1. TEMA: RİTİM KALIPLARINI OKUMA

Müzik Okulları-Bireysel Çalgı Eğitimi Dersi-Ud Modülü (3.Sınıf)

Temanın amacını; temel ritmik kalıpları ve usulleri okuma çalışmaları oluşturmaktadır. Bu doğrultuda temel ritim kalıplarını tanımak, ayırt etmek ve okuyabilmek için belirlenen öğrenme çıktılarına ulaşılması amaçlanmaktadır.

Ders Saati

Alan Becerileri

SAB7. Müziksel Okuma

Eğilimler

E1.1. Merak, E.1.5. Kendine Güvenme (Öz Güven)

Programlar Arası Bileşenler

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB2.1. İletişim

Değerler

D3. Çalışkanlık, D12. Sabır

Okuryazarlık Becerileri

OB4. Görsel Okuryazarlığı, OB5. Kültür Okuryazarlığı

Disiplinler Arası İlişkiler

Türkçe, Hayat Bilgisi

Beceriler Arası İlişkiler

KB2.2. Gözlemleme, KB2.4. Çözümleme, KB2.7. Karşılaştırma, KB2.16. Muhakeme, SAB11. Müziksel Yaratıcılık

Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri

UD.3.1.1. Seslendireceği egzersizleri okuyabilme

a) Ritmik bileşenleri tanır.

b) Ritmik bileşenleri ayırt eder.

c) Ritmik bileşenleri uygular.

İçerik Çerçevesi

Temel Ritmik Kalıplar, Usul ve Ölçüler

Anahtar Kavramlar

müziksel okuma, ud, usul

Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktıları; kısa cevaplı sorular, doğru-yanlış sorularından oluşan çalışma kâğıtları kullanılarak değerlendirilebilir. Öğrencilerin kendi yazdığı örnekleri seslendirmesine yönelik performans görevi verilebilir. Verilen performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formu ile değerlendirilebilir.

Öğrenme-Öğretme Yaşantıları

Temel Kabuller

Öğrencilerin temel ritmik bileşenleri tanıyabilecek işitsel ve görsel algıya sahip oldukları kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Öğrencilere ritmik kalıpların farklılıklarını ayırt edebilmelerine dair sorular sorulabilir ve bu sorular temel düzeyde bona ve solfej soruları ile pekiştirilebilir. Belirli ritmik ifadeler çalınarak bu ifadelerin hangi kalıbı içerdiğini tahmin etmeleri istenebilir.

Köprü Kurma

Öğrencilere Türkiye haritasının çeşitli bölgelerinin üzerinde duran çeşitli ritim kalıpları gösterilebilir. Ankara’ya uzak olan ritim kalıpları daha büyük mertebeler ile yazılan kalıplar, yakın olan kalıplar ise daha küçük mertebelerden oluşan kalıplardan oluşabilir. Öğrencilerden bunları okumaları istenir ve her kalıbın müziksel ifadenin bir parçası olduğu ve tüm bunlar birleştiğinde anlamlı bir bütün olduğu aktarılabilir. Daha sonra bu kalıplardan bazıları birleştirilir ve temel ritim kalıplarında egzersizler çalma ile müziksel okuma arasında köprü kurulabilir. Ritim bileşenlerinin doğanın döngüsüne olan benzerliğine (gece-gündüz, mevsimler vb.) ilişkin örnekler verilerek ve gözlemleyerek (bir çeşit okuma yaparak) böyle örnekler bulmaları istenebilir. Müziksel okuma ve öğrenme süreci arasında köprü kurulabilir.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

UD.3.1.1

Öğrencilere temel ritmik kalıplar sözlü olarak verilir ve yüksek sesle tekrarlamaları istenir (E1.5, SDB2.1). Tekrarlanan kalıplar nim sofyan, sofyan, semai gibi temel ölçüleri oluşturacak şekilde yazılır ve bu ifadelere Türk müziği uygulamalarında sıkça yer verileceği açıklanır (OB5). Usul-ölçü kavramları arasındaki ortak noktalar usul vurarak ve ölçülerin birim vuruşları yazılarak aktarılır (OB4, KB2.2), merak etmeleri beklenir (E1.1). Öğrencilerin temel ritmik ifadeleri ölçü içinde göstermeleri istenir (KB2.4). Doğru-yanlış sorularından oluşan çalışma kâğıdı kullanılarak değerlendirilebilir. Belli bir göz alışkanlığı kazanana kadar hatalar yapılabileceği fakat bunun herhangi bir eksiklik olmadığı, gayret ve sabır ile (D3.1) çalışması gerektiğini kavramaları beklenir (E1.5, D12.3). Kontrol listesi kullanılabilir. Temel usuller kullanılarak verilen örneklerde küçük hatalar yapılır ve öğrencilerden bu hataları bulmaları beklenir (SDB2.1). Verilen farklı usullerdeki örnekler birbiri ile karşılaştırılır ve ritmik yapıları bakımından farklılıklarına dikkat çekilir (KB2.7, D3.1). Ölçü rakamları yazılmadan örnekler yazılır. Öğrencilerin tahminde bulunmaları istenir (SDB2.1). Öğrencilerin bu usulleri (sofyan ve nim sofyan) birbirinden ayırt etmeleri beklenir (KB2.16). Bu süreç kısa cevaplı sorulardan oluşan çalışma kâğıdı kullanılarak değerlendirilebilir. Daha sonra örnek alıştırmalar verilir. Önce el ile vurarak daha sonra da metronom aleti kullanarak akıcı bir şekilde okumaları istenir. Öğrenciler bu süreçte kendi yazdığı örneklerini seslendirir (SAB11). Öğrencilerin bu süreçte kendi yazdığı örnekleri seslendirmesine yönelik performans görevi verilebilir. Verilen performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Farklılaştırma

Zenginleştirme

Öğrencilerin daha karmaşık (sus ve senkop ögelerinin olduğu) örnekler seslendirmesi istenebilir. Öğrencilerden ud için yazılmış önemli eserleri ve bestecileri araştırmaları istenebilir. Öğrenciler forteden piyanoya veya tam tersi aşamalı geçiş yaparak mızrap kontrolünü artırabilir.

Destekleme

Tekrarlayan Öğretim: Öğrendiklerini sık sık tekrar ettirip küçük adımlarla ilerlenebilir.

Gösterip Yaptırma: Kalem tutabilen öğrencilere dörtlük, sekizlik nota, sus ya da sol anahtarı çizdirilebilir.