1. TEMA: NEYDE USUL (RİTM) UYGULAMALARI

SAB11. Müziksel Çalma

E3.2. Odaklanma

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)

D12. Sabır

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

NEY.5.1.1. Nim sofyan usulünde Türk müziği eserleri çalabilme

 a) Nim sofyan usulünde Türk müziği eserlerini çözümler.

b) Doğru duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Çalgıya özgü teknikleri kullanır.

ç) Ezgisel yapıya uygun olarak nim sofyan usulünde Türk müziği eserlerini çalar.

NEY.5.1.2. Semai usulünde Türk müziği eserleri çalabilme

a) Semai usulünde Türk müziği eserlerini çözümler.

 b) Doğru duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Çalgıya özgü teknikleri kullanır.

ç) Ezgisel yapıya uygun olarak semai usulünde Türk müziği eserlerini çalar.

NEY.5.1.3. Sofyan usulünde Türk müziği eserleri çalabilme

a) Sofyan usulünde Türk müziği eserlerini çözümler.

b) Doğru duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Çalgıya özgü teknikleri kullanır.

ç) Ezgisel yapıya uygun olarak semai usulünde Türk müziği eserlerini çalar.

Nim Sofyan, Semai ve Sofyan Usullerinde Türk Müziği Eserlerinin Çalınması

ney, ritim, Türk müziği, usul

Temadaki öğrenme çıktıları; gözlem formu, analitik dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi ve performans görevi kullanılarak değerlendirilebilir. Performans görevi olarak nim sofyan, semai ve sofyan usullerinde çaldığı Türk müziği eserlerini metronom aleti yardımı ile hızlandırmaları istenebilir. Performans görevi, gözlem formu veya kontrol listesi ile değerlendirebilir.

Öğrencilerin bir önceki temalarda neyde ikinci kademede ses alanında yer alan ara sesleri (kürdi, nim hicaz ve segâh) seslendirebilme ile ilgili öğrenme çıktılarına sahip oldukları kabul edilir.

Beden perküsyonu ve tef gibi araçlarla usuller modellenebilir. Ardından ritim sayma ve eşlik etme çalışmalarıyla öğrencilerin kavrayışı pekiştirilebilir. Öğrencilerin neyde usullerle Türk müziği eseri çalabilme ile ilgili öğrenme çıktılarına yönelik hazırlık soruları sorulabilir.

Öğrencilere aileleriyle katıldığı düğün, halk oyunları gösterileri vb. etkinliklerde dinledikleri Türk müziği eserlerine örnek vermeleri istenebilir. Verdikleri örneklerden nim sofyan, semai ve sofyan usulü içinde barındıran eserler dijital ortamda dinletilerek eserlerin ritimlerine eşlik edip, öğreneceği usullerle bağ kurmaları sağlanabilir.

NEY.5.1.1

 Öğretmen tarafından nim sofyan usulünden oluşan Türk müziği eserleri uygulamalı olarak gösterilip dinlettirildikten sonra öğrencilerden eserleri çözümlemeleri beklenir. Nim sofyan usulünün genel özellikleri anlatılarak, bir ritim aleti ile usulün vuruluşu gösterilip öğrencilerin usulün vuruluşuna odaklanıp ritmin genel özelliklerini kendi cümleleriyle yorumlamaları sağlanır (OB1, SAB10, E3.2). Daha sonra öğretmen, neyde öğrenilen ses kademelerindeki ana ve ara seslerden oluşan Türk müziği eserini uygun bona ve solfej tekniklerini kullanarak sergiler. Öğrenciler öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip, Türk müziği eserinin uygun teknikleri kullanarak önce bona ardından solfejini sergiler (KB2.14, SAB10). Seslendireceği nim sofyan usulündeki Türk müziği eserlerinde kullanacağı parmak pozisyonu ve doğru duruş pozisyonu uygulamalı olarak gösterilir. Ardından öğrencilerin ayna karşısında doğru duruş ve parmak pozisyonlarını kontrol etmeleri, kendilerini değerlendirmeleri, doğru duruş ve tutuş pozisyonunu sergilemeleri istenir (SDB1.2, SAB10). Doğru duruş ve parmak pozisyonları sağlandıktan sonra öğrencilerin neyde nim sofyan usulünde eserleri çalabilmeleri için neye özgü teknikleri ifade etmeleri ardından kullanmaları sağlanır. Nim sofyan usulünün belirgin şekilde algılanması için uzun seslerden oluşan Türk müziği eserleri, öğretmen tarafından ezgisel yapıya uygun olarak çalınır. Öğrencilerin gözlemledikten sonra eserleri ezgisel yapıya uygun olarak çalmaları istenerek çalışmalarında sabırlı olmaları gerektiği vurgulanır (D12.3). Çalışmalar analitik dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirilebilir.

NEY.5.1.2

Öğretmen tarafından semai usulünden oluşan Türk müziği eserleri uygulamalı olarak gösterilip dinlettirildikten sonra öğrencilerden eserleri çözümlemeleri beklenir. Semai usulünün genel özellikleri anlatılarak, bir ritim aleti ile usulün vuruluşu gösterilip öğrencilerin odaklanıp ritmin genel özelliklerini kendi cümleleriyle yorumlamaları sağlanır (OB1, E3.2, SAB10). Daha sonra öğretmen, neyde öğrenilen ses kademelerindeki ana ve ara seslerden oluşan Türk müziği eserini uygun bona ve solfej tekniklerini kullanarak sergiler. Öğrenciler öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip, Türk müziği eserinin uygun teknikleri kullanarak önce bona ardından solfejini sergiler (KB2.14, SAB10). Seslendireceği semai usulündeki Türk müziği eserlerinde kullanacağı parmak pozisyonu ve doğru duruş pozisyonu uygulamalı olarak gösterilir. Ardından öğrencilerin ayna karşısında doğru duruş ve parmak pozisyonlarını kontrol etmeleri, kendilerini değerlendirmeleri, doğru duruş ve tutuş pozisyonunu sergilemeleri istenir (SDB1.2, SAB10). Doğru duruş ve parmak pozisyonları sağlandıktan sonra öğrencilerin semai usulünde eserleri çalabilmeleri için neye özgü teknikleri ifade etmeleri ardından kullanmaları sağlanır. Semai usulünün belirgin şekilde algılanması için uzun seslerden oluşan Türk halk müziği eserleri, öğretmen tarafından ezgisel yapıya uygun olarak çalınır. Öğrencilerin gözlemledikten sonra eserleri ezgisel yapıya uygun olarak çalmaları istenerek çalışmalarında sabırlı olmaları gerektiği vurgulanır (D12.3). Çalışmalar analitik dereceli puanlama anahtarı veya gözlem formu ile değerlendirilebilir.

NEY.5.1.3

 Öğretmen tarafından sofyan usulünden oluşan Türk müziği eserleri uygulamalı olarak gösterilip dinlettirildikten sonra öğrencilerden eserleri çözümlemeleri beklenir. Sofyan usulünün genel özellikleri öğrencilere anlatılır. Bir ritim aletiyle usulün vuruluşu gösterilir. Öğrencilerin, bu ritme odaklanmaları ve genel özellikleri kendi cümleleriyle yorumlamaları sağlanır (OB1, E3.2). Daha sonra öğretmen, neyde öğrenilen ses kademelerindeki ana ve ara seslerden oluşan Türk müziği eserini uygun bona ve solfej tekniklerini kullanarak sergiler. Öğrenciler öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip, Türk müziği eserinin uygun teknikleri kullanarak önce bona ardından solfejini sergiler (KB2.14, SAB10). Seslendireceği sofyan usulündeki Türk müziği eserlerinde kullanacağı parmak pozisyonu ve doğru duruş pozisyonu uygulamalı olarak gösterilir. Ardından öğrencilerin ayna karşısında doğru duruş ve parmak pozisyonlarını kontrol etmeleri, kendilerini değerlendirmeleri, doğru duruş ve tutuş pozisyonunu sergilemeleri istenir (SDB1.2). Doğru duruş ve parmak pozisyonları sağlandıktan sonra öğrencilerin neyde sofyan usulündeki eserleri çalabilmeleri için neye özgü teknikleri ifade etmeleri ardından kullanmaları sağlanır. Semai usulünün belirgin şekilde algılanması için uzun seslerden oluşan Türk müziği eserleri, öğretmen tarafından ezgisel yapıya uygun olarak çalınır. Öğrencilerin gözlemledikten sonra eserleri ezgisel yapıya uygun olarak çalmaları istenerek çalışmalarında sabırlı olmaları gerektiği vurgulanır (D12.3). Süreç sonunda performans görevi olarak nim sofyan, semai ve sofyan usullerinde çaldığı Türk müziği eserlerini metronom aleti yardımı ile hızlandırmaları istenebilir. Performans görevi, gözlem formu veya kontrol listesi ile değerlendirilebilir.

Öğrenciler küçük gruplara ayrılarak bir grup, eseri ney ile seslendirirken diğer grup, eserin usulünü çeşitli ritim aletleri ile çalabilir. Bu etkinlik, süreci eğlenceli hâle getirirken öğrencilerin sosyal iletişimi geliştirebilir.

Bu süreçte eserler, metronom aleti ile yavaşlatılarak çalınabilir.