3. TEMA: PİYANODA ÇARGÂH MAKAMI

SAB11. Müziksel Çalma

E1.1. Merak, E1.5. Kendine Güvenme (Öz Güven)

SDB2.1. İletişim

D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB9. Sanat Okuryazarlığı

PYN.4.3.1. Çargâh makamı dizisi çalabilme

a) Çargâh makamı dizisini çözümler.

b) Çargâh makamı dizisini çalmada duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Çargâh makamı dizisinde çalgıya özgü teknikleri kullanır.

ç) Çargâh makamı dizisini müzik bileşenlerine uygun çalar.

PYN.4.3.2. Çargâh makamına yönelik eser çalabilme

a) Çargâh makamına yönelik eseri çözümler.

b) Çargâh makamına yönelik eseri çalmada duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Çargâh makamına yönelik eserin çalgıya özgü teknikleri kullanır.

ç) Çargâh makamına yönelik eseri müzik bileşenlerine uygun çalar.

Piyano Çalgısı Üzerinde Makam Çalışmaları

dizi, makam

Öğrenme çıktıları; gözlem formu, öz değerlendirme formu ve dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir. Performans görevi kapsamında öğrencilerden çargâh makamına ait bir eseri dijital ortamda araştırarak farklı versiyonlarını dinlemesi, eseri çözümlemesi ve ardından teknik doğrulukla, çalgıya özgü ifadeyle ve müzik bileşenlerine uygun biçimde çalması istenebilir.

Öğrencilerin bir makam öğreniminde dizi çalabilecek müzikal bilgiye sahip oldukları kabul edilmektedir.

Öğrencilerin makam dizisi kavramına dair ön bilgileri, Türk müziği dizilerine yönelik farkındalık düzeyleri ve kulak aşinalıkları belirlenebilir. Süreçte ilk olarak öğrencilere “makam“ kavramı sorularla tanıtılarak daha önce herhangi bir makam duyup duymadıkları ya da makamların Batı müziğindeki dizilerden hangi yönleriyle ayrıldığını düşünüp düşünmedikleri sorulabilir. Ardından çargâh makamına ait basit bir dizi örneği dinletilerek öğrencilerin bu diziye işitsel tepkileri gözlemlenebilir.

Çargâh makamındaki melodik geçişler ve süslemeler, bir hikâyenin anlatımına benzetilebilir. Günlük hayatta bir arkadaşımıza hikâye anlatırken yaptığımız vurgu ve tonlamalar örnek verilebilir.

PYN.4.3.1

Öğrencilerin çargâh makamı dizisini öğrenmeye nasıl başlayacaklarını ve bu makamın müzikal bileşenlerini tanıyacakları anlatılır (OB1). Öğrenci çargâh makamı dizisini çözümler, duruş ve tutuş pozisyonu alır. Öğrenciler birlikte çalışarak çalışma sırasında ortak bir hedefe ulaşmak için dayanışmanın önemini kavrarlar (SDB2.1, D4.1). Öğrenciler, çalgıya özgü teknikleri kullanır çargâh makamı dizisini müzik bileşenlerine uygun çalar (OB9). Performans görevi kapsamında öğrencilerden çargâh makamı dizisini teknik doğrulukla çalması, diziyi oluşturan sesleri tanımlayarak kısa bir çözümleme sunması ve çalma sürecinde çalgıya özgü tekniklerle birlikte müziksel ifadeye dikkat etmesi istenir. Öğrenci, dizi içinde öne çıkan karakteristik sesleri tanıtarak dizinin yapısına dair kısa bir sözlü ya da yazılı açıklama yapar. Performans görevi bireysel ya da grup çalışması olarak uygulanabilir. Değerlendirme, öğretmenin hazırladığı dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu aracılığıyla yapılabilir.

PYN.4.3.2

Çargâh makamına yönelik eserin çalınması sürecinde öğrenciler eserin notalarını dijital müzik platformlarından inceleyip farklı versiyonlarını dinleyerek çeşitli müzikal yorumları keşfeder ve dijital araçlar etkili bir şekilde kullanarak müzikte bilgiye ulaşma becerilerini geliştirirler (OB2, D3.3). Bu süreçte merak duyguları devreye girer ve öğrenciler, makamın özelliklerini anlamak için araştırmalar yaparak derinlemesine öğrenirler (E1.1). Öğrenciler çargâh makamına yönelik eseri çözümler ve duruş, tutuş pozisyonu alır ve çalgıya özgü teknikleri kullanır. Öğrenciler, eser içerisinde çargâh makamını özelliklerini anlar. Eseri müzik bileşenlerine uygun çalmaya başladıklarında öz güvenleri, daha belirgin hâle gelir (E1.5, OB9). Performans görevi kapsamında öğrencilerden çargâh makamına ait bir eseri dijital ortamda araştırarak eserin farklı versiyonlarını dinlemesi, eseri çözümlemesi ve ardından teknik doğrulukla, çalgıya özgü ifadeyle ve müzik bileşenlerine uygun biçimde çalması istenir. Öğrenci, makamın özelliklerini ve eserdeki yansımalarını kısa bir sunum, video anlatımı ya da yazılı raporla ifade eder. Performans görevi; dijital araştırma, çözümleme ve icra boyutlarını içerecek şekilde dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerin hazır bulunuşluk, ilgi ve öğrenme stilleri dikkate alınarak bunlara ilişkin etkinlik/ materyal hazırlanabilir. Çargâh makamını daha derinlemesine analiz etmeleri, makamın farklı varyasyonlarını yaratmaları, özgün yorumlar geliştirmeleri ve grup çalışmaları ile eser üzerinde daha ileri düzeyde ifade etme becerileri kazanmaları sağlanabilir.

Çargâh makamı dizisinin ve eserinin temel müzik bileşenlerini daha basit parçalarla ve adım adım tekrarlar yaparak öğretmek, ritmik ve melodik yapıların pekişmesini sağlamak için faydalı olabilir. Oyun, canlandırma yapma gibi etkinliklerden ve görsel eşleştirme kartlarından yararlanılabilir. Gösterip yaptırma tekniğinden sık sık yararlanılabilir.