3.TEMA: KAVALDA MAKAMLAR VE UYGULAMALARI-6.
SAB11. Müziksel Çalma
E3.2. Odaklanma
SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)
D12. Sabır
OB1. Bilgi Okuryazarlığı
KVL.8.3.1. Buselik makamında Türk halk müziği eserlerini çalabilme
a) Buselik makamında Türk halk müziği eserlerini çözümler.
b) Doğru duruş ve tutuş pozisyonu alır.
c) Çalgıya özgü teknikleri kullanır.
ç) Ezgisel yapıya uygun olarak buselik makamında Türk halk müziği eserlerini çalar.
KVL.8.3.2. Karcığar makamında Türk halk müziği eserlerini çalabilme
a) Karcığar makamında Türk halk müziği eserlerini çözümler.
b) Doğru duruş ve tutuş pozisyonu alır
c) Çalgıya özgü teknikleri kullanır.
ç) Ezgisel yapıya uygun olarak karcığar makamında Türk halk müziği eserlerini çalar.
Buselik ve Karcığar Makamlarında Türk Halk Müziği Eserlerinin Çalınması
kaval, makam, Türk halk müziği
Öğrenme çıktıları; gözlem formu, dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi ve performans görevi kullanılarak değerlendirilebilir. Performans görevi olarak tema içeriğinde öğrendiği makamlardan iki tanesini seçip kendi melodilerini oluşturmaları istenebilir. Performans görevi gözlem formu veya kontrol listesi ile değerlendirebilir.
Öğrencilerin önceki temalarda yer alan Türk müziğinde yer alan makamlarda kaval ile Türk halk müziği eserleri seslendirebilme ile ilgili öğrenme çıktılarına sahip oldukları kabul edilir.
Kavalda makam uygulamaları ile ilgili öğrenme çıktılarına yönelik aşağıdaki sorular sorulabilir.
• Daha önce kavalda öğrendiğiniz makamlardanhüseyni, hicaz, nikriz, hüseyni ve hicaz makamlarını ve bu makamlarla ilgili eserleri çalarken karşılaştığınız zorluklar nelerdir?
• Öğrendiğiniz makamları birbirinden nasıl ayırt edersiniz?
• Öğrendiğiniz makamları pozisyon olarak değerlendirecek olsanız en kolay ve en zor olarak tanımlayacağınız makamlar hangileri olur?
Önceki temalarda öğrendiği rast, nihavent ve nikriz makamları ilr yeni öğreneceği buselik ve karcığar makamı seslerini karşılaştırmaları istenebilir. Bu karşılaştırma sonucunda bu makamların benzeyen ve farklı yönlerini ifade etmeleri istenebilir.
KVL.8.3.1.
Öğretmen tarafından buselik makamından oluşan Türk halk müziği eserleri uygulamalı olarak gösterilip dinlettirildikten sonra öğrencilerden eserleri çözümlemeleri beklenir. Buselik makamının genel özellikleri anlatılarak makamın dizisi gösterilip solfeji yapılır ve öğrencilerin odaklanıp makamın genel özelliklerini kendi cümleleriyle yorumlamaları sağlanır (OB1, E3.2). Daha sonra öğretmen, buselik makamından oluşan etüt ve Türk halk müziği eserlerini uygun bona ve solfej tekniklerini kullanarak sergiler. Öğrenciler, öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip, etüt ve Türk halk müziği eserinin uygun teknikleri kullanarak önce bona ardından solfejini sergiler (KB2.14, SAB10). Seslendireceği buselik makamındaki etüt ve Türk halk müziği eserlerinde kullanacağı parmak pozisyonu ve doğru duruş pozisyonu uygulamalı olarak gösterilir. Ardından öğrencilerin ayna karşısında doğru duruş ve parmak pozisyonlarını kontrol etmeleri, kendilerini değerlendirmeleri, doğru duruş ve tutuş pozisyonunu sergilemeleri istenir (SDB1.2). Doğru duruş ve parmak pozisyonları sağlandıktan sonra öğrencilerin etütleri çalabilmeleri için kavala özgü teknikleri ifade etmeleri ardından kullanmaları istenir. Buselik makamının belirgin şekilde algılanması için uzun seslerden oluşan etütler ve Türk halk müziği eserleri, öğretmen tarafından doğru teknik ile ezgisel yapıya uygun olarak çalınır. Öğretmen gözlemlendikten sonra öğrencilerin, eserleri ezgisel yapıya uygun olarak çalmaları ve çalışmalarında sabırlı olmaları vurgulanır (D12.3). Çalışmalar kontrol listesi ile değerlendirilebilir.
KVL.8.3.2.
Öğretmen tarafından karcığar makamından oluşan Türk halk müziği eserleri uygulamalı olarak gösterilip dinlettirildikten sonra öğrencilerden eserleri çözümlemeleri beklenir. Karcığar makamının genel özellikleri anlatılarak makamın dizisi gösterilip solfeji yapılır ve öğrencilerin odaklanıp makamın genel özelliklerini kendi cümleleriyle yorumlamaları sağlanır (OB1, E3.2). Daha sonra öğretmen, karcığar makamından oluşan etüt ve Türk halk müziği eserlerini uygun bona ve solfej tekniklerini kullanarak sergiler. Öğrenciler, öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip, etüt ve Türk halk müziği eserinin uygun teknikleri kullanarak önce bona ardından solfejini sergiler (KB2.14, SAB10). Seslendireceği karcığar makamındaki etüt ve Türk halk müziği eserlerinde kullanacağı parmak pozisyonu ve doğru duruş pozisyonu uygulamalı olarak gösterilir. Ardından öğrencilerin ayna karşısında doğru duruş ve parmak pozisyonlarını kontrol etmeleri, kendilerini değerlendirmeleri, doğru duruş ve tutuş pozisyonunu sergilemeleri istenir (SDB1.2). Doğru duruş ve parmak pozisyonları sağlandıktan sonra öğrencilerin etütleri çalabilmeleri için kavala özgü teknikleri ifade etmeleri ardından kullanmaları istenir. Karcığar makamının belirgin şekilde algılanması için uzun seslerden oluşan etütler ve Türk halk müziği eserleri, öğretmen tarafından doğru teknik ile ezgisel yapıya uygun olarak çalınır. Öğrencilerin gözlemledikten sonra eserleri ve etütleri ezgisel yapıya uygun olarak çalmaları istenerek çalışmalarında sabırlı olmaları gerektiği vurgulanır (D12.3). Performans görevi olarak tema içeriğinde öğrendiği makamlardan iki tanesini seçip kendi melodilerini oluşturmaları istenebilir. Çalışmalar gözlem formu veya kontrol listesi ile değerlendirilebilir.
Öğrenciler küçük gruplara ayrılarak bir grup eseri kaval ile seslendirirken diğer grup eserin solfejini yapabilir. Türk müziği teori uygulama dersinde rast, nihavent, nikriz, buselik ve karcığar makamlarında öğrendikleri eserleri kaval ile çalmaları istenebilir.
Her öğrencinin gelişimi takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Öğretmenin yardımı ile makamların barındırdığı seslerden oluşan etütler sık tekrar edilebilir. Eserler ve etütler metronom aleti ile yavaşlatılarak çalınabilir.