farkındalık kazandıkları kabul edilir.

Öğrencilerin 1. pozisyonda viyola çalabilmeleri, temel yay tekniklerini uygulayabilmeleri, nota bilgisine sahip olabilmeleri ve müzikal ifadeyi kullanabilmeleri için önceki bilgi ve becerileri belirlenebilir. Öncelikle öğrencilerin daha önce öğrenebildikleri teknikleri, nota okuma becerilerini ve müzikal terimlere olan hâkimiyetlerini değerlendirebilmek için açık uçlu sorular yöneltilebilir. Öğrencilere temel çalma becerilerini ölçebilmek amacıyla bireysel çalma görevleri verilebilir ve bu süreçte duruş, tutuş, yay kontrolü, parmak pozisyonları ve ritmik doğruluk gibi teknik unsurlar gözlemlenebilir. Dinleme ve analiz etkinlikleri ile öğrencilerin müzikal farkındalık düzeyleri değerlendirilebilir. Kısa melodik yapılar veya etütler dinletilerek öğrencilerin müzikal bileşenleri ayırt edebilme becerileri incelenebilir. Bu süreçte sınıf içi tartışmalar yapılarak öğrencilerin viyola teknikleri ve müzikal ifade hakkındaki önceki deneyimlerini paylaşabilmeleri sağlanabilir. Öğrencilerin bireysel farkındalık geliştirebilmeleri amacıyla öz değerlendirme formları kullanılabilir. Öğrencilere kendi çalma becerilerini, teknik hâkimiyetleri ve müzikal ifade düzeylerini düşünebilmelerini sağlayacak yönlendirmeler sunularak güçlü ve geliştirilmesi gereken yönlerini fark edebilmeleri sağlanabilir.

Öğrencilerden daha önce çalışabildikleri etütleri ve viyola tekniklerini hatırlayabilmeleri istenir. Çalışılabilen tekniklerin müzikal ifadeyle ilişkisi hakkında tartışma yapılabilir. “Önceki çalışmalarınızda yay kullanımı ve parmak pozisyonlarını nasıl uygulayabildiniz? Bu teknikleri yeni bir etütte nasıl kullanabilirsiniz?” gibi sorularla öğrencilerin önceki bilgileriyle yeni öğrenme çıktıları arasında bağlantı kurabilmeleri sağlanabilir. Öğrencilere 1. pozisyonda kullanılabilen temel teknikler ile müzikal anlatım arasındaki ilişki vurgulanabilir. “Bir etüt çalışabilirken ritmik yapı, dinamikler ve ses temizliği neden önemli olabilir?” gibi sorularla öğrencilerin teknik ve müzikal bileşenleri bütünleştirebilmeleri sağlanabilir. Önceki derslerde öğrenebildikleri yay çekme, parmak yerleşimi ve ses kontrolü becerileri ile yeni etüt çalışmaları arasındaki benzerlikler ve farklılıklar değerlendirilebilir. Öğrencilerden önceki çalışmalarında öğrenebildikleri teknikleri kullanarak yeni bir etüdü yorumlayabilmeleri istenebilir. “Daha önce çalışabildiğimiz bir etütte öğrendiğiniz yay hareketleri, bu yeni etütle nasıl ilişkilendirilebilir?” gibi sorularla bağlantılar kurabilmeleri teşvik edilebilir. Çalışılabilen etütlerin teknik gereklilikleri, müzikal ifade ve viyola çalma becerileriyle ilişkilendirilerek öğrencilerin yeni öğrenme çıktıları ile önceki bilgilerini bütünleştirebilmeleri sağlanabilir.

VİY.2.4.1.

Viyolada 1. pozisyon temel etüt çalışmalarını yapabilmek için önce çalınacak etüt dikkatlice gözlemlenerek çözümlemeye başlanır. Bu süreçte sanatsal ve gündelik bilgi türlerini fark edilerek etüdün içeriği anlamaya çalışılır (OB1). Süreç boyunca disiplinli ve istikrarlı çalışma alışkanlıkları geliştirerek düzenli ve odaklanmış bir şekilde ilerlenir (D3.1). Yeni, değişen ve belirsiz durumları anlamaya yönelik bir yaklaşımla etüdün yapısı analiz edilir. (SDB3.1). Etüdü keşfetmeye yönelik doğal bir merak geliştirilir ve bu merakları doğrultusunda eseri daha derinlemesine incelemeye yönelmeleri sağlanır (E1.1). Etüdün ritmik yapısı, melodik ilerleyişi ve parmak numaraları incelenir. Gözleme ilişkin amaçlar belirlenerek etüt analiz edilir ve belirli ölçütler doğrultusunda değerlendirme yapılır (KB2.2). Nota değerlerini ve temel müziksel işaretleri fark ederek parmak yerleşimleri zihinde canlandırılır. Öğrenciler tarafından viyola çalarken vücut dengesini sağlamak için doğru duruş ve tutuş pozisyonunu alınır. Sol elin klavyeye yerleşimi, başparmağın ve diğer parmakların doğru konumlandırılması gözlemlenir ve uygulanır. Uygun veri toplama araçları (ayna, video kaydı, öğretmen geri bildirimi) kullanılarak duruş ve tutuş pozisyonu değerlendirilir. Sağ elde yayı tutuş ve yay hareketleri, bilek ve kol koordinasyonu ile bütünleşik şekilde çalışılır. Duruş ve tutuşun çalma sürecini nasıl etkilediği öğrenciler tarafından deneyimlenir. 1. pozisyonda temel yay ve sol el teknikleri kullanılarak çalışmaya devam edilir. Çalışmaları düzenli ve disiplinli bir yaklaşımla sürdürerek istikrarlı ilerleme sağlamaya özen gösterilir (D3.1). Öğrenciler, farklı teknikleri keşfederek yeni sesler üretmeye çalışır ve süreç içinde merak duygularını geliştirmeleri sağlanır (E1.1). Bu süreçte karşılaştıkları yeni, değişen ve belirsiz durumları anlamlandırarak çalışmalarına yön verilir (SDB3.1). Yayın tellerle temas noktaları ve yay hızının ses üretimine etkisi üzerine gözlem yapılır. Sol elin parmakları ile perde değişimlerini temiz ve net yapabilmek için bilinçli pratikler gerçekleştirilir. Sesin doğru ve temiz çıkabilmesi için yay baskısı ve hız dengesi ayarlanarak uygulanır. Öğrenciler, gözlemledikleri verileri sınıflandırarak ve kaydederek ilerlemelerini takip eder. Öğrencilerde çalıştıkları etüdü müziksel bileşenlere uygun şekilde çalmak için duyarlılık geliştirilir. Çalma sürecinde sanatsal bilgiye dayalı kararlar alarak müziğin yapısı daha bilinçli şekilde yorumlanır. (OB1). Çalma sürecinde yeni müzikal ifadeleri keşfederken karşılaştıkları değişken unsurları anlamlandırarak yorumlarını geliştirirler (SDB3.1). Melodiyi uygun tempoda ve ritmik doğrulukla çalmaya özen gösterirler. Dinamik değişimleri gözlemleyerek müzikal ifade güçlendirilir. Eserin karakterini ve duygusal yapısını anlamaya çalışarak çalmaya devam edilir. Performans görevi olarak öğrencilerin çaldıkları etüdü sınıf önünde sergilemeleri istenir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı, gözlem formları ile ölçülebilir.

Zenginleştirme sürecinde daha karmaşık ritmik yapılar ve değişken ölçüler içeren etütler üzerinde çalışmalar yapmaları sağlanabilir. Repertuvar genişletme amacıyla 1. pozisyonda ancak farklı müzik türlerinden eserlerin çalınması sağlanabilir. Çabuk öğrenen öğrencilerden etütleri farklı tempolarda çalmaları beklenebilir.

Destekleme sürecinde 1. pozisyondaki temel teknikler aşamalı ve tekrarlı çalışmalarla desteklenebilir. Duruş, tutuş ve yay kontrolünü geliştirebilmek için ek alıştırmalar sunulabilir ve bu beceriler küçük bölümler hâlinde çalışılabilir. Yay hareketleri ve parmak yerleşimleri, daha yavaş tempoda çalışılarak pekiştirilebilir. Görsel-işitsel desteklerden faydalanılarak tekniklerin doğru uygulanması sağlanabilir. Öğretmen rehberliğinde teknikler adım adım öğrenilebilir ve bölümlere ayrılmış küçük egzersizlerle süreç kolaylaştırılabilir.