2.TEMA: NEYDE MAKAMLAR VE UYGULAMALARI 1

SAB11. Müziksel Çalma

E3.2. Odaklanma

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)

D12. Sabır

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

NEY.5.2.1. Çargâh makamında Türk müziği eserlerini çalabilme

a) Çargâh makamında Türk müziği eserlerini çözümler.

b) Doğru duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Çalgıya özgü teknikleri kullanır.

ç) Ezgisel yapıya uygun olarak çargâh makamında Türk müziği eserlerini çalar.

Çargâh Makamında Türk Müziği Eserlerinin Çalınması

makam, ney, Türk müziği

Temadaki öğrenme çıktıları; gözlem formu, analitik dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi ve performans görevi kullanılarak değerlendirilebilir. Performans görevi olarak çargâh makamında kendi melodilerini oluşturmaları istenebilir. Performans görevi gözlem formu veya kontrol listesi ile değerlendirebilir.

Öğrencilerin bir önceki temada yer alan Türk müziğinde yer alan usullerden nim sofyan, semai ve sofyan usullerinde ney ile Türk müziği eserleri çalabilme ile ilgili öğrenme çıktılarına sahip oldukları kabul edilir.

Makamları seyir özelliklerini içeren örnek eserler dinletilebilir. Ardından kulaktan ezgi tekrarları ile öğrencilerin makamları içselleştirmeleri sağlanabilir. Öğrencilerin çargâh ve kürdi makamında etüt ve eserleri çalabilme ile ilgili öğrenme çıktılarına yönelik makamların müzikte neyi ifade ettiğini ve daha önce çalıştıkları makamlardan örnek eserler çalmaları istenebilir.

Öğrencilerin önceki temalarda öğrendiği notalar ile öğreneceği makam dizilerindeki notalarla ilişki kurması sağlanabilir.

NEY.5.2.1

Çargâh makamının genel özellikleri anlatılarak, makamın dizisi gösterilip solfeji yapılır ve öğrencilerin odaklanıp makamın genel özelliklerini çözümlemeleri ardından kendi cümleleriyle yorumlamaları sağlanır (OB1, E3.2). Daha sonra öğretmen, çargâh makamında Türk müziği eserlerini uygun bona ve solfej tekniklerini kullanarak sergiler. Öğrenciler, öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip Türk müziği eserinin uygun teknikleri kullanarak önce bona ardından solfejini sergiler (KB2.14, SAB10). Seslendireceği çargâh makamındaki Türk müziği eserlerinde kullanacağı parmak pozisyonu ve doğru duruş pozisyonu uygulamalı olarak gösterilir. Ardından öğrencilerin ayna karşısında doğru duruş ve parmak pozisyonlarını kontrol etmeleri, kendilerini değerlendirmeleri, doğru duruş ve tutuş pozisyonunu sergilemeleri istenir (SDB1.2). Doğru duruş ve parmak pozisyonları sağlandıktan sonra öğrencilerin ney ile çargâh makamından oluşan eserleri çalabilmeleri için neye özgü teknikleri ifade etmeleri ardından kullanmaları istenir. Çargâh makamının belirgin şekilde algılanması için uzun seslerden oluşan Türk müziği eserleri, öğretmen tarafından ezgisel yapıya uygun olarak çalınır. Öğrenciler gözlemledikten sonra eserleri ezgisel yapıya uygun olarak çalmaları istenerek çalışmalarında sabırlı olmaları gerektiği vurgulanır (D12.3). Çalışmalar, gözlem formu veya analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Performans görevi olarak çargâh makamında kendi melodilerini oluşturmaları istenebilir. Performans görevi gözlem formu veya kontrol listesi ile değerlendirebilir.

Öğrenciler küçük gruplara ayrılarak bir grup, eseri ney ile seslendirirken diğer grup, eserin solfejini yapabilir. Bu etkinlik, süreci eğlenceli hâle getirirken öğrencilerin sosyal iletişimini geliştirebilir. Türk müziği teori uygulama dersinde çargâh makamında öğrendikleri eserleri ney ile seslendirmeleri istenebilir.

Her öğrencinin gelişimi takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Öğretmenin yardımı ile makamların barındırdığı seslerden oluşan etütler sık tekrar edilebilir. Eserler ve etütler metronom aleti ile yavaşlatılarak çalınabilir.