1. TEMA: ÇALGILARI TANIYORUM

KB1. Temel Beceriler

E1.1. Merak, E2.5. Oyunseverlik

SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB3.1. Uyum

D3. Çalışkanlık, D12. Sabır

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

PYN.1.1.1. Çalgıları Tanıyabilme

Çalgıların Tanıtımı

çalgı, çalgı türleri, telli çalgılar, üflemeli çalgılar, vurmalı çalgılar

Öğrenme çıktıları; eşleştirme soruları, gözlem formu, soru-cevap ve doğru-yanlış soruları kullanılarak değerlendirilebilir. Yapboz oyunu oynanabilir. Çalgı çeşitlerini somutlaştırması için müzik mağazasına gitme ve gözlem yapma görevi verilebilir. Gözlem yapma görevinin değerlendirilmesi gözlem formları ile yapılabilir. Ayrıca öğrencilerin çalgıların fiziksel özelliklerini anlamalarını desteklemek amacıyla sınıf içi drama etkinlikleri düzenlenebilir. Düzenlenen drama etkinlikleri dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerin çevrelerindeki çalgıların şekil, büyüklük ve malzeme bakımından birbirinden farklı olabileceğini bildikleri; nesneleri büyüklük, renk veya dokularına göre gruplandırabilecekleri kabul edilmektedir.

Öğrencilerin çalgılar konusundaki mevcut bilgi düzeylerini ve müziksel farkındalıklarını ortaya çıkarmaya yönelik etkinliklere yer verilebilir. Öğrencilerle “Çalgı deyince aklınıza neler geliyor?“ sorusu üzerinden yapılan beyin fırtınası çalışmasıyla öğrencilerin ön bilgileri açığa çıkarılabilir. Farklı çalgıların görselleri ve isimlerinin yer aldığı kartlarla eşleştirme çalışmaları yapılabilir; bu sayede öğrencilerin hangi çalgı türlerini tanıdığı gözlemlenebilir.

Öğrencilerin çalgıları günlük yaşamla ilişkilendirerek tanımalarını sağlamak için çevrelerinde gördükleri nesnelerden ve deneyimlerinden yola çıkılabilir. Öncelikle ev, okul ve dışarıda çalgılara benzeyen nesneler olup olmadığı sorgulanabilir. “Evde büyük ve küçük tencereleri yan yana koyduğunda büyüklük farkını görebiliyorsun. Çalgılar da böyle büyük ya da küçük olabilir mi? Çalgılar da farklı malzemelerden yapılabilir mi?“ gibi sorularla öğrencilerin çalgıları fiziksel yönleriyle anlamlandırmaları sağlanır. Bunun yanı sıra öğrencilere daha önce herhangi bir çalgıyı görüp görmedikleri sorulabilir. “Bir düğünde, okulda ya da televizyonda çalgılar gördünüz mü? Evde oyuncak bir çalgınız var mı?“ gibi sorularla öğrencilerin çalgıları fark etme düzeyleri ölçülebilir. Öğrencilerin oyuncakları ve çevrelerindeki nesneleri gözlemleme alışkanlıklarından yola çıkarak çalgılarla benzerlik kurmaları sağlanır. “Büyük çalgılar nerede durur, küçük çalgılar nerede saklanır? Tahta bir çalgıyla metal bir çalgı nasıl farklı görülebilir?“ gibi sorular yöneltilerek çalgıların fiziksel özelliklerine yönelik dikkatleri çekilebilir.

PYN.1.1.1

Öğrencilerin çevrelerinde bulunan çalgıları fark etmeleri ve bu çalgıları gözlemleyerek keşfetmeleri sağlanır. Öğretmen, “Çalgılar neye benziyor? Çalgılar neden farklı şekillerde? Bazı çalgılar neden büyük, bazıları küçük?“ gibi sorularla öğrencilerin merak duygularını harekete geçirir (E1.1). Sınıfa çeşitli çalgı görselleri, maketler veya gerçek çalgılar getirilerek öğrencilerin çalgılara dokunarak, onları yakından inceleyerek ve karşılaştırarak gözlem yapmalarına rehberlik edilir. Öğrenciler çalgılara dokunarak, büyüklüklerini kıyaslayarak ve farklı açılardan inceleyerek gözlem yaparlar. Öğretmen, çocukların gözlem yaparken kullanabilecekleri yöntemleri (gözleri kapatarak dokunarak hissetme, çalgıları farklı açılardan inceleme vb.) tanıtır. Öğrenciler, gözlemlerini sözlü olarak ifade eder ve öğrendiklerini paylaşır (SDB2.1). Öğrenciler, çalgılar hakkında daha fazla bilgi edinme ihtiyacını fark eder ve öğretmenlerine veya arkadaşlarına sorular yöneltir (OB1). Öğrenciler, çalgıları dikkatlice gözlemleyerek sabırla incelemelerini tamamlar (D12). Not alma yerine gözlem sonuçları sınıfta eğlenceli grup etkinlikleriyle ve oyunlarla kaydedilir (E2.5). Büyük çalgılar bir köşeye, küçük çalgılar başka bir köşeye konur. Tahta çalgılar bir tarafa, metal çalgılar başka bir tarafa ayrılır. Öğretmen, çocuklarla birlikte çalgıları benzer özelliklerine göre sınıflandırır ve basit şekiller veya renkli kartlarla gösterir (KB2.2). Öğrenciler, verilen görevleri özenle ve çalışkanlıkla tamamlamak için çaba gösterir (D3). Çocukların öğrendiklerini hatırlamalarını kolaylaştırmak için çalgıların büyüklüğüne, malzemesine veya şekline göre gruplayan bir poster hazırlanır. Bu süreçte öğrenciler arkadaşlarıyla iş birliği yaparak çalgıları sınıflandırır ve fikirlerini paylaşır (SDB2.2). Öğrenciler çalgıları renk, doku, büyüklük gibi fiziksel özelliklerine göre sınıflandırdıktan sonra bu çalgıları çalma biçimlerine göre gruplamaları sağlanır. Öğretmen, “Bazı çalgılar neden tokmakla çalınıyor, bazıları elle tutuluyor, bazıları üfleniyor?“ gibi sorularla öğrencilerin çalgı türlerini keşfetmelerine rehberlik eder. Öğrenciler, elleriyle vurduklarında veya salladıklarında ses çıkaran çalgıları (davul, tef, marakas vb.) fark ederler. Öğrenciler, telleri gerilmiş ve parmakla ya da yayla titreştirilen çalgıları (gitar, keman, arp vb.) gözlemler. Öğrenciler, nefesli olarak çalınan çalgıları (flüt, melodika vb.) fark ederler. Bu süreçte çalgıların yapısal ve çalma biçimine dayalı farklılıkları gözlemlenir. Öğretmen, öğrencilerin çalgıları dokunarak ve hareketlerini inceleyerek hangi gruba ait olduğunu anlamalarına yardımcı olur (SDB3.1). Öğrenciler, çalgıların benzerlik ve farklılıklarına dair gözlemlerini hareketlerle, görsellerle veya oyunlarla ifade ederler. Vurmalı çalgıları taklit eden bir hareket yaparak tanımlarlar. Telli çalgılar için hayali bir gitar çalma hareketi yaparlar. Üflemeli çalgılar için üfleme hareketi yaparak türünü gösterirler. Dersin sonunda öğretmen, “Hangi çalgılar tokmakla çalınıyor? Hangi çalgılar üflenerek çalınıyor? Telli çalgılar nasıl görünüyor?“ gibi sorularla öğrencilerin gözlemlerini pekiştirir. Öğrencilere çalgı çeşitlerini somutlaştırması için müzik mağazasına gitme ve gözlem yapma performans görevi verilebilir. Performans görevinin değerlendirilmesi gözlem formları ile yapılabilir.

Öğrencilerin keşiflerini derinleştirmek için çeşitli etkinlikler uygulanır. “Çalgı Dedektifleri“ etkinliğinde öğrenciler; çalgıları büyüklük, malzeme ve şekillerine göre karşılaştırarak sınıflandırır ve buldukları çalgıları çizer. “Çalgı Modelleme Atölyesi“ etkinliğinde ise oyun hamuru, kâğıt, karton gibi malzemelerle çalgı modelleri oluşturur; bu çalgıların neden bu şekilde tasarlandığını tartışırlar. Öğrencilerin analitik düşünmelerini sağlamak için “Kendi Çalgı Sınıflandırmamı Yapıyorum“ etkinliği yapılır; burada çalgılar, öğrencilerin belirlediği kriterlere göre gruplanır. Günlük hayatla ilişkilendirme amacıyla “Çalgılar Nerede Kullanılır?“ etkinliğinde çalgıların farklı ortamlarda nasıl yer aldıkları hakkında gözlemler paylaşılır.

Öğrencilerin çalgıları tanımasını desteklemek için somut, tekrar eden ve yönlendirmeli etkinlikler uygulanır. Öncelikle çalgılar bire bir dokunarak, yakından incelenerek ve öğretmenin rehberliğinde keşfedilir. Öğrencilere “Bu çalgı büyük mü, küçük mü? Bu çalgının yüzeyi nasıl? Bu çalgı hangi malzemeden yapılmış olabilir?“ gibi net ve basit sorular yöneltilerek gözlem yapmaları sağlanır. Öğrencilerin öğrenme sürecini kolaylaştırmak için çalgılar, belirgin fiziksel özelliklerine göre gruplandırılarak (sadece büyük çalgılar, sadece tahta çalgılar vb.) sunulur. Karşılaştırmalar yaparak farklılıkları anlamaları için öğrencilere büyük-küçük, sert-yumuşak gibi ikili eşleştirme oyunları oynatılır. Öğrencilerin kavramları pekiştirmesi için “Çalgıyı Bul“ etkinliği uygulanır. Öğretmen bir çalgıyı tanımlayarak (“Bu çalgı tahtadan yapılmış ve büyüktür.”) öğrencilerin doğru çalgıyı seçmesini sağlar. Basit resimli kartlar, somut objeler ve eşleştirme etkinlikleriyle öğrenme desteklenir. Öğrencilerin gözlemlerini aktarmaları için çizim, yapıştırma ve parça tamamlama etkinlikleri kullanılır. Öğrenciler; çalgıları çizer, basit modeller yapar veya çalgı görsellerini büyük-küçük, sert-yumuşak gibi özelliklerine göre ayrılmış panolara yerleştirir.