2. TEMA: HÜSEYNİ AŞİRAN VE KABA BUSELİK TELLERİNDE SOL EL POZİSYON UYGULAMALARI
SAB11. Müziksel Çalma
E1.1. Merak, E.1.5. Kendine Güvenme (Öz Güven), E2.2. Sorumluluk
SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)
D7. Estetik, D12. Sabır
OB2. Dijital Okuryazarlık, OB5. Kültür Okuryazarlığı
UD.4.2.1. Hüseyni aşiran ve kaba buselik tellerini çalabilme
a) Çalacağı egzersizleri çözümler.
b) Çalgıya özgü duruş ve tutuş pozisyonu alır.
c) Çalgıya özgü teknikleri kullanır.
ç) Müziksel bileşenleri uygular.
Kaba Buselik Teli
Temel Dörtlü ve Beşliler
1 ve 2. Pozisyon Sesleri
hüseyni aşiran, kaba buselik, pozisyon, ud
Öğrenme çıktıları; dizi çalışmalarını içine alan kontrol listesi, öz değerlendirme ve gözlem formu kullanılarak değerlendirilebilir. Dörtlü ve beşli uygulamalarına ilişkin performans görevi verilebilir. Verilen performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formu ile değerlendirilebilir.
Öğrencilerin telli çalgıların farklı tellerini tanıma ve ayırt etme becerisine sahip oldukları kabul edilmektedir.
Öğrencilere dügâh ve neva tellerindeki II ve III. kolon sesleri sorulabilir. Bir buselik beşli çalmaları istenerek ritmik bir egzersiz çalınabilir. Bu sırada udun tutuşu ve parmak pozisyonları incelenerek bilgilendirme yapılabilir.
Dügâh ve neva tellerinde basit bir melodi çalınarak öğrencilerin uygulaması istenebilir. Aynı egzersiz simetrik olarak hüseyni aşiran ve kaba buselik tellerinde çalınarak önceki öğrenmeler ile köprü kurulabilir. Pozisyon yaklaşımlarının ve kolon uygulamalarının her tel için geçerli olduğu, yalnızca seslerin değiştiği ifade edilebilir. Öğrencilerin deneyimleri ile öğretmen deneyimleri karşılaştırılabilir. Konuyu zihinsel olarak yapılandırmaları sağlanabilir.
UD.4.2.1
Etkileşimli tahta aracılığı ile çeşitli görseller ve videolar sunularak (OB2) öğrencilerde çalınacak teller ile ilgili dikkat uyandırılır (E1.1). Görsellerdeki egzersizleri öğretmen okur ve sıra ile öğrencilerden okumalarını ister (SAB6). Ardından örnek bir egzersiz üzerinden öğretmen nasıl çalınacağını anlatır ve öğrencilerden diğer egzersizleri çözümlemeleri istenir. Bu süreç, öz değerlendirme formu ve gözlem formu kullanılarak değerlendirilebilir. Öğrencilerden udu tutup doğru şekilde oturmaları beklenir. Bu süreç; sağ bacak pozisyonu, sırt ve kolların doğru pozisyonu, sol el parmaklarının duruşunu içeren kontrol listeleri kullanılarak değerlendirilebilir. Kaba buselik teli öğrencilere uygulamalı olarak anlatılır. Bunu yaparken diğer tellerin yerleri gösterilerek dikkat çekilir (E1.1, KB2.2) ve öğrencilerden kaba buselik telini göstermeleri istenir. Birinci pozisyon kolon sesleri aktarılarak kürdi beşlisini kaba buselik ve hüseyni aşiran tellerinde uygulamaları beklenir (Bu süreçte Türk müziği ses sistemine ait diyez ve bemollere küçük örnekler verilerek göçürme tekniğine dair göndermeler yapılır.). Kaba buselik ve hüseyni aşiran telleri kalın teller olduğundan öğrencilerin temiz ses elde etmek için sorumluluk alarak (E2.2) temiz ve tutarlı bir şekilde uygulama yapmaları beklenir (SDB1.2, SDB1.2). Bu süreç; basit ritim kalıpları ile uygulanan kürdi dörtlüsü-beşlisi, buselik dörtlüsü-beşlisi ve çargâh beşlisi verilerek teknik bakımdan genişletilir. Öğrencilerden kendilerine güvenmeleri beklenir (E1.5). Müzik kültürünü geliştirmek bakımından önemli olduğunu anlamaları beklenir (OB5). Dügâh teli 2. pozisyonda II ve III. kolon sesleri ile uygulanacak çargâh ve buselik beşlisi kaba buselik ve hüseyni aşiran telleri üzerinde uygulanır ve öğrencilerden sebat ederek çalmaları istenir (SDB1.2, E2.2, D12.3). Bu süreç, dörtlü ve beşli uygulamalarına ilişkin performans görevi verilerek değerlendirilebilir. Verilen performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formu ile değerlendirilebilir. Entonasyon ve parmak pozisyon ilişkisini içine alan kontrol listesi kullanılabilir. Verilen temel ritmik kalıplarda kaba buselik, hüseyni aşiran ve dügâh telleri kullanılarak egzersiz çalışması yapmaları istenir (SDB1.2). Entonasyon ve parmak pozisyon ilişkisini içine alan kontrol listesi kullanılır.
Öğrencilerin diğer tellerde pozisyon yaklaşımlarını denemesi istenebilir. Tellerle yapılan egzersizlere mızrap hızı, yönü ve vuruş şiddeti değişiklikleri eklenebilir. Öğretmen bazı vuruşlarda sesi tamamen keserek öğrencilerin ritmik ve pozisyon devamlılığını zihinsel olarak tamamlamasını isteyebilir. Ud çalan bir karakterin yer aldığı bir hikâye yazmaları veya çizimleriyle desteklemeleri istenebilir.
Öğrenciler, öğretmenin yaptığı hareketleri bir aynaya bakarak taklit edebilir. Kendi tutuşlarını düzeltebilmeleri için öğrencilerden gözlem kabiliyetlerini kullanmaları istenebilir. Mızrabın doğru tutuş noktasına renkli bir çıkartma yapıştırılır ve parmağını buraya koyması istenebilir. Oturuş pozisyonu için yere bant ile bir çerçeve çizilip öğrencilerin o alana oturması sağlanabilir. Doğru pozisyonu gösteren basit karikatürler veya el çizimleri hazırlanabilir.