1. TEMA: ÇALGILARI TANIYORUM

KB1. Temel Beceriler

E1.1. Merak, E2.5. Oyunseverlik

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.1. Uyum

D3. Çalışkanlık, D12. Sabır

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

VİY.1.1.1. Çalgıları tanıyabilme

Çalgıların Tanıtımı

çalgı, çalgı türleri, telli çalgılar, üflemeli çalgılar, vurmalı çalgılar

Öğrenme çıktıları; eşleştirme soruları, soru cevap, doğru-yanlış soruları kullanılarak değerlendirilebilir. Yapboz oyunu oynanabilir. Öğrencilerden çalgı çeşitlerini somutlaştırmaları için müzik mağazasına gitme ve gözlem yapma performans görevi istenebilir. Performans için çalgı çeşitlerini tanıma, çalgıların fiziksel farklılıklarını belirleme, malzeme ve ses özelliklerini karşılaştırma, mağaza görevlisiyle etkileşim ve soru sorma gibi kriterler belirlenebilir. Performans analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerin çevrelerinde farklı çalgılar olduğunu ve bu çalgıların şekil, büyüklük ve malzeme bakımından birbirinden farklı olabileceğini bildiği; nesneleri büyüklüklerine, renklerine veya dokularına göre gruplandırabilecekleri kabul edilmektedir.

Öğrencilerin çalgılarla ilgili mevcut bilgilerini belirlemek için çeşitli yöntemler birlikte kullanılabilir. Öncelikle öğrencilerin çalgılar hakkındaki düşüncelerini serbestçe ifade edebilmeleri için sorular sorulabilir. Örneğin “Daha önce hiç çalgı gördünüz mü? Hangi çalgıları biliyorsunuz? Çalgılar neye benziyor?” gibi sorularla öğrencilerin çalgılarla ilgili farkındalık düzeyleri ve ön bilgileri değerlendirilebilir.

Öğrencilerin çalgıları günlük yaşamla ilişkilendirerek tanıyabilmeleri için çevrelerinde gördükleri nesnelerden ve deneyimlerinden yola çıkılabilir. Öncelikle evde, okulda ve dışarıda çalgılara benzeyen nesneler olup olmadığı sorgulanabilir. Örneğin "Evde büyük ve küçük tencereleri yan yana koyduğunda büyüklük farkını görebiliyorsun. Çalgılar da böyle büyük ya da küçük olabiliyor mu?", "Bazı oyuncaklar sert, bazıları yumuşak olabiliyor. Çalgılar da farklı malzemelerden yapılabiliyor mu?" gibi sorularla öğrencilerin çalgıları fiziksel yönleriyle anlamlandırabilmeleri sağlanabilir. Öğrencilerin oyuncakları ve çevrelerindeki nesneleri gözlemleyebilme alışkanlıklarından yola çıkılarak çalgılarla benzerlik kurabilmeleri sağlanır. "Büyük çalgılar nerede durabiliyor, küçük çalgılar nerede saklanabiliyor?", "Tahta bir çalgıyla metal bir çalgı nasıl farklı görünebiliyor?" gibi sorular yöneltilerek çalgıların fiziksel özelliklerine yönelik dikkatleri çekilebilir.

VİY1.1.1 

Öğrencilerin çevrelerinde bulunan çalgıları fark etmeleri ve bu çalgıları gözlemleyerek keşfetmeleri sağlanır. "Çalgılar neye benziyor?", "Çalgılar neden farklı şekillerdedir?", "Bazı çalgılar neden büyük, bazıları küçüktür?" gibi sorularla öğrencilerin merak duygusu harekete geçirilir (E1.1). Sınıfa çeşitli çalgı görselleri, maketler veya gerçek çalgılar getirilerek öğrencilerin çalgılara dokunarak, onları yakından inceleyerek ve karşılaştırarak gözlem yapmalarına rehberlik edilir. "Bu çalgı diğerlerine göre küçük mü büyük mü? Bu çalgının telleri ince mi kalın mı?", "Bu çalgının şekli nasıl?" gibi sorularla çocukların dikkat etmeleri gereken noktalar belirlenir. Öğrenciler çalgılara dokunarak, çalgıların büyüklüklerini kıyaslayarak ve onları farklı açılardan inceleyerek gözlem yaparlar. Öğretmen, çocukların gözlem yaparken kullanabilecekleri araçları (büyüteç ile yakından bakma, gözleri kapatarak dokunarak hissetme, çalgıları farklı açılardan inceleme vb.) tanıtır. Öğrenciler, gözlemlerini sözlü olarak ifade eder ve öğrendiklerini paylaşır (SDB2.1). Öğrenciler, çalgılar hakkında daha fazla bilgi edinme ihtiyacını fark eder ve öğretmenlerine veya arkadaşlarına sorular yöneltir (OB1). Öğrenciler, çalgıları dikkatlice gözlemleyerek sabırla incelemelerini tamamlar (D12.2). Not alma yerine gözlem sonuçları sınıfta eğlenceli grup etkinlikleriyle ve oyunlarla kaydedilir (E2.5). Büyük çalgılar bir köşeye, küçük çalgılar başka bir köşeye konur. Tahta çalgılar bir tarafa, metal çalgılar başka bir tarafa ayrılır. Sert yüzeyli çalgılar ile yumuşak yüzeyli çalgılar karşılaştırılır. Öğretmen, çocuklarla birlikte çalgıları benzer özelliklerine göre sınıflandırır ve basit şekiller veya renkli kartlarla gösterir (KB2.2). Öğrenciler, verilen görevleri özenle tamamlamak için çaba gösterirlerken hedeflere ulaşmak için hazırladıkları planı da uygularlar (D3.2). Çocukların öğrendiklerini hatırlamalarını kolaylaştırmak için çalgıların büyüklüğüne, malzemesine veya şekline göre gruplayan bir poster hazırlanır. Bu süreçte öğrenciler arkadaşlarıyla iş birliği yaparak çalgıları sınıflandırır ve fikirlerini paylaşır (SDB2.2). Öğrenciler çalgıları renk, doku ve büyüklük gibi fiziksel özelliklerine göre sınıflandırdıktan sonra bu çalgıları çalma biçimlerine göre gruplamaları sağlanır. Öğretmen, "Bazı çalgılar neden tokmakla çalınıyor, bazıları elle tutuluyor, bazıları üfleniyor?" gibi sorularla öğrencilerin çalgı türlerini keşfetmelerine rehberlik eder. Öğrenciler, elleriyle vurduklarında veya salladıklarında ses çıkaran çalgıları (davul, tef, marakas vb.) fark ederler. Öğrenciler, telleri gerilmiş ve parmakla ya da yayla titreştirilen çalgıları (gitar, keman, arp vb.) gözlemler. Öğrenciler, üflenerek çalınacak şekilde tasarlanmış çalgıları (flüt, melodika vb.) fark ederler. Bu süreçte çalgıların yapısal ve çalma biçimine dayalı farklılıkları gözlemlenir. Öğretmen, öğrencilerin çalgılara dokunarak ve onların hareketlerini inceleyerek hangi gruba ait olduğunu anlamalarına yardımcı olur (SDB3.1). Öğrenciler, çalgıların benzerliklerine ve farklılıklarına dair gözlemlerini hareket, görsel veya oyunlarla ifade ederler. Vurmalı çalgıları taklit eden bir hareket yaparak tanımlarlar. Telli çalgılar için tellere vurarak ritim tutma hareketi yaparlar. Üflemeli çalgılar için üfleme hareketi yaparak türünü gösterirler. Dersin sonunda öğretmen, "Hangi çalgılar tokmakla çalınıyor?", "Hangi çalgılar üflenerek çalınıyor?", "Telli çalgılar nasıl görünüyor?" gibi sorularla öğrencilerin gözlemlerini pekiştirir. Öğrencilerin öğrenme sürecindeki gelişimlerini değerlendirmek için gözlem formları, kontrol listeleri ve akran değerlendirme yöntemleri kullanılabilir.

Performans görevi olarak öğrencilerden seçecekleri bir müzik aletini tanıtmaları istenebilir. Öğrencilerin keşiflerini derinleştirmek için çeşitli etkinlikler uygulanabilir. “Çalgı Dedektifleri" etkinliğinde öğrenciler; çalgıları büyüklük, malzeme ve şekillerine göre karşılaştırarak sınıflandırabilir ve buldukları çalgıları çizebilir. “Çalgı Modelleme Atölyesi" etkinliğinde ise oyun hamuru, kâğıt veya karton gibi malzemelerle çalgı modelleri oluşturabilir; bu çalgıların neden bu şekilde tasarlandığını tartışabilirler. Öğrencilerin analitik düşünmelerini sağlamak için “Kendi Çalgı Sınıflandırmamı Yapıyorum" etkinliği yapılabilir; burada çalgılar, öğrencilerin belirlediği kriterlere göre gruplanabilir. Günlük hayatla ilişkilendirme amacıyla “Çalgılar Nerede Kullanılır?" etkinliğinde çalgıların farklı ortamlarda nasıl yer aldıkları hakkında gözlemler paylaşılabilir.

Öğrencilerin çalgıları tanımasını desteklemek için somut, tekrar eden ve yönlendirmeli etkinlikler uygulanabilir. Öncelikle çalgılar bire bir dokunarak, yakından incelenerek ve öğretmenin rehberliğinde keşfedilebilir. Öğrencilere "Bu çalgı büyük mü küçük mü?", "Bu çalgının yüzeyi nasıl?", "Bu çalgı hangi malzemeden yapılmış olabilir?" gibi net ve basit sorular yöneltilerek gözlem yapmaları sağlanabilir. Öğrencilerin öğrenme sürecini kolaylaştırmak için çalgılar, belirgin fiziksel özelliklerine göre (sadece büyük çalgılar, sadece tahta çalgılar) gruplandırılarak sunulabilir. Öğrencilerin karşılaştırmalar yaparak farklılıkları fark etmeleri için büyük-küçük, sert-yumuşak gibi ikili eşleştirme oyunları oynatılabilir. Öğrencilerin kavramları pekiştirmesi için "Çalgıyı Bul" etkinliği uygulanabilir. Öğretmen bir çalgıyı tanımlayarak (Bu çalgı tahtadan yapılmış ve büyüktür.) öğrencilerin doğru çalgıyı seçmesini sağlayabilir. Basit resimli kartlar, somut objeler ve eşleştirme etkinlikleriyle öğrenme desteklenebilir. Öğrencilerin gözlemlerini aktarmaları için çizim, yapıştırma ve parça tamamlama etkinlikleri kullanılabilir. Öğrenciler çalgıları çizebilir, basit modeller yapabilir veya çalgı görsellerini büyük-küçük, sert-yumuşak gibi özelliklerine göre ayrılmış panolara yerleştirebilir.