1. TEMA: KANUNDA NİHAVENT DİZİSİNİ ÖĞRENİYORUM

SAB11. Müziksel Çalma

E1.1. Merak, E3.2. Odaklanma

SDB2.1. İletişim

D7. Estetik, D19. Vatanseverlik

OB2. Dijital Okuryazarlık

KNN.8.1.1. Nihavent dizisini ve özelliklerini örnek etüt ve eserlerle birlikte çalabilme

a) Nihavent dizisini, seslerini ve mandal sayılarını öğrenip çalabilmesi için yazılmış etüt veya eserleri çözümler.

 b) Nihavent dizisini, seslerini ve mandal sayılarını öğrenerek kanuna özgü duruş pozisyonu alır.

c) Nihavent dizisini, seslerini ve mandal sayılarını öğrenerek kanuna özgü teknikleri kullanır.

ç) Nihavent dizisini, seslerini ve mandal sayılarını öğrenerek kanuna özgü müziksel bileşenleri kullanır.

Nihavent Dizisinin, Seslerinin ve Mandal Sayılarının Öğretilmesi

dizi, kanun, kromatik, müzik, perde, Türk müziği, usul

Öğrenme çıktıları; gözlem formu, kontrol listesi, öz değerlendirme, akran değerlendirme formu eşleştirme kartları kullanılarak değerlendirilebilir. Dinlediğini anlama ve tanıma becerisini içine alan performans görevi verilebilir. Öğrencilerden nihavent dizisini ve dizinin özelliklerini örnek etüt ve eserlerle birlikte çalabilme performans görevi istenebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencilerin rast, segâh, uşşak, hüseyni, hicaz, uzzal, karcığar, hümayun bildiği ve teknik çalışmaları yaptığı öngörülmektedir.

Daha önce makam kavramı ile ilgili öğrencinin bilgisi o olduğu varsayılarak nihavent dizisinin öğrenilmesiyle ilgili ön hazırlık yapılabilir. Nihavent sesleri üzerinde durulabilir.

Öğrencinin yedinci sınıfa kadar öğrendiği bilgiler temel alınarak, yedinci sınıfta bu bilgilerin üzerine yeni bilgiler eklenerek kanun çalımı ve kanuna bakış açısının geliştirilmesi amaçlanabilir.

KNN.8.1.1.

Nihavent dizisinin genel özellikleri anlatılır, dizinin seyri gösterilerek solfej çalışmaları yapılır ve öğrencilerin odaklanması sağlanır (E3.2). Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle çözümlenir (KB2.4). Öğrencilere nihavent dizisinin sesleri ve mandal sayılarıyla ilgili kanun üzerinde bilgi verilerek öğrencinin mandal sistemine odaklanması sağlanır (E3.2). Daha sonra nihavent dizisinden oluşan etüt ve Türk sanat müziği eserleri bona ve solfej teknikleri kullanılarak öğrenciye sergilenir (E1.1). Öğrencilerin öğretmen tarafından yapılan bona ve solfeji inceleyip etüt ve Türk sanat müziği eserlerinin uygun teknikleri kullanarak önce bona ardından solfejini yapmaları beklenir. Ardından bona ve solfeji yapılan etüt ve Türk sanat müziği eserleri öğretmen tarafından kanunda çalınır. Öğrencinin dikkati duruş, oturuş ve mızrap tekniğine çekildikten sonra aynı şekilde öğrencinin de kanunda bunları tekrar etmesi sağlanır (SDB2.1). Öğrenciye nihâvent dizisinde sözlü ve sözsüz eserlerden düzeyine uygun olanlardan seçilip makamın seyrini pekiştirerek (D7.2) yorumlaması sağlanır. Bu aşamada klasik Türk müziğinin farklı formdaki saz eserleri ve sözlü eserlerinden faydalanılabilir (D19.3). Ayrıca öğrencinin dijital platformlarda bu makamın çeşitli formlarında eserler dinleyip konserler seyrederek makamı pekiştirmesi sağlanır (OB2). Öğrencilerden nihavent dizisini ve dizinin özelliklerini örnek etüt ve eserlerle çalabilme performans görevi istenebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Zenginleştirme etkinliği olarak öğrencilerle “Nihavent Dedektifi Nota Bulma” oyunu oynanabilir. Öğrencilere rastgele diziler çalarak içlerinden nihavent dizisini bulmalarını istenebilir. Başlangıç seviyesi için öğrenciler, verilen notalar arasından sadece nihavent dizisine ait olanları seçerler. İleri seviyeler için yanlış nota eklenmiş bir diziyi düzelterek nihavent dizisini doğru hâline getirmeleri istenebilir. Doğru tahmin eden öğrenci 1 puan kazanır ve 5 puan toplayan nihavent dedektifi olur. Buradaki amaç öğrencilerin işitsel farkındalığını artırmak ve doğru sesleri ayırt edebilmelerini sağlamaktır. Bir diğer etkinlik “Nihavent Dedektifi Nota Bulma” oyunu oynanabilir. Nihavent dizisinin notaları sırasız hâlde verilir ve öğrencilerden doğru sırayla dizmeleri istenir. Kağıt üzerinde nota kartlarıyla sıralama yaparlar. Diziyi doğru sıraladıktan sonra kanunda çalarlar. İleri seviye için karışık notalar içinden sadece nihavent dizisine ait olanları seçmeleri istenebilir. Bir başka etkinlik olarak nihavent ile doğaçlama yaratıcı müzik üretme uygulaması kullanılabilir. Öğrencilere nihavent dizisinin içinde serbest doğaçlama yapma şansı verilir. İlk aşamada basit nihavent melodileri çalmaları teşvik edilir. İleri aşamada ise öğrenciler kendi kısa nihavent eserlerini oluşturup çalarlar. Grup etkinliği olarak bir öğrenci melodi çalar, diğeri ona nihavent dizisinden başka bir motifle cevap verir. Diğer bir zenginleştirme etkinliği olarak nihavent şarkıları bildikleri şarkılarla uygulama yapılabilir. Nihavent dizisinde yazılmış eserlerden basit parçalar çalınır. Örnek olarak nihavent peşrevi, Türk sanat müziği eserlerinden basit nihavent şarkıları seçilebilir. Çocuk şarkılarını nihavent dizisine adapte ederek öğretme uygulamasında ise öğrenciler hem melodiyi hem de ritmi uygulayarak nihavent dizisini pekiştirir.

Öğrencilerin nihavent dizisi ile ilgili öğrenmeleri takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Etütleri metronom yavaşlatılarak çalınabilir. Yavaş metronom ile öğrenilen etütler, öğrencinin öğrenmelerine göre hızlandırılarak çaldırılabilir.