4. TEMA: KAVALDA MAKAMLAR VE UYGULAMALARI-3.

SAB11. Müziksel Çalma

E3.2. Odaklanma

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme)

D12. Sabır

OB1. Bilgi Okuryazarlığı

KVL.6.4.1. Uşşak makamında Türk halk müziği eserlerini çalabilme

a) Uşşak makamında Türk halk müziği eserlerini çözümler.

b) Doğru duruş ve tutuş pozisyonu alır.

c) Çalgıya özgü teknikleri kullanır.

 ç) Ezgisel yapıya uygun olarak uşşak makamında Türk halk müziği eserlerini çalar.

Uşşak Makamında Türk Halk Müziği Eserleri

kaval, makam, Türk halk müziği

Öğrenme çıktıları; gözlem formu, dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi ve performans görevi kullanılarak değerlendirilebilir. Performans görevi olarak uşşak makamında kendi melodilerini oluşturmaları istenebilir. Performans görevi gözlem formu veya kontrol listesi ile değerlendirebilir.

Öğrencilerin bir önceki temalarda yer alan çargâh ve kürdi makamlarında etütlerin, Türk halk müziği eserlerini çalabilme ve Türk müziğinde yer alan usullerden nim sofyan, semai ve sofyan usullerinde kaval ile Türk halk müziği eserleri çalabilme ile ilgili öğrenme çıktılarına sahip oldukları kabul edilir.

Kavalda makam uygulamaları ile ilgili öğrenme çıktılarına yönelik aşağıdaki sorular sorulabilir.

• Daha önce kavalda öğrendiğiniz makamlar neler?

• Kaval ile bir makamı çalarken karşılaştığınız zorluklar nelerdir?

• İki farklı makamı nasıl ayırt edersiniz?

Önceki temalarda öğrendiği makamlarla yeni öğreneceği makamlar arasında benzerlikleri ifade etmeleri sağlanabilir. Daha önce öğrendiği makamlarla ortak olan aralıklar veya türkülerin melodik yapılarını karşılaştırmaları istenerek bağ kurmaları sağlanabilir.

KVL.6.4.1.

 Öğretmen tarafından uşşak makamından oluşan Türk halk müziği eserleri uygulamalı olarak gösterilip dinlettirildikten sonra öğrencilerden eserleri çözümlemeleri beklenir. Uşşak makamının genel özellikleri anlatılarak makamın dizisi gösterilip solfeji yapılır ve öğrencilerin odaklanıp makamın genel özelliklerini kendi cümleleriyle yorumlamaları sağlanır (OB1, E3.2). Daha sonra öğretmen, uşşak makamından oluşan etüt ve Türk halk müziği eserini uygun bona ve solfej tekniklerini kullanarak sergiler. Öğrenciler, öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip etüt ve Türk halk müziği eserini uygun teknikleri kullanarak önce bona ardından solfejini sergiler (SAB10). Seslendireceği uşşak makamındaki etüt ve Türk halk müziği eserlerinde kullanacağı parmak pozisyonu ve doğru duruş pozisyonu uygulamalı olarak gösterilir. Ardından öğrencilerin ayna karşısında doğru duruş ve parmak pozisyonlarını kontrol etmeleri, kendilerini değerlendirmeleri, doğru duruş ve tutuş pozisyonunu sergilemeleri istenir (SDB1.2). Doğru duruş ve parmak pozisyonları sağlandıktan sonra öğrencilerin etütleri çalabilmeleri için kavala özgü teknikleri ifade etmeleri ardından kullanmaları sağlanır. Uşşak makamının belirgin şekilde algılanması için uzun seslerden oluşan etütler ve Türk halk müziği eserleri, öğretmen tarafından doğru teknik ile ezgisel yapıya uygun olarak çalınır. Öğretmen gözlemlendikten sonra öğrencilerin ezgisel yapıya uygun olarak etütleri çalmaları ve sabırlı olmaları vurgulanır (D12.3). Performans görevi olarak uşşak, makamında kendi melodilerini oluşturmaları istenebilir. Çalışmalar gözlem formu ile kontrol listesi değerlendirilebilinir.

Öğrenciler küçük gruplara ayrılarak bir grup eseri kaval ile seslendirirken diğer grup eserin solfejini yapabilir. Türk müziği teori uygulama dersinde uşşak, hüseyni ve hicaz makamlarında öğrendikleri eserleri kaval ile çalmaları istenebilir.

Her öğrencinin gelişimi takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Öğretmenin yardımı ile makamların barındırdığı seslerden oluşan etütler sık tekrar edilebilir. Eserler ve etütler metronom aleti ile yavaşlatılarak çalınabilir.