4. TEMA: TELLERDE 1. PARMAK ÇALIŞMALARI

SAB11. Müziksel Çalma

KB2.3. Özetleme

E1.4. Kendine İnanma

SDB3.2. Esneklik

D10. Mütevazılık

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

KMN.3.4.1. Sol elini tuşeye yerleştirerek çalma becerisi sergileyebilme

a) 1. parmak çalışmasında çalınacak eseri çözümler.

b) Sol el parmaklarını tuşeye yerleştirirken dik duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Doğru duruş ve tutuş tekniğini kullanarak sol elde teknikleri doğru kullanır.

ç) Tuşede 1. parmak sesleri ezgisel yapıya uygun çalar.

KMN.3.4.2. Tuşede parmak basımındabaşlangıç çalışmalarını özetleyebilme

a) Tellerde 1. parmak çalışmalarını sergilerken çözümleme yapar.

 b) Seslerin yerlerini sınıflandırır.

c) Öğrendiği 1. parmak çalışmalarını yorumlar.

Çalgıda 4 Tel Üzerinde 1. Parmak Çalışmaları

keman, yay, reçine, öğretmenin öğrenciye özgü hazırladığı etütler

Öğrenme çıktılarında dinlediğini anlama ve tanıma becerisini içine alan performans görevi verilebilir. Bu performans görevi, öğrencinin ayna karşısında doğru duruş ve tutuş sergileyerek sol elini doğru ve parmağını kasmadan çalışmayı uygulamasını içerebilir. Bütün tellerde 1. parmak çalışmaları, dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

Metronom hızına adapte olduğu, uyum sağladığı; çalışmaları ritmik olarak yaptığı ve metronomla eşlikli çaldığı kabul edilir.

Ön değerlendirme sürecinde öğrencilerin sol el tutuşu ve temel yay–tuşe tekniklerine ilişkin mevcut bilgi ve becerilerini belirlemek amacıyla öğrencilere “Çalgında sol el başparmak ve işaret parmak tutuş ve duruşunu gösterebilir misin?“ sorusu yöneltilerek öğrencilerin ayna karşısında yan bir duruş sergilemeleri ve sol el pozisyonlarını gözlemlemeleri sağlanabilir. Ardından “Tuşede basma tekniğini gösterir misin?“, “Detaşe yay tekniğinde la telinde birinci parmak basılıyken hangi notayı çalarız?“, “Legato tekniğinde birinci parmağımız re telinde basılı konumdayken hangi notayı çalarız?“ gibi sorularla öğrencilerin teknik uygulama bilgisi ve nota bilgisine yönelik değerlendirme yapılabilir.

“Kalem tutarken baş ve işaret parmağımızı sıkarsak yazımız nasıl olur?“ ve “Doğru kalem tutuşumuz ve bileğimiz nasıldır?“ sorularıyla öğrenciler düşünmeye yönlendirilebilir.

KMN.3.4.1

 Keman duruş ve tutuş pozisyonu öğretmen rehberliğinde öğrenci ile ayna karşısında gerçekleştirilir. Tuşeye işaret parmağını yan ve hafif dik olarak yerleştirir ve baş parmağını da yan ve baskı uygulamadan bileği düz ve avuç içi açık duracak şekilde tutar. La telinde tüm yay (2'lik nota çalışması) çekerek si notasını icra eder. Bu süreçte öğrenciler gözlem formu kullanılarak değerlendirilir. Öğrenciye seviyesine uygun etüt seçilir. Öğretmen öğrencinin etütte nota sürelerini belirtmesini ve etüdün bonasını yapmasını ister. Bu arada öğrenci etüdün bonasını yaparken öğretmen eşliğinde etüdü çözümleyerek yay çalışmasına geçer. Öğrenci, ayna karşısında yan bir duruş sergileyip kendisini gözlemleyerek kemanı tutar. Çalgının tutuşunda vücudunu sol kol hizasıyla aynı paralelde tutarak sol el başparmağını tuşenin en uç noktasına dik olarak yerleştirir ve işaret parmağını yan ve hafif dik olarak tuşeye değdirerek (İşaret parmağı hafif yan basması ve hafifçe katlaması ile yapmalıdır.) dik bir duruş ve tutuş alır (KB2.2). Duruş ve tutuşunu her küçük molada, soru cevap etkileşiminde ya da herhangi bir durumda kontrol eder. Duruş ve tutuştaki en küçük eğimin kemanı tutamayarak kaymasına neden olduğunu fark eder. Bu durumunda öğrenci, başparmağı kasmanın işaret parmağına olan baskısını algılar. Bu yüzden çalgıda iki konumun önemini anlar ve doğru tekniği kullanmak için çaba gösterir. Duruşu ve tutuşu ayarladıktan sonra baş ve işaret parmağını tuşeye yerleştirir. İşaret parmağını kaldırmadan, kare ve yan bir tutuşla la teline basarak si sesini elde eder. Bu çalışmada yayı orta yay olarak kullanabilir. Bulduğu si sesinin temiz çıkması için tırnak ve parmak ucunu ortak basar, sesin doğru tekniklerle elde edildiğini gözlemleyerek algılar (KB2.2). Bu doğru teknikten kaynaklanarak si sesinin ses tınısını, kendine inanarak ezgisel yapıya uygun biçimde çalar (E1.4). Performans görevi olarak öğrenciden seviyesine uygun seçilen bir etüdü nota sürelerini ve bonasını doğru şekilde yaparak çözümlemesi, ardından yay çalışmasına geçmesi istenir. Performans görevi, gözlem formu ve parmak pozisyonu ile ilgili ölçütlerin bulunduğu dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilir.

KMN.3.4.2

Öğrenci başlangıçtan nota basımına kadar olan süreci öncelikle öğretmen eşliğinde sözlü, sonra da uygulamalı olarak özetler. Anlatımının duru ve açıklayıcı olmasına dikkat eder. Çalma pozisyonu aldıktan sonra la telinde si sesi, re telinde mi sesi, sol telinde la sesi ve son olarak da mi telinde fa diyez sesini seslendirir. Sesleri icra ederken basım hatasından dolayı sesin pürüzlü ve kısık gelmesinden kaynaklı olarak öğretmenin sunacağı fikirler ile önereceği teknik konulara karşı açık olur (D10.1). Tellerde 1. parmak çalışmasında si, mi, la ve fa diyez seslerini icra ederken öğretmene sözlü olarak basış tekniğini anlatacak biçimde çözümleme yapar. Basma tekniği sıkarak ve sert parmak yapısıyla kullanılamadığından esnek bir parmak yapısı ile çalışmaya uyum sağlar(SDB3.2). Parmak basma yerlerini (ayna karşısında bakarak) dik şekilde işaret parmağı kullanarak aynı hizada sınıflandırır. Her telde 1. parmağını basarak sesleri öğretmen eşliğinde duyurur. Bu çalışmaları önce iki vuruş nota değeri, sonra 4 vuruş nota değeri ile detaşe öncelikli olarak, daha sonra ise legato tekniğini kullanarak sınıflandırma yapar. Yapılan 1. parmak yerleştirme çalışması dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilir. Öğrenci ayna karşısında kendini doğru açıdan görerek yaptığı 1. parmak çalışmalarında kendi cümlelerini kullanarak öğrenme sürecini yorumlar (OB1). Performans görevi olarak öğrenciden başlangıçtan nota basımına kadar olan süreci öğretmen eşliğinde önce sözlü, ardından uygulamalı olarak özetlemesi istenir. Performans görevi, parmak pozisyonu ve seslendirme ile ilgili ölçütlerin bulunduğu dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilir.

Öğrencilere vuruş çalışmaları yaptırılabilir. Burada etüdü çalmadan önce etüt üzerinde bona yapması istenir. Bu etütler 8 ve 10 ölçü olarak öğrencinin seviyesinin üzerinde yazılabilir. Bir vuruş çalışmaları üst , alt ve orta yay olarak çalışılabilir.

Öğrenci ile bire bir öncelikle 4 vuruş 1. parmak çalışmaları yapılabilir. Yayı 4'e sesli bölmesi istenebilir. 4 vuruş pekiştirildikten sonra aynı teknikle 2 vuruş yay çalışmaları yapılabilir.