4. TEMA: ÇALGIDA TEMEL DAVRANIŞLAR

KB1. Temel Beceriler

E1.1. Merak

SDB2.1. İletişim

D12. Sabır

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

KMN.1.4.1. Kemanın bakımını yapabilme

KMN.1.4.2. Yayın bakımını yapabilme

Keman ve Yay Temizliği

Keman ve Yayı Koruma Yöntemleri

keman, arşe

Öğrenme çıktıları; hikâye canlandırma, gözlem formları, dinlediğini anlama ve tanıma becerisini ifade eden performans göreviyle değerlendirilebilir. Öğrencilerden bireysel olarak resim ya da grup hâlinde şema çalışmaları yapmaları performans görevi olarak istenebilir.

Öğrencilerde edilgin olarak el becerisinin olduğu kabul edilir.

Ön değerlendirme sürecinde “Çalgıyı temizlerken nelere dikkat edilir?“, “Çalgı nerede muhafaza edilmelidir?“, “Yayda dikkat edilmesi gereken kurallar nelerdir?“ soruları ile soru cevap yöntemi kullanılarak öğrencilerin bilgileri ölçülebilir.

Öğrencilere günlük hayattan örnek vermek için dişlerini fırçalarken bileklerini nasıl hareket ettirdikleri ya da resim yaparken fırçayı nasıl kullandıkları sorulabilir. Bu örneklerden hareketle esneklik ve yumuşaklığın önemi üzerinde durularak kemanda yayı çekerken de bileğin gevşek ve akıcı olması gerektiği anlatılabilir.

KMN.1.4.1

Öğrencinin çalgısını hafif nemli bir bezle amacına uygun şekilde temizlemesi hedeflenir. Bu hedef doğrultusunda öğrencinin sınıf ortamında çalgısını ve yayını temizlemesi için öğrenciye nemli bir bez verilir. Öğretmen rehberliğinde temizleme aşamasına geçilir. Bu çalışmada öğrenciye baskı uygulamadan köprü ve diğer gövde kısımlarını dikkatli temizlemesi için yardım edilir (SDB2.1). Öğrenciler temizleme çalışmasında sabırlı davranarak görevlerini yapmaya çalışır (D12.3). Böylece çalgısını kılıfından çıkarıp çaldıktan sonra temizlemesi gerektiğini fark eder (OB1). Öğrencilere çalgılarını taşıma ve saklamaya dair bilgiler verilir. Süreç sonunda dinlediğini anlama ve tanıma becerisini ifade eden performans görevi verilir. 

KMN.1.4.2

Öğrencilere gövde temizleme çalışması uygulamalı olarak gösterildikten sonra yayın bakımı için yapılacak çalışmaya geçilir. Öğrenciler, öğretmen rehberliğinde yayı hafifçe gerer. Yayı gererken burgunun soldan sağa doğru hafif bir şekilde sıkmadan döndürülmesi gerektiğini, yayı esnetirken sağdan sola doğru çevrildiğini fark eder (E1.1). Öğrenciler yayı çalma pozisyonunda gerekli gerginliğe getirmek için bilgi toplar (KB2.8). Topladığı bilgileri sınıf ortamında sergiler. Yayı gevşeterek, kutuya yerleştirme çalışması yaparak çalgılarını nasıl koruması gerektiğini kaydeder (OB1). Süreç gözlem formu ile değerlendirilir.

Bu çalışmada daha hızlı öğrenen öğrenciler, çalgı bakımını yalnızca temel düzeyde uygulamakla kalmayıp bakım sürecinin neden önemli olduğunu kavrayarak bilgi düzeylerini derinleştirebilir. Öğrenciler, farklı yay ve çalgı malzemelerinin temizlik gereksinimlerini araştırabilir; kullanılan bez türü, reçine ya da temizleme ürünlerinin etkilerini karşılaştırmalı olarak inceleyebilir. İlgili öğrenciler, yay mekanizmasının çalışma prensibini kavrayarak burgunun işlevi üzerine kısa bir sunum hazırlayabilir. Ayrıca kendi çalgısının dışında farklı yaylı çalgılarda (viyola, çello, kontrbas vb.) temizlik ve bakım yöntemlerinin benzerlik ve farklılıklarını inceleyerek poster ya da dijital sunum oluşturabilir. İsteyen öğrenciler, çalgı bakımında yapılan hataların uzun vadeli etkilerini araştırarak sınıf arkadaşlarını bilgilendirebilir. Keman kutularının iç tasarımının çalgıyı nasıl koruduğu üzerine düşünerek bir tasarım önerisi geliştirebilir.

Dikkat süreleri öngörülerek ve çalışmalar sadeleştirilerek devam edilebilir. Öğrenciler tek tek çalıştırılabilir. Yay ve keman bakımı, öğretmen eşliğinde sözlü iletişim kurarak ilerletilebilir.