1. TEMA: PİYANODA TEMEL KAVRAMLAR 2

SAB11. Müziksel Çalma

E1.1. Merak, E1.4. Kendine İnanma (Öz Yeterlilik), E1.5. Kendine Güvenme (Öz Güven)

SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)

OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık, OB9. Sanat Okuryazarlığı

PYN.4.1.1. Müzik cümlesini eser veya etüt içinde çalabilme

a) Müzik cümlesini çalmada eseri çözümler.

b) Müzik cümlesini çalmada duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Müzik cümlesini çalmada çalgıya özgü teknikleri kullanır.

ç) Müzik cümlesini müzik bileşenlerine uygun çalar.

PYN.4.1.2. Gürlük terimlerini eser veya etüt içinde çalabilme

a) Gürlük terimlerini çalmada eseri çözümler.

b) Gürlük terimlerini çalmada duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Gürlük terimlerini çalmada çalgıya özgü teknikleri kullanır.

ç) Gürlük terimlerini müzik bileşenlerine uygun çalar.

PYN.4.1.3. Kuvvetlenerek ve hafifleyerek işaretlerini eser veya etüt içinde çalabilme

 a) Kuvvetlenerek ve hafifleyerek işaretlerinin yer aldığı eseri veya etüdü çözümler.

b) Kuvvetlenerek ve hafifleyerek işaretlerini çalmada duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Kuvvetlenerek ve hafifleyerek işaretlerini çalmada çalgıya özgü teknikleri kullanır.

ç) Kuvvetlenerek ve hafifleyerek işaretlerini müzik bileşenlerine uygun çalar.

PYN.4.1.4. Temel hız terimlerini eser veya etütlerde çalabilme

a) Temel hız terimlerinin yer aldığı eser veya etüdü çözümler.

b) Temel hız terimlerini çalmada duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Temel hız terimlerini çalmada çalgıya özgü teknikleri kullanır.

ç) Temel hız terimlerini müzik bileşenlerine uygun çalar.

Piyanoda Gürlük Terimleri

Piyanoda Hız Terimleri

müzik terimleri, müzik işaretleri

Öğrenme çıktıları; gözlem formu, dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme ile ölçülebilir. Performans görevi olarak öğrencilerden belirlenen bir eser veya etüt içerisinde yer alan müzik cümlesini teknik olarak doğru, ritmik ve melodik olarak akıcı, çalgıya özgü tekniklerle ve müzik bileşenlerine uygun biçimde çalması istenebilir. Öğretmen, performans görevini dereceli puanlama anahtarı ya da gözlem formu ile değerlendirebilir.

Öğrencilerin piyano performansında sunum becerisi kazanırken temel nota ve tekniklerini bildikleri kabul edilmektedir. Müzik terimleri, işaretleri ve müzik bileşenlerine dair temel bir bilgiye sahip oldukları, müzik kavramlarını tanıdıkları ve piyanoyu çalmaya yönelik temel becerilerinin bulunduğu kabul edilmektedir.

Öğrencilere forte, piyano, crescendo, decrescendo gibi dinamik işaretlerin bulunduğu kısa nota örnekleri gösterilerek bu sembolleri daha önce görüp görmedikleri ve bu sembollerin ne anlama geldiklerini bilip bilmedikleri sorulabilir. Ardından farklı hız terimlerine uygun kısa müzik dinletileri sunularak “Bu parça hızlı mı, yavaş mı?“, “Sizce bu müzik nasıl bir tempoda çalınıyor?“ gibi sorularla öğrencilerin tempo duyumları ölçülebilir. Öğrencilerden tanıdık bir melodi veya egzersizi farklı gürlük ve hız düzeylerinde tekrar etmeleri istenerek müziksel kontrol ve ifade becerileri gözlemlenebilir. Ayrıca öğrencilerin çaldıkları kısa ezgilerde belirli bir müziksel cümleyi nerede bitirdiklerine dair farkındalıklarını ölçmek amacıyla “Sizce bu müzik cümlesi nerede tamamlandı?“ gibi sorularla yönlendirme yapılabilir.

Öğrenciler, piyano üzerinde çaldıkları her tuşu gürlük terimleriyle ilişkilendirdikleri günlük hayat nesneleriyle (piyano için “yumuşak bir yastık“, forte için “güçlü bir rüzgâr“ gibi somut imgelerle) bağdaştırarak müzikal ifadelerini daha anlamlı hâle getirebilirler. Öğrenciler, müzikteki kuvvetlenerek ve hafifleyerek işaretlerini günlük hayattan örneklerle ilişkilendirerek anlayabilirler. Örneğin bir sesin giderek daha yüksek çıkması, bir konuşmada heyecanlanmak gibi ya da sesin yavaşça azalması, bir sesin uzaklaşması gibi örnekler verilebilir.

PYN.4.1.1

Öğrenciler müzik cümlesine hazırlık yaparak eserin temel ritmik yapısını, melodik çizgilerini ve armonik yapısını anlarlar. Öğretmen, cümlenin zorluk derecesine göre doğru bir şekilde müzik cümlesi hazırlamaları için öğrencilere rehberlik eder. Öğrencilerin zorlukla başa çıkmak için gösterdikleri çaba, kendilerine olan güvenlerini artırır (E1.4, D12.1). Öğrenciden çalınacak eseri çözümlemesi istenir. Çözümleme tamamlandıktan öğrenciden çalınacak eser veya etüt için duruş ve tutuş pozisyonu alması istenir. İkinci aşamada öğrenciler müzik cümlesini eser veya etüt içinde çalarken çalgıya özgü teknikleri kullanır. Bu süreç, öğrencilerin meraklarını uyandırır ve müzik cümlesini keşfetme isteğiyle onları motive eder (SDB1.2, E1.1). Öğrenciler müzik cümlesini bir araya getirerek müzik bileşenlerine uygun çalar (OB9). Performans görevi olarak öğrencilerden belirlenen bir eser veya etüt içerisinde yer alan müzik cümlesini teknik olarak doğru, ritmik ve melodik olarak akıcı, çalgıya özgü tekniklerle ve müzik bileşenlerine uygun biçimde çalması istenir. Öğrenci, müzik cümlesinin ritmik ve melodik yapısını kendi cümleleriyle açıklayarak çalışmasına kısa bir sözlü ya da yazılı değerlendirme ekler. Öğretmen, performans görevini dereceli puanlama anahtarı ya da gözlem formu ile değerlendirebilir.

PYN.4.1.2

Öğrencilerden piyano, mezzo forte, forte gibi temel gürlük terimlerini içeren düzeylerine uygun etüt ve eserler çalmaya hazırlık aşamasında bu terimleri günlük hayatta ilişkilendirilebileceği nesnelerle tanımlamaları istenir. Bu süreç, öğrencilere duygusal farkındalık kazandırırken müziği anlamlandırmalarını sağlar. Öğrenciler, piyanoda çaldıkları her tuşu, gürlük terimleriyle ilişkilendirdikleri nesnelerle bağdaştırarak sosyal etkileşim içinde kendi müzikal ve duygusal deneyimlerini ifade etme fırsatı bulurlar (SDB1.1). Öğrenciden çalacağı eser veya etüt için çözümleme yapması ve doğru duruş ve tutuş pozisyonu alması istenir. Öğretmen, öğrencilerin çalgıya özgü teknikleri kullanmalarını sağlamak için temel düzeyde bir eseri çalarak gürlük terimlerinin kullanıldığı bölümleri çalar ve bu bölümlerdeki değişimleri fark etmelerini sağlar (OB1). Öğrenciler, eseri müzik bileşenlerine uygun çalar (OB9). Performans görevi olarak öğrencilerden piyano, mezzo forte ve forte terimlerini içeren kısa bir etüt ya da eseri ilgili dinamikleri doğru şekilde uygulayarak çalması istenir. Çalışma öncesinde her bir dinamik terimi günlük yaşamdan bir nesne ya da durumla ilişkilendirerek örneklendirmesi ve bu benzetmeleri sözlü ya da yazılı şekilde paylaşması beklenir. Öğrenci, çaldığı eserin ilgili bölümlerinde duygu geçişlerini ifade etmeye çalışır. Performans görevi, dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formu kullanılarak değerlendirilebilir.

PYN.4.1.3

Kuvvetlenerek ve hafifleyerek işaretleri için öğretmen tarafından bu işaretleri tanımlayan görseller hazırlanır. Öğrenciden öğretmenin yaptığı işaretlerin kuvvetlenerek mi hafifleyerek mi olduğunu bulması istenir (OB4). Öğrenciden piyano üzerinde belirli bir dizi baştan sona çalınırken kuvvetlenerek ve ardından hafifleyerek şeklinde çalması istenir (E1.5). Öğrenciden seviyesine uygun eser veya etüdü çözümlemesi ve duruş, tutuş pozisyonu alması beklenir. Çalgıya özgü teknikleri kullanmada öğrencinin işaretlerin eserin hangi bölümlerinde yer aldığını anlaması sağlanır. Öğrenci eser veya etüdü bir bütün hâlinde müzik bileşenlerine uygun çalar (OB9). Performans görevi olarak öğrencilerden belirlenen bir eser veya etüt içerisinde yer alan müzik cümlesini teknik olarak doğru, ritmik ve melodik olarak akıcı, çalgıya özgü tekniklerle ve müzik bileşenlerine uygun biçimde çalması istenebilir. Öğretmen, performans görevini dereceli puanlama anahtarı ya da gözlem formu ile değerlendirebilir. 

PYN.4.1.4

Öğrenciler, temel hız terimlerinin çeşitli dijital materyallerde yer aldığı görseli anlar (OB4). Hız terimlerini günlük hayattan örnekler ile açıklayabilir. Öğrenciden temel hız terimlerini barındıran eser veya etüdü çözümlemesi, duruş ve tutuş pozisyonu alması beklenir. Bu aşamada piyano üzerinde bir dizi üzerinde hız terimlerinin nasıl çalınacağı hakkında bilgi toplar. Temel hız terimlerinin yer aldığı eser veya etüdün çalgıya özgü teknikleri kullanır. Terimlerin eser içerisinde hangi işaretler ile yer aldığını kavrar. Eser veya etüdü müzik bileşenlerine uygun çalar (OB9). Performans görevi kapsamında öğrencilerden içinde largo, andante, allegro gibi temel hız terimlerinin geçtiği kısa bir eser veya etüdü çözümleyerek bu terimlere uygun hızda, teknik doğrulukla ve müzikal ifadeyle çalmaları istenir. Öğrenci, hız terimlerini günlük hayattan örneklerle ilişkilendirerek çalma öncesi kısa bir sözlü ya da yazılı sunum hazırlar. Performans görevi, dereceli puanlama anahtarı ve gözlem formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencilerin hazır bulunuşluk, ilgi ve öğrenme stilleri dikkate alınarak bunlara ilişkin etkinlik/ materyal hazırlanabilir. Öğrencilerin müzik cümlesi, gürlük terimleri, kuvvetlenerek ve hafifleyerek işaretleri ile hız terimlerini daha karmaşık ve özgün eserler veya etütlerde uygulayarak her bir müzik bileşenini derinlemesine analiz etmeleri ve müzikal ifadelerini daha etkili bir şekilde geliştirmeleri sağlanabilir.

Öğrencilere daha fazla tekrar ve bireysel rehberlik sunulabilir. Müzik cümlesi ve terimler konusunda adım adım açıklamalar yapılabilir, görsel materyaller ve basit etütlerle anlamalarına yardımcı olunabilir ayrıca her bir müzik bileşenini daha küçük parçalara ayırarak onların daha kolay kavrayabilmesi sağlanabilir. Oyun, canlandırma yapma gibi etkinliklerden ve görsel eşleştirme kartlarından yararlanılabilir. Gösterip yaptırma tekniğinden sık sık yararlanılabilir.