2. TEMA: RİTİM KALIPLARINI YAZMA
SAB8. Müziksel Yazma
E1.1. Merak
SDB2.1. İletişim
D3. Çalışkanlık, D12. Sabır
UD.3.2.1. Seslendireceği egzersizleri yazabilme
a) Ritmik bileşenleri tanır.
b) Ritmik bileşenleri işitsel olarak ayırt eder.
c) Ritmik ve ezgisel bileşenleri uygular.
Temel Ritmik Kalıplar, Usul ve Ölçüler
müziksel yazma, ölçü, ud, usul
Öğrenme çıktıları; kısa cevaplı sorular, eşleştirme soruları ve bulmacadan oluşan çalışma kâğıtları ile kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir. Performans görevi olarak öğrencilerin farklı usullerde ritim kalıplarını yazmaları verilebilir. Verilen performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formu ile değerlendirilebilir.
Öğrencilerin ritmik bileşenleri tanıma ve işitsel olarak ayırt etme becerisine sahip oldukları kabul edilmektedir.
Ritmik bir cümle vurularak yarım bırakılarak nasıl tamamlamak istedikleri sorulur. Tamamlamak istedikleri kalıpları yazmaları istenebilir. Noktalı notalar ve senkoplar arasındaki farkı ayırt edebileceklerini anlamak için iki farklı temel düzeyde soru sorulabilir. Bu sorular doğrultusunda senkop ve noktalı notalar arasındaki farkları ve benzerlikleri tartışmaları istenebilir. Nota sürelerinin algılanmasına ilişkin çalışmalar yapılabilir.
Öğrencilere farklı iki renk karıştığında başka bir renk elde edebilecekleri örnekler ile gösterilebilir. Müziksel okuma ve yazma birleştiğinde farklı bir renk ortaya çıkabileceği aktarılabilir. Bu iki süreç arasında köprü kurulması sağlanabilir. Bir tablonun nasıl ortaya çıktığına dair sorular sorularak renklerin nasıl kullanıldığına dair farkındalık oluşturmaları sağlanabilir. Müziksel okuma, yazma ve çalma bir tabloyu meydana getiren renklere benzetilerek hepsi bir araya geldiğinde nasıl bir tablo oluşacağı ressamın (icracı) hayal gücüne bağlı olduğu ifade edilebilir. Müziksel yazma ve öğrenme süreci arasında köprü kurulabilir.
UD.3.2.1
Kolay mızrap hareketleri ile çalınabilecek egzersizler tahtaya yazılır ve öğrencilerden bu egzersizleri okumaları istenir (SAB6). Daha sonra kolay mızrap hareketleri öğretmen tarafından çalınır. Merak etmeleri beklenir (E1.1). Temel (Ankara, Karaman, Gelibolu vb.) ritmik kalıpları tanımaları beklenir. Bu süreç; kısa cevaplı sorular, eşleştirme soruları ve bulmacadan oluşan çalışma kâğıtları kullanılarak değerlendirilebilir. Yakın örneklerden oluşan çeşitli gruplamalar ve usuller sorulur (Karaman-Gelibolu) ve bu örnekleri istikrarlı bir şekilde (D3.1) ayırt etmeleri istenir (SDB2.1, KB2.11). Daha sonra planlı ve gayretli çalışmanın önemi vurgulanır (D3.1). Kendi ritim örneklerini yazmaları istenir (SAB11). Öğrencilerin farklı usullerde ritim kalıplarını kullanmalarına yönelik performans görevi verilebilir. Verilen performans görevi; analitik dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi ve gözlem formu kullanılarak değerlendirilebilir.
Daha karmaşık sus ve senkop örneklerinin olduğu örnekler yazması istenebilir. Seçtikleri bir ud sanatçısının eserlerini ve çalım tekniklerini analiz ederek kendileri için küçük etütler çıkarabilirler.
Öğrencinin notaları somutlaştırması için renkli kartlar kullanılabilir. Her ritmik değer farklı bir renk ile temsil edilir (dörtlük nota: kırmızı, sekizlik nota: mavi). Öğrenci bu kartları sıralayarak bir ritmik kalıp oluşturabilir. Ritmik kalıpları yazmak için önce öğretmen bir örnek yazarak bu örneği öğrenciyle birlikte seslendirebilir. Daha sonra öğrenci, benzer bir ritmik kalıbı kendisi yazmaya teşvik edilebilir. Öğrenciye yalnızca iki farklı ritmik değer ile sınırlı alıştırmalar verilebilir. Ritmik değerlerin nasıl yazıldığını gösteren bir çalışma kâğıdı hazırlanabilir. (dörtlük notanın şekli ve süresi). Öğrencinin bu rehberle notaları doğru bir şekilde yazması sağlanabilir. Öğretmen, öğrencinin yazdığı ritmik kalıbı çalabilir. Bu şekilde öğrencinin yazdığı kalıbın ses karşılığını duyarak öğrenmesi pekiştirilebilir. Her öğrenme aşamasında sık sık tekrar yapılabilir. Öğrencinin yazdığı ritmik kalıplar üzerinde tekrar çalışması sağlanarak kendine güveni artırılabilir.